mobile menu icon
responsive search icon
منوی پرتال پرشین پرشیا
لوگوی سایت پرشین پرشیا
علم و فن آوری
علم و فن آوری > کامپیوتر و فن آوری اطلاعات > علوم کامپیوتر >مزیت های کتاب الکترونیکی

مزیت های کتاب الکترونیکی

بخش:علوم کامپیوتر


وقتی روی نرمی مبل فرو می روی، نوشیدنی گرمی کنار دستت باشد و شب آرامی داشته باشی، لذت ورق زدن کتاب چند برابر می شود. نمی توان لذت لمس برگه های کاغذی، دست گرفتن کتاب و همراه داشتن آن برای تمام کردنش در اتوبوس و مترو یا نشستن در گوشه دنجی، کافه ای... را انکار کرد. اما فناوری های نوین نه تنها نوع زندگی بشر قرن بیست و یکم را متحول کرده بلکه لذت ها و علایق را نیز تحت تاثیر قرار داده است. "کتاب الکترونیکی" نیز زاییده این تغییر و تحولات است.

 

 

آنچه باعث افزایش محبوبیت کتاب های الکترونیکی در مقابل کتاب های کاغذی شده، دسترسی راحت، حمل آسان و هزینه کمتری است که برای دریافت هر کتاب باید پرداخت. افزایش تعداد کاربران و وبلاگ نویسان نیز به بیشتر شدن محبوبیت کتاب های الکترونیکی کمک فراوانی کرده است.

 

کارشناسان معتقدند از آنجا که کتاب های الکترونیکی را می توان روی محل های دیجیتالی مانند «دیسک فشرده»، «دیسک فشرده دیجیتالی»، شبکه جهانی وب، و امثال آن منتشر کرد، علاوه بر بزرگ تر شدن وسعت دربرگیری کتاب ها، می توان انتظار داشت آمار مطالعه نیز افزایش یابد.

 

 

● انواع کتاب های الکترونیکی

کتاب های الکترونیکی، با توجه به ویژگی ها، امکانات و کاربردهایشان به چند گروه تقسیم می شوند:

 

۱) کتاب های الکترونیکی فقط متن: در این دسته، کتاب های الکترونیکی فقط شامل اطلاعات متنی هستند و هیچ گونه تصویر، نمودار و جز آن را شامل نمی شوند.

۲) کتاب های الکترونیکی دارای تصاویر اسکن شده: در کنار اطلاعات متنی، تعدادی تصویر اسکن شده نیز وجود دارد.

 

۳) کتاب های الکترونیکی با تصاویر متحرک: در کنار اطلاعات متنی، تعدادی تصویر انیمیشن یا قطعاتی از فیلم نیز وجود دارد.

۴) کتاب های الکترونیکی سخنگو: این دسته کتاب های الکترونیکی با استفاده از امکانات صوتی و الکترونیکی تا حدی با کاربر رابطه برقرار می کنند.

 

۵) کتاب های الکترونیکی چندرسانه ای: در این دسته از کتاب های الکترونیکی یک رابطه چند رسانه ای و دو سویه میان کتاب و خواننده برقرار می شود. این دسته با کتاب های سنتی و چاپی متفاوت اند و امکانات کمکی برای جست وجو و تحقیق در آن ها در نظر گرفته شده است.

 

● مزیت های کتاب الکترونیکی

 

▪ دسترسی

دسترسی آسان و هزینه کم اولین و پررنگ ترین مزیت استفاده از کتاب های الکترونیکی است. کاربران ایرانی به سادگی با جست وجو در موتورهای جست وجو مانند گوگل می توانند در کمتر از دوازده صدم ثانیه به حدود ۴ میلیون رکورد اطلاعات درباره کتاب های الکترونیکی دست یابند. این اطلاعات شامل سایت هایی می شود که این کتاب ها را ارایه می دهند. افرادی نیز که به اینترنت دسترسی یا آشنایی کافی برای پیدا کردن اطلاعات مورد نیازشان ندارند با پرداخت هزینه کمی می توانند از سی دی کتب مورد نظر استفاده کنند.

 

از سوی دیگر با توجه به بالا رفتن امکانات تلفن های همراه، کتاب های دیجیتالی روی موبایل ها نیز قابل استفاده هستند. علاوه بر این شرکت هایی مانند سونی، دستگاه های کوچکی به نام

E book یا E book Reader تولید کرده اند که با توجه به میزان حافظه می تواند چندین کتاب را یک جا در خود جای دهد و به سادگی مورد استفاده کاربران قرار گیرد. بنابراین می بینید که دسترسی به کتاب با استفاده از فناوری های روز چقدر ساده و آسان است.

 

 

▪ هزینه چاپ

یکی دیگر از مزیت های نشر و استفاده از کتب الکترونیکی کاهش هزینه چاپ از سوی ناشران است. در دنیای کتاب های کاغذی، برای هر خواننده باید یک نسخه از کتاب را چاپ کرد. به این ترتیب می بینیم که از هر کتابی حداقل هزار نسخه چاپ می شود و در برخی از کتاب ها این تعداد به پنج هزار نسخه در چند نوبت چاپ خواهد رسید. در این میان تعیین این شمارگان برای ناشران از اهمیت بالایی به همراه ریسک برخوردار است؛ آیا نسخه های چاپ شده به فروش می رسد؟ در صورتی که نسخه های منتشر شده به فروش نرسد نه تنها هزینه سنگینی به ناشران تحمیل می شود بلکه مقدار زیادی کاغذ و انرژی به هدر می رود.

 

این در حالی است که کتاب الکترونیکی یک بار منتشر می شود و می تواند بی نهایت مورد استفاده قرار گیرد؛ بدون اینکه هزینه و ریسکی به ناشران تحمیل کند.

 

▪ حفظ منابع طبیعی

 

کاغذ از منابع طبیعی به شمار می رود. ما کاغذ را از چوب درختان جنگل ها تهیه می کنیم که به انقراض گونه های بسیاری از درختان می انجامد. آمارها نشان می دهد برای تولید هر تن کاغذ در کشور ۱۵ اصله درخت تنومند قطع می شود. این در حالی است که به رغم روند رو به کاهش سطح جنگل های کشور همچنان مصرف کاغذ –به ویژه در تهران رو به افزایش است. این کاغذها پس از هر بار مصرف بدون اینکه به چرخه تولید برگردند در زیر خاک می پوسند و به آلودگی هرچه بیشتر آب و خاک می افزایند. نزدیک به ۱۰ درصد (معادل ۷۵۰ تن) از زباله های تهران را در روز کاغذ تشکیل می دهد در حالی که کمتر از ۱۰۰ تن آن بازیافت می شود.

باید توجه داشت که مواد اولیه تهیه کاغذ از درختان کمیاب جنگل ها تامین می شود. اما تبدیل این مواد اولیه به کاغذ، مستلزم صرف هزاران کیلووات برق، هزاران لیتر آب و... در کنار هزینه های پرداخت دستمزد و خرید تجهیزات است.

 

 

تهیه کاغذ در کشور فقط با قطع درختان تنومند و از بین بردن جنگل ها حاصل نمی شود. بخشی از نیاز کشور به کاغذ از طریق واردات برطرف می شود. گزارش های منتشر شده نشان می دهند سالانه ۵۵۰ هزار تن کاغذ وارد کشور می شود. با توجه به نرخ کاغذ که در بازارهای جهانی دچار نوسان است، کشور سالانه بیش از یک میلیارد تومان برای واردات کاغذ هزینه می کند.

در کنار تمام این هزینه ها و هدر رفتن های انرژی، تصور کنید که میزان زیادی از کاغذهای تولیدی به زباله تبدیل می شود. در تهران روزانه حدود ۷۰۰ تن کاغذ باطله در مرکز دفن زباله کهریزک دفع می شود که این مقدار کاغذ معادل دفن ۹۰۰ اصله درخت سبز و تنومند است.

 

 

با دقت به این آمار و ارقام متوجه اهمیت کتاب های الکترونیکی می شوید. با رواج استفاده از کتب الکترونیکی، جنگل ها از خطر انقراض نجات پیدا می کنند و از هدر رفتن انرژی و هزینه جلوگیری می شود.

 

▪ تنوع

 

در حالی که کتاب های کاغذی فقط شامل متن می شوند و استفاده از تصویر در آن ها رواج ندارد، در کتاب های الکترونیکی امکان استفاده از تصویر، صدا و رنگ نیز وجود دارد. کتاب های صوتی که به نوعی کتاب الکترونیکی محسوب می شوند نیز بتازگی مخاطبانی پیدا کرده است. این کتاب ها به دلیل سهولت استفاده می توانند نیاز افراد خاصی مانند نابینایان را برطرف کنند. همچنین می توانند مورد استفاده افرادی قرار گیرند که به لحاظ کمبود زمان ترجیح می دهند به جای خواندن از گوش کردن استفاده کنند. به این ترتیب کتاب های الکترونیکی که از صوت استفاده کرده اند می توانند در هر جایی استفاده شوند. حتی اگر جایی باشید که به کامپیوتر دسترسی ندارید، می توانید از پخش کننده های صوتی استفاده کنید.

 

▪ معایب

 

طبیعی است که در مقابل هر خوبی، بدی هم وجود دارد. اما معایب استفاده از کتاب های الکترونیکی بیشتر به ناشران و نویسنده ها برمی گردد. از آنجا که انتشار محتوا در اینترنت – که شامل کتاب الکترونیکی نیز می شود یا توزیع سی دی در کشور هنوز سامان نیافته، هر فردی به راحتی می تواند بدون کسب مجوز نشر یا اجازه از صاحب اثر یا ناشر، دست به انتشار کتب الکترونیکی بزند.

 

هرچند بتازگی وزارت ارشاد نظارت و کنترل را با به کارگیری شیوه هایی مانند استفاده از هولوگرام روی سی دی ها، نظارت بر مراکز توزیع و تکثیر سی دی و... سعی دارد مشکل صاحبان آثار را برطرف کند. در حال حاضر سایت های بسیاری کتاب های الکترونیکی را بدون دریافت مجوز نشر در اختیار کاربران قرار می دهند.

 

 

البته مدت هاست نهضت متن باز جریانی را به راه انداخته است که از ارایه کتاب های الکترونیکی رایگان بدون محدودیت های حقوقی حمایت می کند. این گروه معتقدند به کار گرفتن این شیوه به خصوص در زمینه کتب های درسی می تواند سبب افزایش علاقه مندی دانش آموزان و دانشجویان به جمع آوری اطلاعات و انتشار آن ها شود. به این ترتیب ممکن است یک کتاب تخصصی با نظر چندین متخصص و اطلاعات گوناگونی در اختیار خوانندگانش قرار گیرد.

 

▪ آینده کتاب ها

 

هر چند سرعت تحولات ناشی از ورود فناوری های نوین بالاست و تمام ابعاد زندگی انسان را دربرگرفته است اما با توجه به سابقه قدیمی کتاب های کاغذی، هنوز بسیاری بر این عقیده اند که کتب و نشریه های الکترونیکی نمی توانند تاثیر روانی کتاب های کاغذی را داشته باشند. با وجود این سلایق و علایق متغیر است و به نظر نمی رسد بتوانند در مقابل پیشرفت تکنولوژی ایستادگی کنند.

خوشنویسی و دست نویسی، کاغذهای کاهی قدیمی، گنجینه های پربهای خطی، بوی کاغذ و جوهر و چاپ، صدای خش خش کاغذ، جلدهای گالینگور و قطع های جیبی... امروز رسیده به یک سی دی، یک صفحه وب.

 

شاید همان طور که امروز نسخه کتب خطی را در موزه ها به نمایش می گذارند روزی برسد که یک کتاب کاغذی نیز در موزه جای گیرد. شاید کتابخانه های دیواری و بزرگ به دست فراموشی سپرده شود زیرا هر حافظه فلشی می تواند یک کتابخانه بزرگ باشد.


   شبنم کهن چی

برگرفته از: هفته نامه بزرگراه فناوری ( www.itnewsway.ir )
گردآوری و تنظیم:گروه علم و فن آوری پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/tech

مروری بر دیگر مطالب 'علوم کامپیوتر'



تازه های علوم کامپیوتر