بیماری پسوریازیس یا «داءالصدف»؛ یک بیماری پوستی

قدیمی ها به بیماری پسوریازیس می گفتند: «داءالصدف»؛ یعنی بیماری ای که در آن، پوست به شکل لایه های صدفی در آید و کنده شود. با دکتر مریم یوسفی، متخصص پوست و مو و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، درباره علل و راه حل همین بیماری حرف زده ایم.

▪ خانم دکتر! چرا پوست بعضی ها نقره ای رنگ می شود و پوسته ریزی می دهد؟

ـ این می تواند نشانه بیماری پسوریازیس باشد. بیماری پسوریازیس یا داءالصدف یک بیماری صرفا پوستی است که علت واقعی آن تاکنون کشف نشده است.

▪ چرا پوست بعضی ها این طوری می شود؟

ـ در بیماری پسوریازیس، سلول های بازال یا مادر که بین طبقه اپیدرم و درم قرار گرفته اند آسیب می بینند. به طور طبیعی سلول های جدید حدود ۲۸ روز طول می کشد تا از طبقه مادر به سطح پوست برسند و به صورت سلول های مرده درآمده و شبیه چرک از پوست دفع شوند. در بیماری پسوریازیس، سلول های جدید به سرعت و در عرض ۳ روز به طبقه سطحی پوست می رسند و لذا سلول ها هنوز نمرده و روی هم جمع می شوند و به صورت پوسته ای نقره ای درمی آیند. از طرفی به دلیل سرعت حرکت و رشد عروق پوست فعال شده و زمینه ای قرمز ایجاد می کنند. : آیا این بیماری، درمان قطعی هم دارد؟

از آنجا که درمان های این بیماری، علامتی است (نه علتی)، درمانش مثل تمام درمان های علامتی موقتا باعث کاهش یا بهبود موقتی علایم پوستی می شود و بعد از قطع درمان، ضایعات پوستی برمی گردند چون درمان علّی انجام نمی شود زیرا علت بیماری مشخص نیست. فقط فرضیه هایی برای علت بیماری وجود دارد که هیچ یک اثبات قطعی نشده است.

▪ چه درمان هایی به وسیله متخصص پوست برای این بیماران انجام می شود؟

ـ برحسب شدت بیماری از درمان های مختلف استفاده می شود و در مواردی که ضایعات پوستی خفیف است، فقط درمان های موضعی تجویز می شود ولی در موارد شدید که سطح وسیعی از پوست گرفتار می شود یا در فرم اریترودرمیک که سطح پوست قرمز رنگ است و یا فرم پوستومر باید علاوه بر درمان موضعی از درمان های سیستمیک هم استفاده کرد. به طور کلی اکثر بیماران پسوریازیس با درمان موضعی به تنهایی تحت کنترل درمی آیند.

▪ افراد مسن بیشتر به این بیماری مبتلا می شوند یا جوانان؟

ـ این بیماری در همه سنین دیده می شود ولی شیوع آن از ۲۰ تا ۴۰ سالگی است و از آنجا که در جوانان از نظر ظاهری و زیبایی بسیار آزاردهنده است لذا پزشک متخصص پوست باید با این گونه بیماران رفتار پزشکی بسیار دوستانه تر و صمیمی تری برقرار کند تا بتواند ضمن درمان بیماری، اعتماد بیمار را برای ادامه طولانی درمان جلب کند. در موارد کمی هم لازم است با همکاری روان پزشک، درمان های توام پوستی و روحی روانی انجام گیرد.

▪ این بیماری ، ارثی نیست؟

ـ در مطالعات زیادی که انجام شده استعدادهای ارثی و فامیلی موثر بوده اند، هر چند ژن خاصی را تاکنون پیدا نکرده اند. امروزه معتقدند عوامل محیطی زمانی موثر واقع می شوند که شخص استعداد ارثی برای ابتلا به بیماری را داشته باشد، هر چند در بعضی موارد هیچ گونه موارد مشابه را در فامیل بیمار نمی توان پیدا کرد.

▪ استرس در این بیماری نقشی ندارد؟ کلا چه عواملی این مشکل را در بیماران تشدید کنند؟

ـ عوامل محیطی متعددی در بروز و تشدید این بیماری دخالت دارند. از عفونت ها، میکروب استرپتوکوک می تواند باعث بیداری اولیه پسوریازیس قطره ای گردد؛ به طوری که در تعقیب یک گلودرد چرکی ممکن است بیماری ظاهر گردد. تاثیر استرس های روحی روانی در ایجاد بیماری و یا عود آن موثر است. آب و هوا و فصل اثرات متغیری دارند. مواردی از بیماری پسوریازیس در تابستان ها بهتر و مواردی بدتر می شود. تغییرات هورمونی هم در ایجاد آن نقش دارد. در خانم های باردار بیماری پسوریازیس مواردی بدتر ومواردی بهتر می شود.

▪ رژیم غذایی خاصی هست که بتواند به این بیماران کمک کند؟

ـ نه، تغذیه نقشی در پسوریازیس ندارد. نیازی به پرهیز غذایی خاصی نیست؛ هر چند غذاهای محرک مانند ادویه جات مانند افراد سالم می تواند باعث خارش شده یا خارش را تشدید کند.

▪ شما به عنوان یک متخصص پوست چه توصیه ای به این افراد دارید؟

ـ بهترین توصیه به بیماران پسوریازیس این است که با بیماری خود مدارا کنند و از درمان دلسرد نشوند و تحت نظر پزشک به درمان ها ادامه دهند. هر چه پذیرش بیماری توسط بیمار بیشتر باشد و آن را معضل زندگی خود نداند، شدت بیماری کمتر است. سعی کنند زندگی عادی و روزمره خود را هر چه طبیعی تر ادامه دهند و نگذارند این بیماری، آنها را از پا بیندازد.

با کشف داروهای جدید امکان کنترل بیماری بسیار بیشتر از سابق است. آنها که آفتاب باعث کاهش ضایعات شان می شود، در تعطیلات باید از تابش مستقیم آفتاب به پوست استفاده کنند. هر چند باید میزان مجاز را از پزشک خود سوال کنند. از استرس های روانی تا حد امکان بپرهیزند و چنانچه دچار بیماری های داخلی شدند، متخصص پوست خود را هم در جریان بگذارند.