دکوراسیون اتاق مطالعه در خانه

دروغ چرا؟ من خودم تا به حال، جز در چند فیلم سینمایی خارجی، ندیده ام که کسی در خانه اش یک اتاق مطالعه مستقل داشته باشد، آن هم در آپارتمان های امروزی. همین جوری هم کلی کمبود جا هست، چه برسد به این که آدم بخواهد یک اتاق مطالعه مستقل هم داشته باشد.

به خاطر همین ترجیح دادم که در این نوشته به جای «اتاق مطالعه»، بنویسم «فضای مطالعه» یا «مکان مطالعه». شما اگر در خانه تان اتاق مطالعه دارید، هرجا نوشته شده «فضای مطالعه» یا «مکان مطالعه»، بخوانید «اتاق مطالعه»، به همین سادگی.

● خانه؛ مدرسه دوم

می گویند مدرسه خانه دوم دانش آموز است اما در واقع خانه، مدرسه دوم دانش آموز است. وقتی که زنگ آخر می خورد و دانش آموز به خانه برمی گردد، درواقع به مدرسه دوم خودش برمی گردد تا تکالیفش را انجام بدهد و درس هایش را بخواند. نکته این جا است که دانش آموز باید برای این کار یک فضای خاص و ثابت در خانه داشته باشد. مطالعه جدی، نه تورق روزنامه و مجله، بهتر است در یک مکان ثابت انجام بگیرد چون فرایند یادگیری یک فرایند شرطی است و آدم با تکرار مطالعه در یک مکان ثابت و تحت شرایط ثابت، می تواند ذهن خود را عادت بدهد که در آن شرایط ویژه و در آن مکان ویژه، بالاترین بهره را از تمرکز تجربه کند. با تکرار مطالعه در یک مکان ثابت، کم کم حالتی اتفاق می افتد که شخص با ورود به آن مکان به یاد مطالعه می افتد و ذهنش را سریع تر متمرکز می کند.

مکان مطالعه باید دور از رفت وآمد و ترجیحاً خالی از سروصدا باشد. شاید برای خیلی ها، مخصوصاً آپارتمانی ها، داشتن یک اتاق مطالعه مستقل، زیادی شیک و رؤیاپردازانه به نظر برسد. اما می شود با دکوراسیون متفاوت، یک گوشه از فضای منزل را به محل مطالعه اختصاص داد. برای ساخت فضای مطالعه فقط به یک میز و چند قفسه کتاب و یک صندلی نیاز است. به این ترتیب نه تنها فضایی برای مطالعه خواهید داشت، بلکه دکوراسیون این مکان می تواند به نوعی مکمل دکوراسیون بقیه منزلتان نیز باشد. پس یادتان باشد وسایل فضای مطالعه را طوری انتخاب کنید که با بقیه دکور منزل هماهنگی داشته باشد.

● تغییر کاربری اتاق اختصاصی

اگر فرزندتان برای خودش یک اتاق اختصاصی دارد، می شود بخشی از فضای آن اتاق را برای مطالعه در نظر گرفت. این فضا باید از بقیه اتاق متمایز شود. برای جداسازی می توانید از انواع قالب های تزئینی آماده گچی یا چوبی یا دکور های متنوع استفاده کنید.

یک پیشنهاد برای آن ها که اتاقشان خیلی کوچک است؛ اگر داخل اتاق، کمد دیواری وجود داشته باشد، می توانید درهای آن را بردارید، خالی اش کنید و از آن، یک محل اختصاصی برای مطالعه بسازید. در عوض می شود لباس ها را جای دیگری گذاشت، مثلاً زیر تخت! خلاصه، مهم این است که منطقه ای را اختصاصاً برای این کار در نظر بگیرید و آن را از بقیه قسمت ها جدا کنید.

سعی کنید هر آن چیزی را که مایه حواس پرتی است از فضای مطالعه دور کنید. در این فضا، پوستر ستاره های سینما و ورزشکاران محبوب، جای خود را به جداول و نمودارهای درسی می دهد تا هم کمکی باشد به دانش آموز و هم فضا را جدی تر کند.

اسباب بازی و چیزهای مشابه نیز باید از میز و از دسترس دور باشد طوری که دانش آموز نتواند با دست دراز کردن آن را بردارد و با آن بازی کند.

هر کودکی سبک و سیاق خاصی برای مطالعه دارد. سلیقه هر کودکی هم از نظر چیدمان وسایل و انتخاب رنگ متفاوت است. تا جایی که می شود، سلیقه فرزند خود را در چیدمان و دکور فضای مطالعه رعایت کنید تا این مکان خیلی شخصی، متفاوت و نو باشد. هر کسی در فضایی که خودش به سلیقه خودش چیده است راحت تر است. همین راحتی باعث می شود بازدهی مطالعه زیادتر شود.

در دکور فضای مطالعه، رنگ نقش بسزایی دارد. رنگ آمیزی این بخش از اتاق نیز می تواند متفاوت از بقیه اتاق باشد. رنگ های گرم برای فضای مطالعه کودک انتخاب مناسبی است. رنگ های پرتقالی، قرمز و زرد فضا را شاد می کنند. بهتر است رنگ کل اتاق یا حداقل قسمت مربوط به مطالعه، چند پرده پررنگ تر از رنگ فرش، موکت و کف پوش اتاق باشد تا فضای مطالعه وسوسه انگیز جلوه کند و دانش آموز به ورود و اقامت در این فضا ترغیب شود.

رنگ قرمز به خصوص برای اتاق هایی که نورشان کم است یا اتاق هایی که پنجره کوچکی دارند، مناسب است. رنگی که برای دیوار، کف پوش، میز، صندلی، پرده و دیگر لوازم انتخاب می کنید می تواند از نظر دوام و قابلیت شستشو، طبق نظر شما انتخاب شود، ولی انتخاب طیف رنگی آن ها را به فرزند خود بسپارید.

محل نشستن فرد هنگام مطالعه باید راحت باشد و ترجیحاً میز و صندلی مخصوصی برای مطالعه تهیه شود. البته اصراری روی میز و صندلی نیست زیرا عادات مطالعه به مراتب مهم تر از الزامات آموزشی است. با وجود این، حتی طرز نشستن مطالعه گر نیز بی اهمیت نیست. مثلاً می گویند دراز کشیدن بدترین حالت برای مطالعه کردن است، چون بهترین حالت برای خوابیدن است! در انتخاب صندلی خیلی دقت کنید که حتماً راحت باشد.

هنگام خرید، فرزندتان را همراه ببرید و از او بخواهید تا چند دقیقه ای روی صندلی بنشیند و از راحتی آن اطمینان حاصل کند. بهتر است که میز مطالعه رو به دیوار باشد، یعنی مثلاً رو به حیاط نباشد که تماشای محیط، باعث حواس پرتی شود. میز مطالعه باید تا آن جا که ممکن است خلوت باشد تا باعث به هم خوردن تمرکز نشود.

میز تحریر، قفسه های کتاب و صندلی ها می توانند از نوع رنگ دار انتخاب شوند تا نوعی تأکید ناحیه ای در فضای مطالعه ایجاد کنند. اگر قفسه ها و دیگر وسایل جانبی (جای مداد و خودکار، قاب عکس، کاغذ گیر، سطل کاغذ و غیره) از یک طیف رنگی واحد انتخاب شوند، فضا نیز یک پارچه جلوه می کند.

● فضاهای جایگزین

اگر فرزندتان اتاق اختصاصی ندارد یا به دلایلی ترجیح می دهد که در خارج از اتاق خود درس بخواند، باید فضای مطالعه را نیز همراه او به بیرون از اتاقش منتقل کنید. اگر یک اتاق خواب اضافه داشته باشید، می توانید آن را برای این منظور آماده کنید.

اگر نه، باید دنبال یک فضای دیگر بگردید. این فضا می تواند برای مثال، بخشی از یک اتاق یا یک سالن دراز باشد که با استفاده از پرده، پاراوان یا دکور چوبی فضاسازی و از بقیه اتاق یا سالن جدا شده است. اتاق کار والدین هم انتخاب بدی نیست. البته شاید در وهله اول استفاده از اتاق کار والدین برای مطالعه کودکان کمی نادرست به نظر برسد اما این امر قطعاً برای کودکان چیز خوشایندی است. با این کار، دانش آموز رویکرد ذهنی جدی تری را نسبت به درس و مدرسه پیدا می کند و هرچه بیشتر به مطالعه تشویق می شود.

اگرچه فضای جلوی تلویزیون، روی میز یا اوپن آشپزخانه هیچ یک گزینه خوبی برای انجام تکلیف و مطالعه نیستند اما واقعیت این است که این اتفاق زیاد رخ می دهد. فضای مقابل تلویزیون به هیچ عنوان مناسب مطالعه نیست و باید از خیر آن گذشت اما اگر والدین با درس خواندن دانش آموز در آشپزخانه مشکلی نداشته باشند، این کار شدنی است. اما باید حتماً یکی از قفسه های کمد یا کابینت آشپزخانه را به کتاب و لوازم التحریر اختصاص دهید تا دانش آموز مجبور نشود به بهانه آوردن چیزی فضای مطالعه را ترک کند. درس خواندن در آشپزخانه فرصت خوبی است تا بزرگ ترها وارد تعامل درسی با کوچک ترها شوند.

● نور کافی شرط لازم برای مطالعه

نور اتاق مطالعه می تواند مطابق نظر مطالعه گر تنظیم شود اما نباید از یک میزان حداقلی کمتر باشد. مطالعه در نور کم باعث می شود چشم خسته شود و تمرکز از دست برود. برای نورپردازی اتاق مطالعه وجود یک نور عمومی (general) به عنوان پس زمینه (background) لازم است. بدین ترتیب، وقتی از یک نور منطقه ای، مثلاً چراغ مطالعه رومیزی استفاده می کنید، کنتراست شدید ایجاد نخواهد شد.

لامپ های سقفی برای تأمین نور عمومی انتخاب خوبی هستند. چراغ مطالعه رومیزی هم بهترین انتخاب برای تأمین نور منطقه ای است.

هنگام انتخاب چراغ مطالعه رومیزی، دقت کنید که ارتفاع آن حتماً قابل تنظیم باشد تا بتواند تمام سطح مورد استفاده هنگام مطالعه را پوشش دهد. مطالعه در سایه، خیلی زود آدم را خسته می کند. حتماً به وضعیت قرار گرفتن سیم چراغ مطالعه دقت کنید. سیم های رها و بلاتکلیف می توانند برای کودکان خطرساز شوند.

اگر لازم است، سیم را با بست به دیوار محکم کنید.

اگر قرار است شخص جلوی کامپیوتر کار کند، سعی کنید تنظیمات نورپردازی اتاق را طوری انجام دهید که به دیوار پشت سر آن نور تابانده شود تا چشم هنگام زل زدن به صفحه نمایشگر خسته نشود. نور اتاق نباید طوری باشد که از روی صفحه نمایشگر به چشم کاربر بازتاب پیدا کند.