زنانی که دیسک کمر دارند میتوانند باردار شوند؟

کمردرد در دوران بارداری یک مشکل شایع است. دلایل فیزیکی متعددی برای کمردرد در دوران بارداری وجود دارد که برخی از آنها عبارتند از: هورمون های بارداری، مشکلات ناشی از رحم در حال رشد و موقعیت جنین به ویژه در اواخر بارداری....

به گفته دکتر داریوش الیاس پور، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد خانم های باردار از کمردرد دوران بارداری رنج می برند بنابراین خانم هایی که از قبل کمردرد داشته اند درد بیشتری را در این دوران تحمل خواهند کرد. خوشبختانه کمردردهای ناشی از بارداری تا ۳ ماه بعد از زایمان از بین خواهند رفت. به همین بهانه گفت وگوی ما را با این استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بخوانید.

▪ آقای دکتر! به خانم هایی که مشکل دیسک کمر دارند به خصوص آنهایی که علایم گزگز پا و حس آب جوش ریختن روی ستون فقراتشان دارند، اجازه باردار شدن می دهید؟

معمولا وقتی فردی دیسک کمر دارد ابتدا باید درمانش به یک وضعیت ثابت و مشخص برسد. به عبارت دیگر اگر کمردرد به حالت ثبات برسد و مطمئن شویم بیماری پیشرونده نیست و به مرحله مشخص و ثابتی رسیده است، فرد می تواند باردار شود و مشکلی ندارد. علایم عصبی ای را هم که ذکر کردید گاهی حتی با بهبودی کامل نیز در فرد باقی می مانند و حتما نشان دهنده دیسک و باقی ماندن آن در فرد نیست. به عنوان نمونه ممکن است کمردرد فردی کاملا بهبود یابد و دیسکش هم نسبتا به ثبات برسد اما باقیمانده ای از بی حسی ناشی از آسیبی که خورده است داشته باشد. به همین دلیل این گروه از خانم ها می توانند بعد از اینکه دوره درمان شان را کامل کردند، باردار شوند. در غیر این صورت بارداری را توصیه نمی کنیم.

▪ معمولا قبل از باردار شدن این گروه از خانم ها، چه توصیه هایی به آنها می کنید؟ به عنوان نمونه باید ورزش یا کار خاصی انجام بدهند تا به آن ثبات برسند یا خیر؟

توصیه های ما همان درمان دیسک است. درمان دیسک سیر خاص خودش را دارد. اگر درمان طبی باشد روند خاص خودش را دارد و اگر هم درمانش جراحی باشد باید حتما جراحی شود. اگر فرض کنیم که فرد به جراحی نیاز ندارد و فقط درمان طبی می گیرد، معمولا با درمان دارویی، یک دوره استراحت اولیه و سپس پیروی از دستورالعمل شیوه های صحیح کارکردن، وضعیت های بدن و مراعاتی که فرد باید در فعالیت های خود داشته باشد مشکلش حل می شود. ضمن اینکه بسته به شرایط بیمار انجام ورزش هایی به وی پیشنهاد می شود.

این یک درمان کلی است و معمولا طی چند ماه بسیاری از دیسک هایی که نیاز به جراحی ندارند با این روش ها بهبود می یابند. در این صورت خانم مبتلا به دیسک می تواند باردار شود. البته علت اینکه توصیه می شود خانم ها قبل از طی همه این مراحل و عدم بهبودی باردار نشوند، این است که ممکن است برای درمان دیسک نیاز به جراحی باشد یا دارودرمانی خاصی لازم باشد که در صورت باردار بودن، نتوان این اقدامات را انجام داد. آنچه در درمان دیسک از اهمیت ویژه ای برخوردار است مراعات کردن و فشار نیاوردن به کمر است که یک خانم باردار هم می تواند آنها را مراعات کند.

▪ توصیه می کنید چند وقت بعد از اینکه خانم مبتلا به دیسک به ثبات رسید، باردار شود؟

تفاوتی نمی کند. هر زمان که بهبودی کامل به دست آورد و درد از بین رفت و به حدی رسید که چند هفته ای یا یکی دو ماهی به وضعیت خوبی رسید، می تواند باردار شود زیرا باردار شدن مشکلی برای دیسک ایجاد نمی کند، فقط تا حدودی در ماه های آخر، فشار ناشی از اضافه وزن مادر و جنین می تواند روی ستون فقرات فشار وارد کند. همان طور که اشاره کردم مشکلی که وجود دارد این است که اگر بخواهیم کاردرمانی خاصی انجام بدهیم در باردارها با مشکل مواجه خواهیم شد.

▪ مشکل شایع دیگری که بسیاری از خانم ها از آن رنج می برند مساله گودی کمر است. آیا این مساله می تواند باعث اذیت شدن خانم باردار شود؟

گودی کمر آن طورها هم که مردم فکر می کنند، نیست. طبق بررسی که داخل کشور در رابطه با گودی کمر و کمردرد انجام شده بود، مشاهده شد که گودی کمر به خودی خود رابطه زیادی با کمردرد ندارد و این طور نیست که هر کسی گودی کمر داشت کمردرد داشته باشد. همه افراد مقداری قوس کمر دارند که این امر در خانم ها بیشتر از آقایان است اما یک رابطه خطی و صددرصدی با هم ندارند.

در شرایط خاصی ممکن است فردی به دلایلی مانند چاقی یا بارداری قوس کمرش در حال زیادشدن باشد و به مفاصل پشتی مهره هایش فشار وارد شود. اما به?طور کلی باوری که در ذهن مردم وجود دارد که گودی کمر مساوی با کمردرد است باور غلطی است. خیلی از افراد ممکن است گودی کمر داشته و در عین حال کمردرد نیز داشته باشند. ورزش هایی وجود دارد که انجام آنها می تواند به فرد کمک کند تا از پیشرفت گودی کمرش جلوگیری کند.

▪ این امکان وجود دارد که خانم هایی که در دوران قاعدگی دچار کمردرد می شده اند در دوران بارداری درد بیشتری داشته باشند؟

بله! زمینه های مختلفی در ایجاد درد کمر در بارداری تاثیرگذار است که یکی از آنها دردهای کمر در دوران قاعدگی است. به طور کلی چند علت برای کمردرد در دوران بارداری مطرح است. این عوامل عبارتند از مسایل هورمونی که می توانند فرد را مستعد دردهای مفصل لگنی کنند، تغییر وضعیت بیومکانیک کمر که البته هنوز اجماع نظری روی آن نیست، دردهای ناشی از وضعیت عروقی و تجمع خون در قسمت هایی از بدن به دلیل وضعیت بارداری و... یکی از مسایلی که باید در کمردردهای دوران بارداری به آن توجه کرد، درد مفاصل لگن است که گاهی اوقات به پا می زند و شبیه دردهای دیسک می شود.

▪ استفاده از کمربندهای مخصوص دوران بارداری را توصیه می کنید؟

در رابطه با استفاده از کمربندهای مخصوص بارداری یافته های قاطعی وجود ندارد که بتواند به کمردرد کمک کند و طبق بررسی های انجام شده خیلی نمی توان روی آن حساب کرد. کارهایی که می توان در این زمینه انجام داد اول علت یابی کمردرد و سپس درمان آن است. ولی افرادی که به دلیل شرایط ناشی از بارداری دچار کمردردهای مکانیکی می شوند، می توانند برای کاهش درد از آب درمانی، ورزش در آب، ماساژ و گاهی از گرما بهره ببرند. البته به شرطی که همه اینها با احتیاط انجام شود. به عنوان نمونه برای استفاده از گرما باید دقت خاصی انجام داد. به خصوص در سه ماهه اول بارداری نباید از گرما در اطراف رحم استفاده کرد. به همین دلیل توصیه می کنیم خانم های باردار وارد سونا و جکوزی نشوند یا حمام خیلی گرم و طولانی مدت نگیرند.

▪ درست است که می گویند خانم های ورزشکار حین بارداری دچار کمردرد نمی شوند؟

نه، الزاما. خیلی ها ممکن است ورزش کنند اما حرکات غلطی انجام دهند که خود باعث تشدید کمردرد شود. اگر کسی ورزش مناسب انجام دهد و اصول صحیح حرکات معمول زندگی را رعایت کند احتمال کمردرد کمتری دارد.

   مریم منصوری