مقایسه نارنج و آب نارنج

نارنج میوه درختچه ای از خانواده مرکبات است که موطن اصلی آن را چین می دانند. این میوه در قرون وسطی به عنوان دارویی توسط پزشکان عرب استفاده می شد. در قرن شانزدهم میلادی ملکه ایتالیا به نام آناماری دنرولا، اولین بار از عطر گل های آن به عنوان معطرکننده دستکش هایش استفاده کرد....
از آن به بعد عطر آن به نام نرولی مشهور و استفاده از آن روزبه روز بیشتر شد. گل های نارنج در ایران به نام بهار نارنج معروف است که بوی بسیار معطر و مطبوعی دارد. قسمت های مورد استفاده نارنج شامل آبمیوه، پوست میوه و گل های آن است. میوه ها دارای ترکیبات مختلفی از جمله املاح، ویتامین ها، فلاونوییدها، اسیدهای گیاهی و اسانس و اثرات محرک هضم، ضدیبوست، انرژی زا، خلط آور، ضدسرفه، آرام بخش، رفع بدخوابی و تسکین شوک هستند. آب نارنج به خصوص برای خروج خلط های غلیظ و زردرنگ مفید است. در ضمن، آب نارنج نارس در بعضی خواص از نوع رسیده آن قوی تر است. به همین دلیل از هر دو نوع رسیده و نارس استفاده می شود. از دیگر اثرات آب نارنج می توان به ضدسرطان، ضدحساسیت، آنتی اکسیدان، محافظ کبد، کاهنده قند، کلسترول خون، پایین آورنده پرفشاری خون، کاهش اسیداوریک و محرک سیستم ایمنی بدن اشاره کرد.

رایحه نارنج که از گل آن به دست می آید دارای خواص ضدافسردگی، آرام بخش، ضداسهال، نرم کننده پوست و جلوگیری کننده از شکنندگی مویرگ هاست. از پوست نارنج نارس و رسیده به صورت تازه و خشک شده در چین به فراوانی استفاده می شود. خواص دارویی پوست نارنج شامل ضد گاستریت، ضدحساسیت، ضداسپاسم و دل درد، هضم کننده، مقوی معده و اشتهاآور است. این پوست ها ممکن است به رنگ سبز مربوط به نارنج نارس و زردرنگ مربوط به نارنج رسیده باشند. میزان مصرف پوست نارنج به عنوان دارویی روزانه ۱۰ تا ۱۵ گرم از پوست تازه یا معادل آن از نوع خشک است.

در ایران از گل های نارنج، عرق گیاهی تولید می شود که به نام عرق بهار نارنج مشهور است. این عرق دارای خواص ضدنفخ، اسپاسم و اثر آرام بخش ضعیفی است و به این منظور استفاده می شود. همچنین می توان از گل های آن چای تهیه کرد. منظور از چای، دم کرده گل های آن است. برای تهیه چای آن می توان روی ۲ گرم از گل های خشک را در یک لیوان آب جوش ریخت و به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه آن را روی بخار گذاشت. سپس آن را صاف کرده و میل کرد. برای رفع بدخوابی نیز می توان هنگام خواب یک لیوان آن را مصرف کرد.

برای خشک کردن صحیح گل های نارنج هم باید گل های ناشکفته را صبح زود جمع آوری کرد و در تاریکی خشکاند البته این عمل در فصل بهار که موقع گل دهی نارنج است باید انجام شود. در غیر این صورت ممکن است اسانس گل تخریب شده و بو، طعم و خواص آن تغییر کند.

صالحی سورمقی
متخصص فارماکوگنوزی، استاد دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران