جیغ زدن,بد کلامی و زبانی و ناخن جویدن کودکان و رفتار والدین

کودکان در مسیر رشد و نمو جسمی، روانی، حرکتی و عاطفی خود با فشارهای روانی بسیاری از قبیل بیماری ها، تولد نوزاد جدید، بی مهری والدین یا انتظارهای بیش از اندازه آنان روبه رو می شوند. اغلب کودکان در واکنش به این فشارهای روانی، گرفتار اختلال های رفتاری موقت یا دایمی نظیر امتناع از خوردن غذا، مکیدن انگشت، ناخن جویدن، فشردن دندان ها به هم، کندن موها، شب ادراری، جیغ کشیدن یا بیان حرف های زشت و دیدن خواب های ترسناک شبانه می شوند. این هفته ۶ مشکل شایع از میان این مشکلات کودکانه را با هم مرور می کنیم...

۱) جیغ زدن

به نظر می رسد جیغ کشیدن یا نق نق کردن کودکان پدیده ای طبیعی برای اعتراض کردن کودکان زیر ۲ سال باشد و در سنین بالاتر گریستن و شکایت کردن است که والدین ناله های فرزند خود را همیشه در گوش یا زیر پوست خود حساس می کنند. برخی جیغ کشیدن کودکان را دلیل احساس عجز و درماندگی در مواقع بیان کلمات می دانند.در این گونه مواقع کودک دو، سه ساله شما بیشترین جلب توجه شما را می خواهد، یعنی بیشترین توجهی که در دنیا وجود ندارد. وقتی جیغ می کشد، چشم در چشم او بیندازید. منظور او را درک کنید یا حدس بزنید که او چه می خواهد. چنانچه سر تکان می دهد به درخواست او عمل کنید یا به عناوین مختلف او را سرگرم کنید یا با او بازی کنید.

۲) بدکلامی و بدزبانی

بعضی والدین در خانواده حرف های زشت می زنند و فرزندان خود را نیز آزاد می گذارند این گونه عبارات را به کار برند. از دیگر علت های یادگیری کلام زشت ارتباط کودک با دوستان خود است. کودکان عامل بدزبانی یکدیگرند. با بیان کلمات ناپسند کودکان تخلیه می شوند و می توانند نارضایتی خود را نشان دهند. گاهی کودک برای اولین بار حرف زشت می گوید و موجب خنده و مزاح اطرافیان می شود که حکم تشویق داشته و به تدریج به آن عادت می کند. مسلما با شناسایی علت نادرست این گونه رفتارها می توان در رفع آن موفق تر عمل کرد. اگر کودک یا کودکان دیگر عامل بدزبانی باشند باید او را از این افراد دور کرده و به جای آن دوستان خوب و مؤدب جایگزین کنیم. از جمله دیگر روش ها برای پیشگیری از بدزبان شدن کودک این است که به اعتراضات کودکان گوش دهیم. علاوه بر نکات فوق بهتر است به کودکان در مواقعی که حرف زشت نمی زنند پاداش برای مؤدب بودن بدهیم.

۳) مرگ یا جدایی والدین

کودک در ۹ سالگی معمولا به واقعیت مرگ پی می برد و در ۷ تا ۱۰ سالگی فهم کودک به درجه ای رسیده است که موضوع جدایی پدر و مادر را به خوبی درک می کند. هنگامی که فرزند احساس می کند مورد بی اعتنایی والدین قرار گرفته، احساس تنهایی و انزوا می کند.

۴) مکیدن انگشت

در سه ماهگی کودک تمام انگشتان و دستان خود را کشف و با بردن آن به طرف دهان صدا تولید می کند و لذت می برد ولی به تدریج مکیدن انگشت کاهش یافته و قطع می شود. گاهی به دلایل مختلف این عادت باقی می ماند و بعد از ۴ سالگی می تواند آسیب های زیادی برای کودک ایجاد کند. در مورد درمان مکیدن انگشت همکاری روان پزشک، دندانپزشک، گفتار درمانی و والدین موثر خواهد بود. مکیدن انگشت نیز یکی از راه هایی است که کودک در شرایط اضطراب و مشکلات روحی خانوادگی برای رسیدن به آرامش برمی گزیند که باید زمینه های خانوادگی بررسی شود و توصیه می شود هرگز کودک خود را به خاطر انگشت مکیدن سرزنش نکنید و ایراد نگیرید و سعی کنید فشارهای روحی او برطرف شود.

۵) ناخن جویدن

مطالعات نشان می دهد ۳۰ درصد کودکان ۷ تا ۱۰ ساله ناخن های خود را می جوند و معمولا به دلیل شرمندگی این آمار در سنین بالا کمتر می شود. اگرچه ناخن جویدن یک عادت تقلیدی از رفتار کودکان دیگر است اما معمولا یک واکنش شایع در مقابل استرس است. جهت درمان روش های مختلف توصیه شده است. گاهی اوقات با استفاده از محافظ های دندان های بالا و پایین به مدت ۴ هفته ناخن جویدن ترک می شود. هنگام غذا خوردن باید محافظ ها بیرون گذاشته شود و اگر این عادت در نوجوانان ادامه یابد شاید برای نجات انگشتان دستکش های مخصوص کارگر بیفتد. مهم ترین کار این است که اگر کودک تحت فشارهای روحی زیاد است سعی شود فشار روحی شناخته و آن را کم کنیم. فراموش نشود دعوا کردن و تذکر کمکی به درمان نمی کند.

۶) دندان قروچه

فشار دادن و ساییدن دندان ها به همدیگر به صورت غیر ارادی دندان قروچه نام دارد و ممکن است نیمی از مردم که گاهی دچار مشکل می شوند این عمل را انجام دهند ولی در پنج درصد آنان به طور معمول دندان قروچه در خواب رخ می دهد. به طور معمول این افراد متوجه مشکل خود نمی شوند و اغلب افرادی که هم اتاق آنها هستند مشکل آنان را در می یابند. علایم دندان قروچه عبارتند از درد دندان، سردرد، سفت کردن فک هنگام عصبانیت، شکاف خوردن مینای دندان، اثرات دندان روی زبان، شکسته شدن دندان ها و آسیب دیدگی مفصل و بافت نرم فک. دندان قروچه نیز ممکن است به علت فشارهای روانی کودک، تمرکز فکری، کوشش بدنی، بیماری های دندان و جوانه زدن دندان زیر لثه ها باشد و جهت درمان همکاری پزشکان از نظر بررسی مشکلات خانوادگی و دندانپزشکان جهت هر چه بهتر نگه داشتن دندان ها لازم است.

   دکتر اکبر کوشانفر
متخصص کودکان