mobile menu icon
responsive search icon
منوی پرتال پرشین پرشیا
لوگوی سایت پرشین پرشیا
سلامت
سلامت > سلامت روان > سلامت روان کودکان >عوامل اصلی لوس شدن کودکان چیست؟

عوامل اصلی لوس شدن کودکان چیست؟

بخش:سلامت روان کودکان

یکی از مواردی که در این روزها باعث نگرانی بسیاری از والدین شده، لوس بودن کودک شان است. روان شناسان از لوس بودن به عنوان یک اختلال رفتاری نام می برند که متاسفانه در جامعه ما در حال رشد و فراگیر شدن است. لوس بودن کودک به معنای ناتوانی وی در ایجاد و برقراری رابطه سالم با همسالان، پدر، مادر و سایر اطرافیان است که در این حالت کودک نمی تواند از طریق رفتارهای صحیح با دیگران تعامل داشته باشد. اما اینکه چرا کودک لوس می شود و چه عواملی باعث این اختلال در فرزند می شود و آیا این رفتار قابل اصلاح است از پرسش هایی است که والدین در گیر آن هستند. در زمینه چرایی و چگونگی لوس شدن، نحوه برخورد والدین و راهکارهای صحیح برای بهبود این رفتار با مهسا مرعی نوتاش، کارشناس ارشد روان شناسی تربیتی و مشاور کودک گفت وگو کرده ایم که در زیر می خوانید:

 

 

عوامل اصلی در لوس شدن کودک از دید شما به عنوان مشاور کودک چیست؟

 

دلیل اصلی این اختلال «نقض قوانین» در محیط خانواده است. هر خانه ای با توجه به شرایط فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و اقتصادی خود قوانین و مقررات خاصی دارد. زمانی که فرزند می بیند با اصرار و تکرار درخواست خود یا گریه سر دادن یا هر رفتار نادرست می تواند قوانین را به دلخواه خود تغییر دهد، یاد می گیرد تا همه جا از این ترفندها استفاده کند. اکثر کودکان لوس، والدین تسلیم شونده دارند که در مقابل خواسته های کودک شان فورا تسلیم می شوند و آنچه را که کودک می خواهد برایش فراهم می کنند که متاسفانه اسم این رفتار خود را به اشتباه محبت می گذارند، در حالی که تسلیم شدن والدین یکی از عوامل اصلی در لوس شدن کودک است.

 

از دیگر علل می توان به تناقض والدین در رفتارهایشان اشاره کرد. هر بار که کودک در زمان انجام یک رفتار با عکس العمل متفاوتی از پدر و مادرش روبه رو شود، دچار دوگانگی خواهد شد. اگر زمانی بتواند با گریه و زاری والدین را راضی کند تا اسباب بازی دلخواهش را تهیه کند، دفعه بعد اگر با این روش نتواند والدین را راضی کند از راهکارهای متفاوتی چون فریاد، خرابکاری، بددهنی و... برای رسیدن به اهدافش استفاده می کند. یکی دیگر از علت شکل گیری این اختلال در کودک این است که اطرافیان و نزدیکان کودک مانند پدربزرگ، مادربزرگ، خاله، عمو و... برای برآورده کردن خواسته های کودک هر آنچه وی بخواهد در دسترسش می گذارند.

 

 

 

برخی از روان شناسان بر این باورند که محبت به کودک باعث احساس خود دوستی و امنیت در کودک می شود و از سوی دیگر بعضی معتقدند محبت رابطه مستقیمی با لوس شدن کودک دارد، شما می توانید حد و مرز محبت را در این زمینه مشخص کنید؟

 

محبت بجا و به اندازه نه تنها منجر به لوس شدن کودک نمی شود بلکه باعث می شود فرزند به این آگاهی برسد که والدین خود حقیقی شان را بی قید و شرط دوست دارند که این باعث احساس خود دوستی و امنیت برای فرزند می شود که در آینده منجر به اعتمادبه نفس خواهد شد. والدین باید بدانند که محبت بجا به معنای برآورده کردن تمامی خواسته های کودک نیست، گاهی یک مادر می تواند به جای آنکه دست کودک خود را بگیرد، دست او را رها کند و عاشقانه شاهد زمین خوردن و برخاستن او باشد. محبت حقیقی به معنای درک و اجابت خواسته های بجا و ضروری کودک است.

 

 

آیا جنسیت کودک (دختربچه و پسربچه) با لوس بودن ارتباط مستقیمی دارد؟

 

خیر، با توجه به افزایش تک فرزندی در جامعه، ما شاهد اختلال «لوس بودن» در پسر و دختربچه ها هستیم و تفاوت بارزی در این زمینه دیده نمی شود، چراکه ریشه این مساله در رفتار نامناسب و عدم آگاهی والدین نسبت به اصول تربیتی است، خواه فرزندشان پسر باشد یا دختر.

 

 

تک فرزندی در لوس شدن کودک تا چه حد دخیل است؟

 

می توان با جرات گفت که تک فرزندی در لوس شدن فرزند خیلی موثر است. متاسفانه تک فرزندی در خانواده های ایرانی به معنای توجه زیاد و محبت نابجا تلقی می شود. به این معنا که والدین چون تمام امیال و آرزوهای خود را در تک فرزندشان خلاصه کرده اند، می خواهند تمام ناکامی ها و احتمالا کمبود های عاطفی و مادی خود را به وسیله فرزندان شان جبران کنند و به این ترتیب شروع به توجه بیش از اندازه کرده و به تمامی خواسته های کودک تمام و کمال پاسخ مثبت می دهند که توجه و محبت زیادی همان طور که اشاره کردم از علل اصلی شکل گیری اختلال لوس شدن است.

 

 

 

شما چه راهکارهایی را برای والدین تک فرزند جهت جلوگیری از لوس شدن فرزندشان ارایه می دهید؟

 

بهترین جمله ای که می توانم به این دسته از والدین بگویم آن است که فرزند ما قرار نیست برآورده کننده تمام آرزوهای از دست رفته ما باشد. اگر پدر و مادر به معنای دقیق این جمله پی ببرند به کودک شان اجازه می دهند تا همه گونه تجربه اعم از موفقیت و شکست داشته باشد و مورد دیگری که باید متذکر شوم آن است که از آنجا که تک فرزند، خواهر و برادری در خانه برای تمرین روابط ندارد، والدین باید شرایط تعاملات اجتماعی را برای فرزندشان فراهم کنند. به عنوان مثال ساعاتی را در کلوب بچه ها، مهدکودک، بازی با بچه های دوستان، آشنایان و همسایه فراهم کنند و اینکه در زمان لازم به فرزندشان «نه» بگویند و مهم تر از همه محرومیت از مزایا را برای فرزندشان که کار ناشایستی انجام می دهد، فراهم کنند.

 

 

 

یک نمونه از «محرومیت از مزایا» را برای خوانندگان شرح می دهید؟

 

به عنوان نمونه، تصور کنید در منزل شما برای استفاده از بازی های کامپیوتری زمان مشخصی تعیین شده و بعد از اینکه زمان بازی به پایان رسید، شما با اصرار و گریه فرزندتان مواجه می شوید، در این زمینه از «محرومیت از مزایا» استفاده می کنید و فردا شب به کودک تان اجازه بازی کامپیوتری نمی دهید.

 

 

عامل جدایی و طلاق در خانواده تا چه حد در لوس شدن فرزند تاثیرگذار است؟

 

در خانواده هایی که با طلاق روبه رو هستند یا اینکه کودک در خانه ای زندگی می کند که بین والدین عدم تفاهم دیده می شود، شدت لوس بودن کودک نسبت به سایر کودکان به مراتب بیشتر است. از آنجا که والدین هماهنگی لازم را با یکدیگر ندارند و از طرفی رقابت «والد خوب بودن» بین پدر و مادر وجود دارد، تناقض رفتاری آنان در همه موارد شدیدتر خواهد بود و گاهی هر یک از آنها برای نشان دادن برتری خود، محبت های نابجا و شروع به نقض قوانین می کنند که در نهایت قربانی چنین تناقضی فرزندشان است. پدر و مادر حتی اگر بنا به هر دلیلی از هم جدا شده اند یا اینکه در خانه تفاهم کافی ندارند باید درخصوص مسایل تربیت فرزندشان با یکدیگر هماهنگ و همسو رفتار کنند تا آسیب کمتری به کودک شان وارد شود.

 

 

آیا لوس بودن کودک قابل اصلاح است؟

 

بله قطعا. لوس بودن یک اختلال روانی و رفتاری است که با اصلاح الگوهای تربیتی والدین قابل درمان است. ناآگاهی والدین در تربیت منجر به لوس شدن فرزند می شود که مسلما با تغییر الگوهای سابق و اصلاح آن و البته زمان دادن به این پروسه، بهبودی حاصل خواهد شد و شاهد این هستیم که کودک مان قادر خواهد بود با سایرین تعامل صحیح داشته باشد.

 

 

برای اصلاح این رفتار شما چه نوع روش تربیتی به والدین پیشنهاد می دهید؟ تنبیه یا تشویق؟

 

من معتقدم که به هیچ عنوان نباید از واژه تنبیه استفاده کنیم. در اصول تربیتی کودک، ما یا از تشویق استفاده می کنیم یا محرومیت از مزایا، به این معنا که کودک در قبال انجام وظایف و کارهایی که متناسب و صحیح است تشویق می شود و در مقابل کارهای ناشایست مانند بهانه گیری، بدخلقی و... محرومیت از مزایا را دریافت می کند.

 

 

در طول زمان درمان این اختلال، رفتار والدین باید چگونه باشد؟

 

تا بهبود کامل این رفتار در فرزندمان باید صبور باشیم و به کودک برای تغییر رفتار از درون فرصت دهیم و از سوی دیگر در رفتار جدید خودمان باید ثابت قدم باشیم و قاطعیت داشته باشیم، چراکه هرگونه عدم تعادل ما باعث ایجاد تزلزل و حس ناامنی در کودک و بازگشت وی به حالت قبل می شود.

 

 

در نهایت شما به عنوان یک مشاور چه راهکارهایی را برای جلوگیری از لوس شدن کودک ارایه می دهید؟

 

در مقابل خواسته های نابجای کودک تان به موقع به او «نه» بگویید.

محبت امنیت بخش را هرگز از کودک دریغ نکنید

 

دلایل رفتار خود را با زبان ساده توضیح دهید

 

با زبان داستانی و قابل فهم، آگاهی های لازم را درخصوص موارد مختلف به فرزندتان بدهید

 

به او عذرخواهی کردن را یاد دهید

 

قوانین واضح، مشخص و متناسب با سن کودک را در نظر بگیرید

 

در رابطه با اصول رفتاری با اطرافیان مانند مادربزرگ، پدربزرگ، عمه، خاله و... هماهنگ باشید

 

 

 

 

   زهرا خالقی صفا


برگرفته از: روزنامه شرق ( www.sharghnewspaper.com )
گردآوری و تنظیم:گروه سلامت پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/health

مروری بر دیگر مطالب 'سلامت روان کودکان'



تازه های سلامت روان کودکان