mobile menu icon
responsive search icon
منوی پرتال پرشین پرشیا
لوگوی سایت پرشین پرشیا
اجتماعی
اجتماعی > جوانان >بگویید به من کی هستم-به دنبال هویت
جوانان

بگویید به من کی هستم-به دنبال هویت

هنوز از گرد راه نرسیده، می ایستد و زل می زند به چشم هایم و می پرسد: "می دونی من کیم؟"، "می دونم تو کی هستی؟ "، "می دونیم او نا چه جوری اند؟". علامت سوال های بالای سرش را پاک می کنم و از دلتنگی هایم می گویم: اینکه چقدر منتظرت بودم; اینکه کاش زودتر می آمدی; اینکه حالا که اومدی، خوش آمدی! اینکه معلوم شود "که هستیم و چه کاره ایم!"، یعنی پیمودن نصف بیشتر راه; یعنی رسیدن; یعنی:

 

به قول مرحوم قیصر امین پور

موجیم و وصل ما، از خود بریدن است

 

ساحل بهانه ای است، رفتن رسیدن است

"هویت" را سازمان درونی و خودجوشی از باورها، تجارب و انگیزه ها می دانند. به اعتقاد "مارسیا" ۴ نوع هویت وجود دارد که هرکدام از آدم ها در هر مرحله از زندگی شان، جزو یکی از این گروه ها هستند:

 

 

● ساحل آرامش

 

اولین نوع، "هویت کسب شده یا در راه تحقق" است. افرادی که بحران هویت را پشت سر گذاشته اند و در آرامش به سر می برند، در این گروه جای می گیرند. این افراد تعهدات لازم را پیدا کرده اند و به گروهی از ارزش ها و اهداف پای بند هستند. این افراد از رشته تحصیلی، شغل، ازدواج و خانواده خود راضی اند و کمتر اتفاق می افتد دچار سردرگمی و تشویش شوند; چون تکلیف خودشان را با زندگی مشخص کرده اند و به خوبی می دانند : "چند چند هستند". این افراد همیشه از احساس سلامت روانی برخوردارند، در کارها خودمختاری دارند و کمتر تابع روش و نظر دیگران می شوند، اغلب شوخ طبع و خنده رو هستند، انعطاف پذیری بالایی دارند، و در طول زمان از احساس یکسانی برخوردار هستند و دچار تضاد و تعارض عقیده نمی شوند.

 

● هر چه شما بگویید!

دومین نوع را "هویت پیش رس یا ضبط هویت" می نامند. این افراد در هیچ دوره از زندگی شان چیزی به نام "بحران" را تجربه نکرده اند. این ها نسبت به اهداف و ارزش هایی احساس تعهد می کنند که یک فرد مقتدر مثل والدین، رهبران مذهبی یا معلمان برای آن ها برگزیده اند. این افراد همه چیز را چشم و گوش بسته می پذیرند، فقط به این علت که "پدر" گفته است، یا "فلان استاد" گفته است. اگر به او بگویند باید رشته پزشکی را انتخاب کنی قبول می کند. اگر بگویند صلاح تو در این است که با این فرد ازدواج کنی، دیگر کاری به کار "حرف دل" و "خواسته خود" و این ها ندارد.

 

می پذیرد، چون یک مرجع قدرتمند این را تشخیص داده است. اغلب این افراد شغل پدرشان را دنبال می کنند و جسارت یک قدم فراتر از شرایط موجود را به خود نمی دهند. این افراد بدون اینکه گزینه های دیگر را بررسی کنند، یک "هویت حاضر و آماده" را بی هیچ شک و گمان می پذیرند و جالب این جاست که سخت بدان پای بند هستند. افراد متعصب در این گروه جای دارند.

 

تعصبات قومی و مذهبی در این افراد به شدت وجود دارد. افرادی که وابستگی شدید به خانواده دارند و کمتر روی پای خود می ایستند، جزو این گروه هستند. جوانان یا نوجوانانی که هویت ضبطی دارند، به شدت می ترسند افرادی که برای عزت نفس و محبت به آنها وابسته هستند، طردشان کنند. گروهی از این افراد جذب فرقه ها و گروه های افراطی شده و چشم و گوش بسته راه و رسمشان را می پذیرند.

 

در ضمن این افراد، به شدت قانون مدار و تابع نظم و قانون های خشک و مطلق می باشند. با تمام این شرایط، جالب است بدانید که این افراد احساس خوبی از زندگی دارند و از شرایط خود احساس رضایت می کنند; چون نه بحرانی داشته اند و نه بحرانی خواهند داشت.

 

 

افرادی که هویت معوق دارند، بسیار رقابت طلب و مضطرب هستند. افراد پرحرف و پرچانه در این گروه قرار دارند. این افراد بسیار "زنده دل" هستند و تمایل به برقراری روابط صمیمانه با دیگران دارند.

 

● به دنبال "خود"

نوع سوم از هویت چهارگانه مارسیا، "هویت معوق، وقفه یا خویشتن یابی" است. این افراد در عین "بحران" به سر می برند. هنوز به یکسری تعهدات قطعی نرسیده اند و مدام در حال کاوش و جستجو به سر می برند. این افراد به همه چیز شک می کنند و مدام در حالت تردید به سر می برند. هیچ چیز را برخلاف گروه دوم، چشم و گوش بسته نمی پذیرند; ولی هنوز هم به آرامشی که وصفش را در مرحله اول گفتیم، نرسیده اند. این افراد مدام در حالتی دوگانه به سر می برند. این افراد هنوز نمی دانند با خودشان چند چند هستند.

 

مثلا هم رشته پزشکی را دوست دارند، هم عاشق مهندسی ساختمان هستند، هم خود را در لباس وکالت می بینند. این افراد هنوز معیارهای مشخصی برای ازدواج ندارند. مثلا هم می گویند: "زیبایی یا ثروت، خوشبختی نمیآورد"، هم به دنبال زن زیبا یا شوهر پولدار می گردند. افرادی که هویت معوق دارند، بسیار رقابت طلب و مضطرب هستند. افراد پرحرف و پرچانه در این گروه قرار دارند. این افراد بسیار "زنده دل" هستند و تمایل به برقراری روابط صمیمانه با دیگران دارند.

 

 

● بی خیال همه چیز!

 

آخرین نوع و بدترین حالت، "پراکندگی هویت، ابهام هویت یا هویت مغشوش" نام دارد. این افراد نه بحرانی داشته اند، نه خواهند داشت، و نه تابع بی چون و چرای مراجع قدرت هستند. این افراد به ارزش ها و اهداف پای بند نیستند و برای رسیدن به آن نیز هیچ تلاشی نمی کنند. هیچ شک و تردید و کاوشی به مسائل ندارند. این افراد اصول خاصی را نمی پذیرند و پیروی هیچ مسلک و قانونی نیستند.

 

افرادی که مدام احساس بی رضایتی و ناخرسندی از زندگی می کنند در این گروه قرار دارند. این افراد توان برقراری روابط صمیمی با اطرافیان ندارند و اغلب تنها به نظر می رسند.

 

 

افرادی که هویت پراکنده دارند، بسیار سطحی و ناپخته عمل می کنند و معمولا خود را به دست سرنوشت و شانس می سپارند. این افراد در مقابل نا توانایی های خود می گویند: "سرنوشت من همین است، پیشانی ام بلند نیست، در زندگی شانس ندارم، قسمت همین است،..." بین این افراد نگرش "برایم مهم نیست" رواج دارد.

 

اصولا بی خیال همه چیز و همه کس هستند. مثلا : اینکه رشته تحصیلی شان مطابق علایقشان هست یا نه! اینکه شغل قابل قبولی دارند یا نه! اینکه آینده روشنی پیش رویشان هست یا نه! اینکه افسرده اند یا نه! اینکه به خودکشی فکر می کنند یا نه! اینکه والدینشان در خانه سالمندان هستند یا نه! و ... این افراد چون تکلیفشان با زندگی مشخص نیست، دیگر هیچ چیز و هیچ کس برایشان اهمیت ندارد. معتادان به مواد مخدر در این گروه جای دارند. اینان افرادی هستند که هم رنگ جماعت می شوند و قدرت گفتن "نه" را ندارند. کلاهتان قاضی! شما جزو کدام گروهید؟ بحران را سپری کرده اید؟ در بحران به سر می برید؟ یا حال و حوصله این حرف ها را ندارید و اینکه حالا با زندگی "چند چند" هستید، خیلی هم برایتان مهم نیست؟

 

افرادی که هویت پراکنده دارند، بسیار سطحی و ناپخته عمل می کنند و معمولا خود را به دست سرنوشت و شانس می سپارند. این افراد در مقابل نا توانایی های خود می گویند : "سرنوشت من همین است، پیشانی ام بلند نیست، در زندگی شانس ندارم، قسمت همین است،..."

 

 

● مقصر کیست؟

 

بحث "هویت"، بسیار پیچیده و مبهم است و از زوایای مختلف می توان بدان پرداخت. اما حال برآنیم تا در ادامه مقاله، هویت یابی را از "درون" به "بیرون" بکشانیم و گریزی کوتاه به مباحث مربوط به "عدم هویت یابی جوانان" بزنیم :

دکتر فرهنگ ارشاد در مورد این مساله می گوید: نسبت قابل توجهی از جوانان در ارزیابی خود و تصور از هویت خویشتن، وضعیت نابسامان جامعه را در ذهن خود تصویر کرده و احساس می کنند، در حالتی از گسستگی بین خود و جامعه قرار دارند.

 

 

این احساس نابهنجاری که عمدتا اقتصادی است، متاثر از عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی، نگرش ها، حالات سردرگمی، بدبینی و بی اعتمادی در جوانان است.

 

وی با اشاره به پژوهشی که به سفارش وزارت کشور در مورد شیوع احساس بی هنجاری در جوانان تهرانی صورت گرفته است، می گوید: تحقیق انجام شده روی نمونه ۵۰۰ نفری از جوانان تهرانی با میانگین سنی ۲۱ سال در سال ۱۳۸۰ بیانگر وضعیت آنومیک در ۳ حوزه نظام اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است:

 

 

طبق یافته های این پژوهش، گسترده ترین دامنه نابهنجاری در جمعیت جوان ما مربوط به شرایط اقتصادی است. مانند نگرانی از به دست آوردن شغل مناسب و نگهداری آن، کسب درآمد و تهیه امکانات یک زندگی آبرومند.

 

دکتر ارشاد ادامه می دهد: تحقیق دیگری که در میان جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله ساکن تهران انجام شده، گویای این واقعیت است که احساس آنومی و بی هنجاری (بحران هویت) در جوانانی قوی تر است که خانواده آنان متعلق به طبقه پایین جامعه بوده و با افزایش درآمد از احساس آنومی آنان کاسته می شود.

 

 

 

   نویسنده : سرور حاجی سعید

برگرفته از: روزنامه مردم سالاری ( www.mardomsalari.com )
گردآوری و تنظیم:گروه اجتماعی پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/social
Sunday 18th of December 2011 11:56:39_______۱۳۹۰-آذر-۲۷

مروری بر دیگر مطالب 'جوانان'



تازه های جوانان