لکه های سفید اولین نشانه پوسیدگی دندان-پوسیدگی دندان چیست؟

پوسیدگی دندان شایع ترین بیماری عفونی جامعه بشری است و ۹۰ درصد ایرانی ها به این عفونت مبتلا هستند. به گفته یک دندان پزشک، تحقیقات مختلف و آمارهای پراکنده نشان می دهد بیش از ۹۰ درصد افراد جامعه حتما یک دندان پوسیده در دهان خود دارند و تعداد دندان های پوسیده در گروه کودکان ۶ تا ۱۲ ساله بالاست. واقعیت این است که نیازی به آمار وجود ندارد زیرا همه ما از سنین نوجوانی و جوانی تجربه درد دندان، دندان کشیدن، پرکردن دندان و عصب کشی را داشته ایم و کمتر کسی را سراغ داریم که پایش به مطب دندان پزشکی باز نشده باشد.

بنابراین بهتر است تعارف را کنار بگذاریم و از عادت های بد غذایی خود، مسواک نزدن به عنوان یک عادت ضروری، پشت گوش انداختن مراجعه به دندان پزشک، بی اعتنایی به استفاده از نخ دندان و بسیاری از عادات نادرست صحبت کنیم که هر یک به تنهایی برای به خطر افتادن سلامت دندان ها کافی است چه برسد به تمامی این عادت ها که حالا باعث شده است کمتر ایرانی دندان های سالم و خوبی داشته باشد. در صفحه خانواده و سلامت به تناوب در این باره مطالبی تهیه کرده ایم اما این بار پای صحبت رئیس سابق مجمع دندان پزشکان استان اصفهان و حرف های تازه وی نشستیم.

● بهداشت دندان یا درمان دندان

دکتر کورش رحیمی دندان پزشک در گفت وگو با خراسان تاکید می کند: موضوع پوسیدگی دندان به جز یک مسئله بهداشتی، یک موضوع فرهنگی است. فرهنگی که ما ایرانیان با وجود امکانات و اطلاعات فراوانی که درباره ترمیم دندان ها و شیوه های جدید درمانی و عصب کشی و غیره داریم، جانیفتاده است.واقعیت این است که نه فقط ۹۰ درصد ایرانیان حداقل یک دندان پوسیده دارند بلکه اگر آمار دقیقی گرفته شود، شاید تعداد ایرانیانی که چند دندان پوسیده دارند به بیش از ۵۰ درصد برسد و تعداد ایرانیانی که حداقل یک دندان ندارند به رقم ۹۰ درصد برسد و ۳۰ درصد بیش از ۱۰ دندان ندارند.

نکته این جاست که شناخت کافی نسبت به بهداشت دهان و دندان نه اولویت مردم ما و نه اولویت سیاست گذاران و برنامه ریزان در وزارت بهداشت است. دهان و دندان بیش از آن که نیازمند درمان باشد، نیازمند بهداشت است و تا زمانی که از رویکرد درمانی فاصله نگرفته و رویکرد بهداشتی را پی نگیریم، نخواهیم توانست در امر گسترش فرهنگ بهداشت دهان و دندان موفق باشیم.

بیش از آن که دندان پزشک درمانگر تربیت کنیم باید دندان پزشک آموزش دهنده بهداشت تربیت کنیم. یعنی دندان پزشک باید اول آموزش کافی به بیمار بدهد و بعد کاردرمانی را انجام دهد. در بسیاری از کشورها مانند سوئد با اطلاع رسانی و فرهنگ سازی درباره بهداشت دهان و دندان به اضافه افزودن فلوراید به آب آشامیدنی، فرهنگ سازی در زمینه عادات تغذیه و غیره توانستند آمار پوسیدگی دندان را به شدت کاهش دهند.

بهداشت دهان و دندان آن قدر باید جدی گرفته شود که اگر کسی یک دندان را از دست داد، گویی یک عضو حیاتی از بدنش را از دست داده است و مشوش و ناراحت باشد.متاسفانه این نگرش در وزارت بهداشت که متولی سلامت مردم است وجود ندارد و دفتر بهداشت دهان و دندان هم اکنون زیرمجموعه بیماری های وزارت است؛ یعنی به جای غلبه دیدگاه بهداشتی نگر، دیدگاه بیماری نگر غلبه پیدا کرده است.

● وقتی دندان می پوسد

اولین نشانه پوسیدگی در سطوح صاف مینایی تاج، زمانی که دندان تمیز و خشک باشد، لکه های سفید است که توسط دندان پزشک قابل تشخیص است پس از آن در صورتی که روش های پیش گیری از پوسیدگی رعایت نشود، از دست رفتن بافت معدنی مینای دندان پیشرفت می کند و حفره تشکیل می شود. ایجاد حفره در دندان ها نشانه عفونت باکتریایی است.

دکتر رحیمی درباره برگشت پوسیدگی به دندان هایی که یک بار ترمیم شده است، می گوید: دندان دارای ۵ سطح است و ۵ سطحی که در دهان مشاهده می شود از ۲ سو دندان را به دندان های مجاور می چسباند. سطح جونده، سطحی که سمت گونه است و سطحی که سمت زبان است دیگر سطوح یک دندان را تشکیل می دهد. در تمامی این ۵ سطح احتمال پوسیدگی وجود دارد.

دندان ها معمولا از سطح جونده می پوسد اما پس از ترمیم ممکن است پوسیدگی از بین ۲ دندان آغاز شود و مرحله بعد ممکن است از سطح بیرونی بپوسد. بنابراین ترمیم دندان پوسیده بدین معنا نیست که دیگر نمی پوسد بلکه ممکن است هربار از یک سمت دچار پوسیدگی شود. البته ۷۰ تا ۸۰ درصد پوسیدگی های شایع دندانی از بین دندان ها شروع می شود و علت آن استفاده نکردن از نخ دندان است. نخ دندان تنها وسیله ای است که با آن می توان بین دندان ها را تمیز کرد زیرا غذایی که بین دندان ها گیر می کند با حرکت دهان و بزاق دهان و حتی با مسواک خارج نمی شود.

این در حالی است که غذایی که روی سطح دندان باقی می ماند در طی روز با حرکت زبان و نوشیدن پاک می شود اما بین دندان ها به واسطه مواد غذایی که گیر کرده است، به سرعت دچار پوسیدگی می شود. بنابراین ۴۰ درصد سطوح دندان ها که باید با نخ دندان تمیز شود، مستعد پوسیدگی است و به همین علت آمار پوسیدگی بین دندانی درکشور بسیار بالاتر از پوسیدگی سطح دندان هاست. اغلب مردم تصور می کنند که مسواک زدن برای بهداشت دندان ها مهم تر از کشیدن نخ دندان است .

● همه چیز درباره ایمپلنت

دکتر رحیمی درباره جدیدترین مباحث در دندان پزشکی نوین چنین توضیح می دهد: بحث ایمپلنت هم اکنون یکی از جدیدترین مباحث در دندان پزشکی نوین است و با پیشرفت هایی که در این حوزه انجام گرفته است باید تاکید کرد که این روش بسیار موفق، غیرمهاجم و محافظه کارانه است و می تواند نبود یک دندان یا کل دندان ها را پوشش دهد.

در واقع با ایمپلنت نگرش جدید به درمان در دندان پزشکی تغییر چشمگیری پیدا کرده و درمان ها جدیدتر و کامل تر و دقیق تر شده است.به وسیله ایمپلنت در واقع در ناحیه ای که دندان از دست رفته است، دندان دیگری جایگزین می شود. به این ترتیب که در استخوان آن ناحیه سوراخی تعبیه می شود و یک قطعه فلزی شبیه پیچ از جنس تیتانیوم که کاملا با بدن تطابق دارد، وارد آن می شود تا جوش بخورد.

روی آن فلز روکشی که کاملا شکل و کارآیی یک دندان معمولی را دارد، گذاشته می شود. این دندان مثل یک دندان طبیعی کار می کند و در برخی مواقع رضایت بیماران از آن از دندان مصنوعی هم بیشتر است. محدودیت های انجام ایمپلنت کم است اما کسانی که دیابت کنترل نشده دارند، تحت شیمی درمانی قرار گرفته اند و یا محدودیت جراحی دارند، نمی توانند این عمل را انجام دهند.

در غیر از این موارد و بیماری های سیستمیک دیگر، حتی کسانی که پوکی استخوان دارند، می توانند ایمپلنت انجام دهند زیرا استخوان های فک و صورت دچار پوکی نمی شود مگر در موارد بسیار نادر.از طرفی ممکن است محدودیت هایی هنگام انجام عمل به وجود آید. حتی برای کسانی که دچار سانحه شده و یا بر اثر بیماری قسمتی از فک خود را از دست داده اند، می توان استخوان فک را بازسازی کرد و امکانات آن در کشور وجود دارد.ایمپلنت بسته به تعداد دندان های از دست رفته قابل اجراست و برای کسانی که دندان ندارند در مجموع ۱۲ تا ۱۶ ایمپلنت می توان کار کرد هر ایمپلنت با استخوان عادی یک جلسه جراحی دارد و پس از ۳ تا ۴ ماه که جوش خوردگی اتفاق افتاد، مراحل قالب گیری انجام می شود که یک تا ۲ جلسه طول می کشد.این دندان پزشک درباره عوارض احتمالی ایمپلنت می گوید: این روش عوارضی ندارد مگر این که هنگام جراحی مشکلی ایجاد شود و خطای پزشکی رخ دهد.در مواردی ممکن است ایمپلنت جوش نخورد که در این صورت پس از ۳ ماه ایمپلنت به راحتی خارج می شود و جراحی باید تکرار شود.

● بوی بد دهان و ارتباط آن با بهداشت دندان

در بیشتر موارد، منشاء تنفس بدبو از دهان است که به دلیل آثار متابولیک باکتری های دهان روی خرده غذا وپلاک های دندان، بزاق و خون است که گازهای فراسولفیدی، استون واتانول و دیگر گازها را ایجاد می کند و باعث بوی زننده و ناخوشایند می شود. افرادی که بهداشت دهان و دندان را رعایت نمی کنند، بدون تردید دچار بوی بد دهان خواهندشد .

عفونت لثه و بیماری های التهابی آن از مهم ترین عوامل به شمار می رود. اگر این مشکل به دلیل نوعی بیماری ایجادشده باشد، باید درابتدا عامل بیماری زا را رفع کرد، ولی در کل رعایت بهداشت دهان و دندان در کاهش بوی بددهان بسیار مؤثر است.به نقل از ایسنا، باید دقت داشت که هنگام مسواک زدن نه تنها روی دندان ها، بلکه لثه ها را نیز پاکیزه کرد. در این بین شستن زبان، سقف دهان و لب ها نیز مهم است، چرا که بخش کثیری از باکتری ها در این قسمت ها رشد می کنند.

   عظیمی مروی