آشنایی با انواع پروتزهای دندانی(دندانهای مصنوعی)

هر ساله انجمن پروستودونتیست های ایران (انجمن متخصصان پروتزهای دندانی ایران) کنگره ای برگزار می کند که خوشبختانه مورد توجه دندان پزشکان قرار می گیرد. امسال هم دهمین کنگره این انجمن تخصصی در ۲۰، ۲۱ و ۲۲ بهمن ماه جاری در هتل المپیک تهران برگزار می شود....

در این کنگره دندان پزشکان آخرین اطلاعات مربوط به دندان های مصنوعی را با هم ردوبدل می کنند. به این بهانه در این مطلب شما را با انواع پروتزهای دندانی آشنا می کنیم.

واژه پروتز به معنای جایگزینی هر جسم مصنوعی به جای قسمتی از بدن است مثل پروتز زانو، دندان، فک و صورت. پروتزهای دندانی شامل پروتزهای ثابت و متحرک است. پروتز ثابت خود شامل روکش و پل های بین دندانی می شود که خود بیمار نمی تواند آنها را از روی دندان هایش بیرون آورد. پروتزهای متحرک که شامل پروتزهای کامل و پروتزهای پارسیل یا (قسمتی) می شود، بیمار می تواند این پروتزها را از دهان خارج کند و بعد از تمیز کردن مجددا آنها را در محل خود قرار دهد. روکش ها جهت دندان های تخریب شده زیاد یا جهت استحکام آن دندان یا زیبایی ساخته می شود.

● پل زدن بین دندان ها

پل برای یک یا چند دندان از دست رفته ساخته می شود که می توان هم روکش ها و هم بریج ها را بعد از آماده سازی پایه ها و گرفتن قالب به لابراتوارهای دندانی فرستاد و کارها در آنجا انجام شود یا توسط دستگاه های نوینی در محل مطب در عرض چند دقیقه درست کرد و روی دندان ها قرار داد.

● ایمپلنت؛ بهترین روش جایگزینی دندان ها

یکی از کارهای نسبتا جدید دندان پزشکی جایگذاری دندان ها توسط ایمپلنت های دندانی یا کاشت دندان است که انواع دیگر از آن از دیر زمان در همه دنیا و در کشور ما نیز انجام می گرفته است ولی حدود ۲۵ سال است که از ایمپلنت های شبیه به ریشه دندان استفاده می شود که یک جهش مثبت درمانی در این رشته است و خیلی از کارهای پروتز را عملی تر، راحت تر و قابل قبول تر کرده است.

به طور کلی این ایمپلنت ها از دو قسمت عمده تشکیل شده اند که یک قسمت که شبیه به ریشه دندان است توسط متخصصان جراحی فک و صورت یا متخصصان جراحی لثه یا هر دندان پزشکی که دوره کامل جراحی این رشته را دیده و تبحر کسب کرده در استخوان فک بیمار در محل دندان کشیده شده قرار می گیرد (بعضی وقت ها بلافاصله و همزمان با بیرون آوردن دندان این قسمت را که به آن پایه دندان می گویند در محل قرار می دهند) و بنا به نوع سیستم و طراحی آن و شرایط فک بیمار یا بلافاصله یا بعد از چند ماه متخصص پروتز یا هر دندان پزشک دیگری که دوره های کامل پروتز این رشته را دیده، دندان یا اتصال قسمتی از دندان ها را قالب گیری می کند و تاج دندان را می سازد. در مواردی پروتزهای کاملی که مبتنی بر ایمپلنت باشد با دقت ساخته خواهد شد و شخص بی دندان مجددا به عملکرد اصلی دندان ها و زیبایی و تکلم برمی گردد.

● ۴ دلیل برای جایگزینی دندان ها

چرا باید پروتز داشته باشیم؟ این یک سوال بسیار مهم است که مختصرا جواب آن را در زیر خواهید دید:

۱) به محض اینکه دندانی را از دست بدهیم یا حتی تاج آن از بین برود، دندان های مجاور این دندان و مقابل آن شروع به حرکت به طرف این دندان ها کرده و فضا را کم می کنند. پس هر چه زودتر دندان از دست رفته باید جایگزین شود تا هم ردیف دندان ها به هم نخورد و هم اکلوژن و رابطه فکین همان طور که هست باقی بماند. گاهی این حرکت و مهاجرت دندانی به خصوص مهاجرت دندان های مقابل به قدری زیاد است که اگر زمان زیادی از، ازدست دادن دندان بگذرد برای جایگزینی آن مجبور خواهیم شد که دندان مقابل یا مجاور را نیز ترمیم کنیم.

۲) عمل جویدن که شروع عمل هضم و جذب مواد غذایی است، با از دست دادن دندان ها دچار اختلال می شود و فرد بی دندان دچار سوءهاضمه شده و مواد غذایی لازم به بدنش برسد نمی رسد.

۳) از نظر زیبایی و ظاهر انسان ها، که با از دست دادن بعضی از دندان ها مانند دندان های قدامی و شاید در بعضی از افراد دندان های خلفی در زمان خندیدن و صحبت کردن فضای بی دندانی مشاهده می شود و باعث خجالت شخص می شود، پس یا نمی خندند یا دستشان را جلوی دهانشان گرفته و می خندند.

۴) تلفظ خیلی از حروف توسط دندان ها ادا می شود و با از دست دادن دندان ها تلفظ نامفهوم یا نادرست انجام می شود. با این دلایل دندان های از دست رفته باید خیلی زود جایگزین شود تا اعمال جویدن، اکلوژن، صحبت کردن و زیبایی دچار خدشه نشود.

● چه کنیم بی دندان نشویم؟

چه بکنیم که به اینجا نرسیم؟ لطفا دقت فرمایید که شعار پیشگیری بهتر از درمان است، کاملا ارزنده و کاربردی است. پس به دندان های خود برسیم و با روش های بسیار ساده مثل مسواک کردن و استفاده از نخ دندان از پوسیدگی دندان ها و نهایتا تخریب آنها یا بیماری های پریو جلوگیری کنیم که دندان ها از دست نروند. و همچنین بازدیدهای شش ماهه توسط دندان پزشکان تا اگر پوسیدگی کوچکی هم پیدا کردند، بلافاصله آن را ترمیم کنند و همچنین اگر شروع یک بیماری لثه را دیدند جلوی پیشرفت آن را بگیرند، ضروری است.

   دکتر کاظم مرشدی
متخصص پروتزهای دندانی و ایمپلنت
رییس کنگره دهم متخصصان پروتز