علل و علائم بالا بودن اسید اوریک خون چیست؟

اسید اوریک یک فرآورده زائد حاصل از سوخت و ساز موادی به نام پورین ها در مواد غذایی است. بیشتر اسید اوریک ساخته شده به وسیله ی بدن در خون حل می شود و از طریق کلیه به درون ادرار دفع می شود.اما گاهی بدن شما یا اسید اوریک زیادی تولید می کند یا مقدار کمی از آن را دفع می کند.

غلظت طبیعی اسید اوریک در خون انسان بین ۶/۳ تا ۳/۸ میلی گرم در دسی لیتر است.

● علل بالا بودن اسید اوریک:

▪ چاقی

▪ مصرف الکل

▪ رژیم غذایی حاوی مقدار زیادی پورین

▪ برخی داروها از جمله آسپیرین با دوز کم، داروهای مدر، برخی داروهای ضد فشارخون

▪ برخی بیماری هایی که باعث تکثیر سلولی بالا می شوند، مانند لوسمی، لنفوم و پسوریازیس

▪ افزایش شکسته شدن پروتئین ها در اثر جراحی، عفونت، شوک جسمی و روانی، سرطان

▪ کاهش وزن سریع و غیر اصولی

● علایم بالا بودن اسید اوریک:

بالا بودن اسید اوریک خون(هیپراوریسمی) درابتدا ممکن است علائمی نداشته باشد. اما در صورت عدم درمان می تواند به این عوارض منجر شود:

▪ نقرس

▪ سنگ های اسید اوریکی در مجاری ادراری

▪ رسوبات اسیداوریکی در کلیه ها

▪ رسوبات اسید اوریکی در بافت های نرم

● درمان

درمان ها در جهت کاهش دادن میزان اسید اوریک خون است. شما نیز با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی خود می توانید اسید اوریک خون را کاهش دهید:

اجتناب از مصرف الکل; الکل علاوه بر مضرات فراوانش برای کبد و مغز و کلیه، مانع دفع اسیداوریک ازطریق کلیه ها نیز می شود.

کاهش دادن وزن تا حد طبیعی

اجتناب از مصرف غذاهای حاوی مقادیر زیاد پروتئین مثل انواع گوشت ها.

قطع مصرف داروهایی که ممکن است اسید اوریک خون را بالا ببرند تحت نظر پزشک.

پزشک شما به خصوص در صورتی که با این اقدامات اسید اوریک خون کاهش نیابد، ممکن است با انجام برخی از آزمون های تشخیصی به دنبال بیماری هایی بگردد که زمینه ساز این بالا بودن اسید اوریک هستند. در ادامه ممکن است پزشک داروهایی برای کاهش اسید اوریک تجویز کند.

توجه داشته باشید که بالا بودن اسید اوریک با افزایش خطر بیماری های قلبی همراه است بنابراین کاهش دادن میزان اسید اوریک از این لحاظ مهم است.

توصیه غذایی برای پایین آوردن اسید اوریک خون

۱) تخم مرغ حاوی مقدار کمی پورین است; یعنی اسیداوریک خون را خیلی افزایش نمی دهد، ولی به طور گیج کننده ای باعث افزایش دردهای ناشی از نقرس می شود.

۲) بررسی ها نشان داده است که میزان درد ایجاد شده در بیماری نقرس، با اسیدیته غذا رابطه مستقیم دارد. به عبارتی هر چه میزان اسیدیته غذا بیشتر باشد، درد بیشتری در بیماران ایجاد می شود. در این تحقیقات چگونگی مصرف تخم مرغ و تخم انواع ماکیان نیز مورد بررسی قرار گرفت و مشخص شد که زرده تخم مرغ اسیدی تر از سفیده آن است. بنابراین به بیماران توصیه می شود که مصرف تخم مرغ را محدود کرده و فقط از سفیده آن استفاده کنند.

همچنین تخم اردک، بلدرچین، بوقلمون و غاز اسیدی تر از تخم مرغ هستند، بنابراین در صورت لزوم، برای بیماران نقرسی، مصرف تخم مرغ بهتر از تخم سایر ماکیان بوده و خوردنش توصیه می شود.

۳) از مصرف غذاهای سرشار از پورین پرهیز کنید. این غذاها سبب تولید اسید اوریک بسیار زیادی در بدن می شوند و تشدید کننده بیماری نقرس هستند. معمولا غذاهایی که پروتئین بالایی دارند، حاویی پورین زیادی نیز هستند. مانند گوشت قرمز، غذاهای دریایی(ماهی، میگو...)، احشای داخلی نظیر کله پاچه، مغز، جگر، دنبلان و ماکیان.

۴) مصرف غذاهایی را که سطح متوسطی از پورین دارند را محدود کنید;مثل مارچوبه، گل کلم، اسفناج، ریواس، لوبیاها، قارچ و عدس.

۵) از مصرف زیاد چربی ها خودداری کنید(بیشتر از ۳۰ درصد انرژی روزانه از چربی ها نباشد); زیرا چربی زیاد مانع دفع اسید اوریک می شود.

۶) مصرف گوجه فرنگی، محصولات تهیه شده از گوجه فرنگی، توت فرنگی وزرده تخم مرغ را محدود کنید; زیرا این مواد سبب اسیدی شدن خون می شوند. این عامل به تشکیل کریستال های اورات کمک کرده و افزایش حملات نقرس را به دنبال خواهد داشت.

۷) روزانه حداقل ۸ لیوان آب بنوشید; چون آب به خروج اسید اوریک در بدن کمک می کند، مانع تشکیل سنگ های کلیوی می شود، حملات نقرس را کاهش می دهد، سبب جلوگیری از خشکی مفاصل می شود و به کاهش وزن کمک می کند.

۸) ورزش کنید. برای بیماران نقرسی ورزش مستمر و ملایم توصیه می شود. سه بار در هفته به مدت نیم ساعت ورزش یا پیاده روی بسیار مناسب است.

ورزش های سنگین و شدید می توانند باعث افزایش اسیداوریک شوند بنابراین نباید بیماران مبتلا به آن ورزش سنگین انجام دهند. شنا یکی از بهترین ورزش ها برای این افراد است.

۹) اگر اضافه وزن دارید و یا چاق هستید، سعی کنید تحت نظر متخصص تغذیه به آرامی وزن خود را کاهش دهید زیرا رژیم های سخت و شدید می توانند سبب افزایش اسیداوریک در خون شوند. توجه داشته باشید که چاقی به تنهایی بالا برنده اسید اوریک خون است.

۱۰) روزانه مقداری گیلاس بخورید. این میوه نقش مهمی در برطرف کردن درد و حملات نقرس دارد، به طوری که مصرف روزانه ۲۵۰ گرم از این میوه می تواند سطح اسیداوریک را در خون پایین بیاورد. در ضمن، انواع گیلاس منبع خوبی از آنتوسیانین ها و فلاونوییدها هستند که ازعوامل کمک کننده به مفاصل به حساب می آیند.

۱۱) محلول بسیار رقیق شده سرکه سیب، یک محلول کمک کننده به شما است، به طوری که پس از دو روز استفاده از این محلول، کاهش درد و سوزش را احساس خواهید کرد. به این منظور مقدار دو قاشق چای خوری سرکه سیب را به ۴۵۰ سی سی آب اضافه کرده و این محلول را سه بار در روز همراه با غذا میل کنید. در ضمن در صورت دلخواه، به این محلول، می توانید دو قاشق چای خوری عسل بیفزایید که البته در افراد دیابتی اضافه کردن عسل توصیه نمی شود.

   نویسنده : مریم مرادیان نیری