mobile menu icon
responsive search icon
پرتال پرشین پرشیا!
لوگوی سایت پرشین پرشیا
سبک زندگی
سبک زندگی > مد و لباس > مد و لباس-گوناگون >سنگ فیروزه سمبل ایران زمین
مد و لباس-گوناگون

سنگ فیروزه سمبل ایران زمین

سنگ فیروزه از جمله زیورآلاتی است که به راحتی توانسته قالب خاصی از زوایای دینی اسلامی را به تصویر بکشد به نحوی که تصور کردن مساجد و محل های مذهبی بدون این سنگ و رنگ دلپذیرش بسیار سخت می نماید. از آن جایی که زیورآلات و سنگ های قیمتی نقشی مهم در صنعت مد و لباس دارند، جالب دیدیم که بررسی کوتاهی بر این سنگ زیبا و اصیل داشته باشیم.


تاریخچه سنگ فیروزه


نام فیروزه احتمالاً از کلمه فرانسوی turquie که همان ترکیه است مشتق شده است. شاید دلیل این نام گذاری این است که در ابتدا تصور عموم بر آن بوده که منبع اصلی فیروزه در ترکیه است. از آن جا که قسمت گسترده فیروزه نیشابور از ترکیه به سایر نقاط جهان صادر می شد، و از این طریق مورد بهره برداری قرار می گرفت به نام این کشور شناخته شد. احتمال دیگر این است که نام فیروزه سنگ آبی تیره به معنای Pierre turquin از کلمه فرانسوی (turquoise) مشتق شده باشد. اما به نظر میرسد که فیروزه در زبان فارسی از کلمه پیروزی ریشه گرفته است. فیروزه به زبان آلمانی Johnit ، مکزیکی Xiuiti و ایتالیایی Turchina نام برده می شود.


فیروزه یک فسفات آلومینیوم {CuAl۶(Po۴)۴(OH)۸,۵H۲O} با سختی حدود ۶ است. با این حال به طور قابل ملاحظه ای از کوارتز نرمتر است. این کانی به طور طبیعی در طیف وسیعی از رنگ ها، از آبی آسمانی روشن تا سبز خاکستری یافت می شود.


فیروزه، جواهری آبی رنگ است که در سال های دور روی تاج فراعنه، پادشاهان و امپراتوران باستان نصب می شده و احتمالا یکی از قدیمی ترین سنگهای شناخته شده توسط بشر است. رنگ آبی فیروزه، آن را از سایر سنگ ها متمایز و به آن ارزش بخشیده است و منجر شده تا به عنوان یک جواهر استفاده شود.


در بسیاری از فرهنگ های قدیم و جدید، از فیروزه به عنوان سنگی مقدس و طلسم خوشبختی و خوش شانسی یاد شده است. صنایع دستی ساخته شده از فیروزه نیز که در طی کاوش های باستان شناسی در کشور مصر، در مقبره هایی مربوط به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح یافت شده است، قدیمی ترین گواه بر این مطلب است و نشان می دهد که مصریان باستان، فیروزه را گوهری معنوی و مقدس می دانستند.


پادشاهان ایران باستان، از گوهرهای آبی آسمانی مانند فیروزه، برای تزئینات دست و گردن استفاده می کردند و براین باور بودند که این گوهر خوش رنگ آن ها را در برابر مرگ غیر طبیعی یا به قولی، اجل معلق محافظت خواهد کرد. از این رو تغییر رنگ گوهرهای به کار رفته در گردن بندها و دستبندهای آن ها، خوش یمن نبوده و علامت خطری برای شخص استفاده کننده از آن به شما می رفت، اما امروزه بر کسی پوشیده نیست که عواملی همچون نور، مواد آرایشی، گرد و غبار و چربی و میزان PH پوست و برخی عوامل شیمیایی دیگر، باعث تغییر رنگ فیروزه می شوند که هیچ کدام از آنها زنگ خطری برای استفاده کننده از این سنگ قیمتی و زیبا نیست.


فیروزه در طی جنگ های صلیبی به اروپا راه یافت و از آن زمان با نام Turquios یعنی سنگ ترکی در میان انگلیسی زبانان شناخته شد. ساکنان قدیمی نواحی جنوب مرکز و شمال آمریکا نیز در دیر باز فیروزه را می شناختند و به خاطر رنگ و ویژگی های خاص این گوهر از آن لذت می بردند. آن ها در تزئین ماسک های مراسم مذهبی خود از تکه های فیروزه استفاده می کردند. گروهی از بومیان شمال آمریکا حتی امروزه نیز بطور انحصاری جواهرات گرانقیمت و خاصی را که دارای ارزش تجاری بالایی هستند تولید می کنند. این جواهرات ترکیبی از فیروزه و نقره هستند و به میزان بسیار محدود و کم تولید می شوند. بومیان یاد شده بر این باورند که رنگ آبی فیروزه به کار رفته در این جواهرات می تواند ارتباط مستقیمی میان آسمان و دریاها برقرار کند. تبتی ها نیز در مراسم مذهبی خود از این گوهر استفاده می کنند. از دیگر باورهای قدیمی این است که فیروزه می تواند سوار کاران را از خطر افتادن از روی اسب محافظت نماید. جالب اینجاست که بسیاری از کارکنان خطوط هوایی و هوانوردان امروزی نیز به پیروی از این باور قدیمی یک تکه فیروزه را به عنوان سنگ خوش شناسی همیشه همراه خود دارند.


برای هزاران سال، مرغوبترین فیروزه آبی سیر در ایران کشف شده است و همیشه فیروزه ایرانی، با عنوان مرغوبترین فیروزه همراه بوده است. اواخر قرن ۱۸ و اوایل قرن ۱۹ معدنچیان معادن فیروزه ای با کیفیت بالا در غرب و جنوب غربی ایالات متحده کشف کردند. امروزه بیشترین مقدار فیروزه از معادن ایالات متحده استخراج می شود.


لازم به ذکر است هر چند تولید ایالات متحده نسبت به ایران بیشتر باشد باز هم بالاترین کیفیت فیروزه در جهان متعلق به ایران است.


فیروزه از نظر رنگ، نقش و کیفیت انواع متنوعی دارد که مرغوبترین و معروفترین آنها عبارتند از فیروزه عجمی و فیروزه شجری که هر دو نوع آن در ایران موجود است.


فیروزه چگونه درست می شود؟


تشکیل فیروزه به لحاظ فرآیندهای زمین شناسی بسیار پیچیده بوده و نیازمند شرایط بسیار خاص زمین شناسی است. سن احتمالی و تشکیل ذخایر فیروزه ایران را ائوسن بالایی تا الیگوسن پایینی تخمین می زنند. به طور کلی فیروزه در مکانهایی بوجود می آید که مقدار مس موجود در منطقه به میزان بالایی باشد. بر اثر تاثیر محلول های سطحی مس دار بر روی سنگهای غنی از ۳O۲ Al و غنی از فسفر ( فسفر بصورت آپاتیت در درون سنگ های آذرین وجود دارد ) فیروزه بوجود می آید. گاهی نیز بر اثر تاثیر محلول های سطحی مس دار، بر روی فسیل های استخوانی جانوران فیروزه به وجود می آید. فیروزه با رنگ آبی خوشرنگ بهترین کیفیت را دارد که بسیار کمیاب است. در حالیکه رنگ سبز یا آبی کمرنگی که در این سنگ از ارزش کمی برخوردار است.


رنگ آبی فیروزه به خاطر وجود عنصر مس و رنگ سبز از عناصر آهن (Fe) یا کرم (Cr) بوجود می آید. آنچه در اغلب فیروزه ها عمومیت دارد وجود رگه یا رگچه هایی سیاه یا قهوه ای برجسته است که مربوط به سنگ مادر تشکیل دهند فیروزه است. این رگه ها گاه در طرح های منظم و غیر منظم شکل می گیرند که در چنین حالتی به آن شبکه عنکبوتی (Spider web) و در اصطلاح بازار ایران به آن فیروزه شجری می گویند. اگر این طرح منظم و زیبا باشد باعث افزایش ارزش فیروزه خواهد شد در حالیکه اگر این شبکه نامنظم و به صورت نقطه و لکه ای باشد از ارزش فیروزه خواهد کاست.


کریستالهای موجود در فیروزه اکثرا بصورت میکروکریستالین بوده و تقریبا با چشم غیر مسلح قابل مشاهده نیستند. فیروزه اکثرا به صورت لایه یا رگچه و یا نودول ( شکل غده ای ) و نوگت (تکه ای ) در سنگ های تیپ آندزیتی یافت می شود. کشورهای آمریکا، مکزیک، فلسطین اشغالی، افغانستان، چین دارای منابع معدنی فیروزه هستند. اما آنچه قابل توجه و مهم است این است که زیباترین و با کیفیت ترین نوع فیروزه با رنگ آبی آسمانی بی نظیر در شمال شرق ایران در نزدیکی شهرستان نیشابور یافت می شود. فیروزه به ندرت به صورت تراش دار است و اکثرا بصورت برش کبوچان (Cabuchan) است. همچنین به ۳ شکل برش بید یا دانه تسبیحی (Bead) و برش فانتزی (Fancy) نیز کانی فیروزه برش داده می شود.


انواع فیروزه نیشابوری


فیروزه نیشابوری را به ٢ دسته اصلی تقسیم می کنند. فیروزه عجمی که گرد و درشت است و به رنگ آبی سیر دیده می شود. این نوع فیروزه گران قیمت ترین نوع است. فیروزه شجری دارای رگه ها و نقش هایی به رنگ سیاه، زرد و قھوه ای است که رنگ زمینه آن آبی و سبز و سبزو آبی است.

گردآوری و تنظیم:گروه سبک زندگی پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/lifestyle

منبع:برترینها

Tuesday 31st of March 2015 20:39:19_______۱۳۹۴-فروردين-۱۱

مروری بر دیگر مطالب 'مد و لباس-گوناگون'



تازه های مد و لباس-گوناگون