مهـدکودک خـوب کجاست؟

این روز ها دغدغه بسیاری از خانواده ها پیدا کردن یک مهدکودک خوب برای کودکان شان است. مهدکودکی که تمام معیارهای آموزشی را برای کودکان داشته باشد و خانواده بتواند با خیال راحت کودکش را به آنجا بسپارد. زندگی ماشینی این دوره، هر خانواده ای را به فکر می اندازد که کودکش را در ساعات کاری به مهدهای کودک ببرد و در کنار همه این مسائل، او را در معرض آموزش قرار دهد. در پرورش نسل جدید نباید به بعد منفی جدایی کودک از مادر فکر کرد. کودکان این نسل بیشتر از هرچیز به روابط اجتماعی نیاز دارند، چیزی که هر روز درون مهدکودک ها تمرین می شود.

● مهد کودک یا خانه؟

سپردن کودک به مهدکودک یک مقوله اختیاری است و این دوره به عنوان آموزش رسمی شناخته نمی شود. انتخاب مهدکودک یک مسئله کاملا سلیقه ای است. حدود ۹۰ درصد مهد ها فعالیت های آموزشی را انجام می دهند و حداقل استاندارد ها را دارند. موضوع دوم مهد ها، محتوای آموزشی است. مهدهای کودک بر اساس آموزش هایی که می دهند و براساس دوره هایی که برای مربیان مهد خود برگزار می کنند، در دسته بندی های یک ستاره، دو ستاره و سه ستاره قرار می گیرند. هر خانواده ای باید به این موضوع توجه کند که آموزش های آن مهدکودک، مطابق نیازش است یا نه. این حق خانواده هاست که به خاطر شهریه ای که پرداخت می کنند حق انتخاب داشته باشند. آموزش یک مسئله علمی است. بسیاری از اساتید اعتقاد دارند آموزش از زمان جنینی شروع می شود. هر چقدر سن کودک بالا تر برود، گستره آموزش بیشتر و در نتیجه تنوع آموزشی هم بیشتر می شود. معمولا مهد ها از شیرخواره تا نوباوه را می پذیرند. به کودک از بدو تولد تا ۲ سال، شیرخوار، بین ۲ تا ۳ سال، نوپا و از ۳ سالگی تا قبل از ورود به دبستان نوباوه می گویند.

● یک ستاره یا سه ستاره؟ مسئله این است

از سال ۱۳۸۷ مبحث رتبه بندی مهد های کودک اعلام شد و دفترچه هایی در اختیار مهد ها قرار گرفت که براساس بندهای آن و مطابقت با مهد های مورد نظر رتبه بندی انجام شد. یکی از مسائلی که برای رتبه بندی مهد ها در نظر گرفته شد، نیروی انسانی و شرایط محیطی بود. نیروی انسانی، تمام پرسنل آموزش دیده ای هستند که در مهدکودک ها مشغول فعالیت هستند. شرایط محیطی هم امکاناتی مانند ناهار، میز و نیمکت یا تمام وسایلی که کودک در مهد نیاز دارد، است. مهدهای کودک بر اساس رتبه بندی و درجه می توانند فعالیت هایی را ارائه دهند. یک مهدکودک یک ستاره تعداد فعالیت هایش به یک تا ۳ فعالیت محدود می شود و مهد کودک سه ستاره ۵ ۴ فعالیت را انجام می دهد. تعداد فعالیت ها و کلاس های آموزشی و امکانات محیطی همه و همه برای این مکان ها ستاره می سازند.

● شهریه های نجومی

در حال حاضر مهدکودک دولتی وجود ندارد که بدون پرداخت هزینه، خانواده بتواند به آن مراجعه کند. مکان هایی برای بچه های بی سرپرست وجود دارد که بهزیستی از آنها حمایت می کند، اما برای کودکانی که شرایط عادی برای زندگی دارند، شرایط فرق می کند. حدود هزار مهدکودک در تهران وجود دارد که مهدکودک های خصوصی و خودکفا هستند و فعالیت می کنند. بالطبع هزینه یک مهدکودک در منطقه یک تهران با هزینه مهدکودکی در منطقه ۲۲ یا اطراف استان تهران تفاوت دارد. مهدهای کودک براساس تعداد نیروی انسانی (پرسنل) که مطابق با معیار خودشان است، هزینه متفاوتی دریافت می کنند. مهدهای کودک در حال حاضر هزینه های واقعی را به خانواده ها نمی گویند، چون هزینه مهدهای کودک بسیار بالاست و اگر قرار باشد شهریه هایی بگیرند که با این هزینه ها سودی برای شان داشته باشد، چند برابر این شهریه ها باید بپردازند.

● سن آموزش کودک

شهریه های مهدکودک ها از طریق سازمان بهزیستی تعیین و به مهد های کودک ابلاغ می شود. من با شهریه های هنگفت موافق نیستم. باید بررسی کار شناسی شود و هزینه تمام شده برای خانواده ها مشخص شود و طبق آن شهریه مشخص شود. مهدکودک ها می توانند برای کودکان کارهای فوق برنامه داشته باشند. در سال ۸۸ تمام فعالیت های فوق برنامه مهدهای کودک طی بخش نامه ای تعریف شد. هیچ کدام از زبان های خارجی اجباری نیست و خانواده به اختیار خود می تواند این کلاس ها را در برنامه روزانه کودک خود بگذارد.

یادگیری زبان های خارجی در مهدهای کودک فعالیت پر مناقشه ای است. بعضی ها می گویند باید این آموزش را از دوره راهنمایی به بعد انجام داد، اما برخی دیگر می گویند باید این زبان را مثل زبان مادری به عنوان زبان دوم آموزش داد. این که نتیجه کدامیک درست است را باید کارشناسان پاسخ دهند. از سویی هم وزارت آموزش و پرورش یک راهنمای برنامه و فعالیت های دوره پیش دبستانی دارد که در قسمت نمونه برنامه اش نوشته شده که بچه ها باید از شنبه تا چهارشنبه بین ۳ تا ۴ ساعت مورد آموزش قرار بگیرند. سن آموزش پذیری بیشتر بچه ها طبق گفته کار شناسان در گروه سنی نوباوه است.

● مربیان اساس آموزش اند

دوره پیش از دبستان دوره ای طلایی برای کودکان است. خانواده ها و مهد ها باید برای این دوران برنامه ریزی مناسبی داشته باشند. در مورد مهدهای کودک بندهایی وجود دارد که این مهدها سعی در اجرای آنها دارند. این بند ها عبارتند از: پرورش فعالیت های جسمی حرکتی کودکان، پرورش روحیه و رفتار عاطفی مثل محبت کردن و صفات اخلاقی و ارزش های اسلامی، پرورش مهارت های ذهنی کودکان که ارتقا مهارت های پرسشگری و زندگی است.

این مهارت ها از آن دسته مهارت هایی هستند که چند سالی است سازمان بهزیستی آموختن آن را برای کودکان به کار گرفته است. در حال حاضر مربیان موظف هستند در دوره های آموزشی که سازمان بهزیستی برگزارمی کند، شرکت کنند. این دوره ها به دوره های مقدماتی، تکمیلی و توجیهی تقسیم می شوند که کاملا به مربیان مربوط می شود و تمام مربیان مهد ها این دوره ها را گذرانده اند. مهد های کودکی هم هستند که علاوه بر این دوره ها، دوره های خود شناسی و ارتباط موثر هم برای مربیان می گذارند. این موضوع کاملا به مدیر مهدکودک بر می گردد.

● به کجا اعتماد کنیم؟

آنچه مهم است، این است که مهد کودک انتخابی دارای پروانه رسمی از سازمان بهزیستی باشد. این اولین نکته ای است که قبل از هرچیز خانواده ها باید به آن توجه کنند، چون مکان هایی هستند که با عنوان های مختلف فعالیت می کنند، مثل کلاس های زبان کودکان یا مراکز آموزشی مختلف. گزارش هایی که مرکز پژوهش های مجلس در زمینه پیش دبستانی منتشر کرده و مقایسه هایی که با دیگر کشورهای جهان انجام داده، نشان می دهد در کشورهای پیشرفته بیشتر کودکان تحت آموزش قرار می گیرند اما در کشور ما اینچنین نیست.

با سرشماری های انجام شده، حدود ۳۰ درصد کودکان ایرانی به محیط های آموزشی مثل مهدهای کودک، دارالقرآن، موسسات ارشاد و... می روند. ۷۰ درصد کودکان ایران در خانه هستند و خانواده به هر دلیلی نمی تواند کودکش را به این مراکز بسپارد. ۵۰ درصد مهدکودک های ایران را مهدهای روستایی تشکیل می دهند که در مناطق روستایی با حداقل امکانات تشکیل شده اند.

با تمام این شرایط تنها نتیجه ای که می توان گرفت این است که یا خانواده امکاناتش اجازه نمی دهد کودکش را به مهد بسپارد یا اینکه به مهد ها اعتماد ندارند. بیشترین کودکانی که در ایران به مهد می روند در تهران و شهرهای بزرگ هستند در حالی که بیشترین تعداد کودکان زیر ۶ سال در ایران در شهرهای کوچک و روستا ها هستند.