طرز تهیه دلمه برگ مو و تحلیل تغذیه ای آن

در این روزهایی که برگ های تازه و جوان مو به بازار می آید، یکی از غذاهای سنتی که بیشتر می شود آن را پخت، دلمه برگ مو است؛ غذایی لذیذ و مغذی که در «سفره سالم» این هفته می خواهیم درباره ارزش غذایی خودش و خواص اجزای تشکیل دهنده آن حرف بزنیم....

ابتدا پیاز را ریز کرده و نصف آن را در کمی روغن تفت بدهید. بعدش گوشت، ادویه ها، نصف رب و کشمش را نیز افزوده و بگذارید کمی حرارت ببیند. برنج را هم در قابلمه ای دیگر جوشانده و آب کش کنید. همین کار را با لپه نیز انجام بدهید و تمام مواد غذایی یاد شده را در ظرفی بزرگ با هم مخلوط کنید. البته سبزی را هم به مایه دلمه تان بیفزایید. برگ های مو را نیز به مدت یک تا دو دقیقه در آب در حال جوش قرار دهید تا نرم شوند. آن گاه در دو برگ از مایه یاد شده ریخته و آن را کاملاً بپیچید و در ظرفی روی هم بگذارید. پس از پیچیدن دلمه ها، روی شان را با سسی که از پیاز سرخ شده، باقی مانده رب، کمی زعفران و سرکه تشکیل شده است، بپوشانید. یادتان باشد که دلمه ها را در حرارت ملایم به مدت ۴۰ دقیقه قرار دهید.

● مواد لازم (برای ۴ نفر)

▪ برگ مو/ ۴۰ عدد/ ۵۰ کیلوکالری

▪ گوشت چرخ کرده/ ۲۵۰ گرم/ ۴۰۰ کیلوکالری

▪ برنج/ ۲ لیوان/ ۳۲۰ کیلوکالری

▪ لپه/ ۱ لیوان/ ۱۰۰ کیلوکالری

▪ سبزی خرد شده (تره، ترخان، مرزه، جعفری و گشنیز)/ ۳ لیوان/ ۷۵ کیلوکالری

▪ پیاز متوسط/ ۱ عدد/ ۲۰ کیلوکالری

▪ کشمش/ ۸ قاشق غذاخوری/ ۲۴۰ کیلوکالری

▪ روغن مایع/ ۳ قاشق غذاخوری/ ۲۷۰ کیلوکالری

▪ سرکه/ ۳ قاشق غذاخوری/ صفر

▪ رب گوجه فرنگی/ ۳ قاشق غذاخوری/ صفر

▪ نمک، فلفل سیاه، زردچوبه و زعفران/ به میزان دلخواه/ صفر

این غذا دارای ۱۵۰۰ کیلوکالری انرژی است که در صورت تقسیم کردن اش به عدد ۲۰ (تعداد کل دلمه های تهیه شده) میزان کالری حاصل از خوردن هر دلمه ۷۵ کیلوکالری خواهد بود.

● خواص گوشت چرخ کرده

یکی از منابع عالی پروتئین و آهن، گوشت قرمز است که دریافت حداقل دو بار در هفته آن به همه گروه های سنی توصیه می شود. اما وجود اسیدهای چرب اشباع شده در آن، لزوم مصرف متعادل این ماده غذایی را ضروری می کند.می دانید که ۲۰ نوع اسید آمینه در ساخت پروتئین ها دخیل اند. در گوشت گوسفند، اسید آمینه ای به نام لیزین وجود دارد که خاصیت ضدویروسی داشته و یک پشتیبان مناسب سیستم ایمنی است اما در فیله گوساله بیشتر اسید آمینه متیونین وجود دارد.

ترکیبی که در بدن به شکل فعال اش تبدیل می شود و در مغز بیشترین غلظت را دارد و نبودش سبب بروز افسردگی، فراموشی و در موارد شدیدتر اختلالات روانی می شود، بنابراین بهتر است این دو نوع گوشت قرمز را به صورت مخلوط با هم چرخ کرده و در غذا مورد استفاده قرار دهید.

خواص کشمش یکی از میوه های خشکی که می توان به جای شکر برای شیرین کردن غذا از آن استفاده کرد، کشمش تهیه شده از انواع انگور سیاه است. هر دو قاشق غذاخوری از این ماده غذایی معادل یک میوه تازه کالری داشته و انرژی اش برابر ۶۰ کیلوکالری است. جالب است بدانید که این خوراکی به دلیل داشتن پتاسیم فراوان برای کاهش فشار خون توصیه می شود زیرا در هر ۱۰۰ گرم از آن ۱ گرم پتاسیم یعنی ماده معدنی که به کنترل فشار خون کمک می کند، وجود دارد. بررسی ها نیز نشان داده اند که دریافت روزانه این ماده مغذی به اندازه ۵/۲ تا ۳ گرم به میزان ۲۵ درصد احتمال مرگ و میر ناشی از فشار خون بالا را کم می کند. پس اگر می خواهید غذایی را شیرین تهیه کنید و در ضمن فشار خون نیز دارید، بهتر است به جای شکر از کشمش استفاده کنید. به این ترتیب به کنترل مشکل تان کمک کرده اید.

● خواص مرزه و ترخان

مرزه، سبزی علفی یک ساله از خانواده نعناع است که بوی بسیار نافذی دارد و به خاطر تند و تیزی مزه اش کمتر به شکل تازه استفاده می شود ولی یک طعم دهنده مناسب غذا به حساب می آید. این سبزی خاصیت ضدمیکروبی بالایی دارد. تعریق را کنترل می کند و به همین دلیل به عنوان گیاه ضدتشنگی برای افراد مبتلا به مرض قند تجویز می شود. این گیاه ضدویروس تبخال، ضدکرم، خلط آور، محرک و تقویت کننده معده نیز هست. فقط یادتان باشد که مرزه برای افراد مسمومیت یا عوارضی به همراه ندارد اما مصرف بیش از اندازه اش، به دلیل تند و تیز بودن، ممکن است التهاباتی را در مخاط دهان ایجاد کند.

اما ترخان، یک گیاه علفی چندساله از خانواده کاسنی است. این گیاه منبع مواد معدنی مثل کلسیم، فسفر، آهن، منیزیم، سدیم و پتاسیم است. این سبزی علاوه بر خصوصیات کلی گیاهان معطر یعنی ضداسپاسم، ضددرد، ضدنفخ و ضدمیکروب بودن، خواب آور؛ ضدالتهاب و آماس و مسکن درد دندان نیز هست. یادتان باشد که خوردن ترخان را برای درمان زخم ها و جوش های دهان و دندانی نیز مفید می دانند.

● همراه این غذا

اگر می خواهید دلمه تان را با نان میل کنید، بهتر است از نان سبوس دار (مانند سنگک) استفاده کنید. همراهی آن با یک پیش دستی سالاد سبزیجات تازه متشکل از کاهو، گوجه فرنگی، جوانه گندم، هویج و کلم قرمز نیز می تواند ارزش تغذیه ای وعده تان را بالا ببرد؛ البته اگر با یک لیوان دوغ بدون گاز، کم نمک و کم چرب همراه شده باشد.

● اگر اضافه وزن دارید

دلمه های تان را بدون نان میل کنید زیرا این غذا به اندازه کافی نشاسته دارد. در ضمن، خوردن سالاد قبل از این غذا جلوی اشتهای تان را گرفته و به این ترتیب، میزان کالری دریافتی کمتر خواهد شد. یادتان باشد که می توانید مقدار برنج را کم کرده و به میزان گوشت و سبزی مصرفی تان اضافه کنید.

● اگر فشار خون دارید

اولین نکته ای را که باید رعایت کنید، کاهش مصرف نمک است. البته در این غذا کار راحت است زیرا در تهیه اش از انواع سبزیجات معطر و چاشنی مانند سرکه نیز استفاده می شود و ریختن نمک چندان نمود پیدا نمی کند. در ضمن، به جای گوشت قرمز نیز می توانید از تکه های ریز شده سینه مرغ استفاده کنید.