تخم مـرغ؛ دوست مغـز، دشمـن آب مرواریـد

تخم مرغ همواره نمادی از باروری و زایش بوده است. این ماده غذایی نه تنها یک غذای کامل است؛ بلکه عنصری ضروری برای تهیه بسیاری از غذاهای ایرانی به حساب می آید...

این ویژگی، به علت ترکیبات استثنایی آن است که شامل پروتئین و انواع ویتامین ها، به خصوص ویتامین های گروه B، موادمعدنی و کولین است. اما به رغم تمام این شگفتی ها، باز هم جایگاه تخم مرغ در سبد غذایی به دلیل آنکه حاوی مقادیری کلسترول است، پایین است؛ درحالی که تحقیقات اخیر، خواص بسیاری را به این خوراکی خوشمزه نسبت می دهند.

● تخم مرغ دوست مغز است

یکی از دلایل مفید بودن تخم مرغ به وجود ترکیبی به نام کولین برمی گردد. اگر چه بدن ما تا حدودی قادر به ساخت کولین است اما این میزان کافی نیست و باید مقداری نیز توسط رژیم غذایی وارد بدن شود. حتما می پرسید مگر این ترکیب در بدن چه کار می کند؟ در این باره باید گفت کولین جزو مهمی از ساختار بسیاری از چربی ها از جمله غشای سلولی است که انعطاف پذیری و یکپارچگی سلول ها به ذخایر کافی آن بستگی دارد. خصوصا در ساختمان چربی مغز که درصد بالایی از کل توده آن را تشکیل می دهد، بنابراین کولین در سلامت مغز نقش مهمی دارد. علاوه بر این کولین عامل مهمی در فرآیند متیلاسیون است. لازم است بدانید که بسیاری از واکنش های شیمیایی مهم در بدن توسط متیلاسیون (که در آن گروه های متیل از یک مکان به مکان دیگری منتقل می شوند) به انجام می رسد. به علاوه این ترکیب جزو کلیدی در ساختار استیل کولین، عامل اصلی در انتقال پیام های عصبی است. یادتان باشد که زرده تخم مرغ غنی ترین منبع کولین بوده و پس از آن دانه های سویا، اسفناج، چغندر و محصولات گندم کامل از منابع اصلی آن هستند.

● تخم مرغ به کاهش وزن کمک می کند

در یک تحقیق ۱۶۰ مرد و زن مبتلا به چاقی و حتی اضافه وزن به ۲ گروه تقسیم شدند که به یکی از گروه ها صبحانه ۲ عدد تخم مرغ و به گروه دیگر نان شیرین معادل همان انرژی دریافتی داده شد (هر ۲ گروه در یک رژیم لاغری ۱۰۰۰ کیلوکالری در روز قرار داشتند). جالب است بدانید که گروه اول ۲ برابر گروه دوم کاهش وزن داشتند زیرا تخم مرغ با حجم کمتر، انرژی مناسبی را برای بدن تامین کرده و مانع از ریزه خواری در طول روز می شود.

● تخم مرغ آنقدرها هم کلسترول را بالا نمی برد

هستند افراد زیادی که از تخم مرغ به رغم طعم، ارزش غذایی بالا و سهولت مصرف به خاطر بالا رفتن کلسترول شان استفاده نمی کنند. بیش از ۳۰ سال تحقیقات نشان داده اند که بزرگسالان سالم می توانند بدون تاثیر قابل توجهی در خطر افزایش بیماری های قلبی یا سکته با خیال راحت تخم مرغ بخورند. درواقع، سازمان های بهداشتی متعدد بین المللی از جمله بهداشت و درمان کانادا، بنیاد قلب و سکته کانادا، بنیاد قلب استرالیا و بنیاد قلب ایرلند هم اکنون شروع به ترویج مصرف تخم مرغ به عنوان بخشی از رژیم غذایی برای داشتن قلبی سالم کرده اند.

مطالعه سال ۲۰۰۷ روی ۹۵۰۰ نفر در مرکز پزشکی ساینس مانیتور نشان داده است که خوردن یک یا ۲ تخم مرغ در روز در بزرگسالان سالم منجر به افزایش خطر بیماری قلبی یا سکته نخواهد شد و علاوه بر این که خوردن تخم مرغ در واقع ممکن است همراه با کاهش فشارخون باشد. بیش از ۲۵ مطالعه در سال ۲۰۰۰ نیز نشان داده اند که خوردن تخم مرغ در هر روز ارتباطی با افزایش خطر ابتلا به بیماری قلبی در زنان و مردان سالم ندارد. در سال ۲۰۰۵ نیز پژوهش انجام شده توسط پژوهشگران در مرکز تحقیقات دانشگاه ییل نشان داده است که افزودن ۲ تخم مرغ در روز به رژیم غذایی، اثر قابل توجهی در افزایش سطح کلسترول در خون جوانان سالم با سطح کلسترول خون متوسط یا حتی سطح بالا ندارد. بنابراین اکنون، کارشناسان تغذیه و علوم پزشکی اعلام کرده اند که در یک رژیم غذایی کم چرب می توان از یک یا ۲ تخم مرغ در روز بدون تغییر قابل توجهی در سطوح کلسترول خون استفاده کرد. این اطلاعات از طریق تجزیه و تحلیل آمار ۲۲۴ پژوهش که در ۲۵ سال گذشته به انجام رسیده حاصل شده است.

● تخم مرغ جلوی لخته شدن خون را می گیرد

حتی عادت به خوردن تخم مرغ می تواند به کاهش خطر حمله قلبی یا سکته به وسیله جلوگیری از لخته شدن خون کمک کند. پژوهشی در این رابطه نشان داده است که پروتئین موجود در زرده تخم مرغ نه تنها مهار کننده قوی تجمع پلاکت انسانی است بلکه زمان تبدیل فیبرینوژن به فیبرین را نیز طولانی تر می کند. البته این اثر به میزان مصرف این ماده غذایی هم وابسته است.

● تخم مرغ دشمن آب مروارید است

جالب است بدانید لوتیین و زیگزانتین موجود در تخم مرغ، جزو کاروتنوییدها بوده و به پیشگیری از آب مروارید کمک می کنند، البته لوتیین ممکن است حتی در مقادیر بالاتر از تخم مرغ در سبزیجات سبز مانند اسفناج یافت شود اما تحقیقات ارایه شده در انجمن غذایی تگزاس در سال ۲۰۰۳ نشان داده است که استرهای طبیعی لوتیین موجود در تخم مرغ حتی به نسبت محصولاتی تحت عنوان مکمل خالص لوتیین موثرتر است.

در این تحقیق به مردان سالمند مورد بررسی، روزانه ۶ میلی گرم لوتیین به دست آمده از ۴ منبع مختلف نظیر تخم مرغ، گلبرگ گل همیشه بهار، اسفناج و استرلوتیین (مکمل لوتیین خالص) داده شد و سطح لوتیین سرم را در آنها بررسی کردند. پاسخ سرم به لوتیین تخم مرغ به طور معناداری نسبت به مکمل های خالص و اسفناج بیشتر بود. این مطالعه نشان داد که خوردن غذاهای غنی از لوتیین که شاخص ترین آن تخم مرغ است، به مراتب موثرتر از مصرف حتی مکمل ها بوده و در نهایت به افزایش غلظت لوتیین در چشم کمک می کند.

منبع: کمیته علمی ستاد کشوری ترویج مصرف تخم مرغ