mobile menu icon
responsive search icon
منوی پرتال پرشین پرشیا
لوگوی سایت پرشین پرشیا
سلامت
سلامت > سلامت روان > سلامت روان بزرگسالان >اضطراب زنگ خطر است/آشنایی با درمان اضطراب

اضطراب زنگ خطر است/آشنایی با درمان اضطراب

بخش:سلامت روان بزرگسالان

اضطراب یک بیماری روانی نیست، بلکه یک علامت از اختلالات و ناراحتی های روانی است.

اضطراب مشابه ترس است ترس به این معنا است که انسان وقتی با شیء، موجود، یا موقعیت خاصی روبه رو شود او را دچار هیجان ترس کند. اما اضطراب یعنی انسان از آینده بترسد، یعنی ترس از موقعیت های ابهام انگیز اینکه نمی داند چه اتفاقی قرار است بیفتد و نمی داند عامل ترسش چیست، اما زمانی که از ترس معمولی صحبت می کنیم عامل آن واضح و مشخص است. مثلا یک حیوان وحشی یا ارتفاع یا حشرات یا صدای شدید و... یعنی عامل ترس مشخص است، اما عامل اضطراب نامشخص است و موقعیت مبهمی است که فرد از اینکه اتفاق بدی برایش رخ دهد، می ترسد.

 

 

این اضطراب شبیه به بیماری های جسمی است وقتی فردی تب می کند مشخص می شود که بیمار شده است، اضطراب هم یک نشانه اختلال است افراد مختلف ناراحتی ها، مشکلات و اختلالات مختلفشان را با اضطراب های مختلفی نشان می دهند.

 

 

اضطراب یک عامل واجب برای زندگی انسان است.

یعنی اضطراب البته در میزان کم برای زندگی بشر لازم و ضروری است، اگر افراد اضطراب نداشته باشند احساس مسوولیت هم ندارند مثلا دانشجو یا دانش آموزی اگر اضطراب شب امتحان نداشته باشد شاید اصلا درس نخواند و چیزی یاد نگیرد، یا جوانی که می خواهد زندگی تشکیل دهد اگر اضطراب نداشته باشد دنبال کار و تلاش و مسوولیت و تهیه مسکن و... نخواهد رفت. پس وجود کمی اضطراب برای پیشرفت و ساخت آینده و حذر کردن از موارد خطرناک و خطرساز برای هر کسی واجب است، اما وقتی اضطراب بیش از حد شود فرد را دچار اختلالات مختلفی می کند.

 

 

غیر از اضطرابی که نشانه مشکلات مختلف افراد است یک سری اختلالات اضطرابی مشخص در طبقه بندی اختلالات روانی داریم که یکی از آنها وسواس است افرادی که دچار اختلال وسواس فکری و عملی هستند اضطراب های شدید در رفتارها و افکارشان نشان می دهند. آدم هایی که وسواسی هستند رفتارهایی نشان می دهند که دیگران زود متوجه آن رفتارهای غیرعادی می شوند. مثل نشستن زیاد، مثل چک کردن های بیش از حد و وسواس های فکری مثل اشخاصی که در ذهنشان فکرهایی می آید که دلشان نمی خواهد به آنها فکر کنند و هر کاری هم می کنند نمی توانند این افکار مزاحم را از ذهن خود خارج کنند و این وسواس های فکری می توانند به شکل محتوای پرخاشگرانه باشد.

 

 

بر فرض در ذهن کسی می آید که به عزیزترین فرد زندگی اش آسیب برساند یا او را زخمی کند با اینکه خودش اصلا به این موضوع علاقه ای ندارد، اما ناخودآگاه این افکار ذهنش را مشغول می کند و دچار اضطراب شدید می شود یا اختلال اضطراب تعمیم یافته یا شناور در افرادی که اضطراب های فراگیر دارند. (General lized Anxiety disorder) کسانی که دچار این اختلال هستند – که تعدادشان هم زیاد است – در مورد همه چیز دچار نگرانی هستند. اغلب مادرها دچار این اختلال می شوند و کوچک ترین مساله ای می تواند آنها را دچار ترس و اضطراب کند و به اصطلاح دلواپس شوند مثلا فرزندان دیر به خانه بیایند یا مهمانی قرار شود به منزل بیاید یا اتفاق های خیلی جزئی آنها را به هم می ریزد.

 

این افراد سر هر مساله ای اضطرابشان بالا می رود.

یعنی عوامل مختلف و زیادی باعث اضطرابشان می شود برای همین می گوییم تعمیم یافته.

یکی دیگر از اختلالات اضطرابی (post traumatic stress disorder) اختلال استرس پس از حادثه است.

 

 

اشخاصی که دچار این اختلال هستند مدت ها بعد از یک اتفاق خیلی شدید که هر کس را ممکن است دچار تشویش و نگرانی کند، علائم اضطراب شدید را باز هم نشان می دهند، مثلا کابوس های ترسناک می بینند. حالا این اتفاق های خیلی وحشتناک که می تواند این اضطراب ها را به وجود آورد مثلا قتل شخصی در حضور این افراد یا حتی دیدن این صحنه در فیلم یا آتش سوزی عظیم یا تجاوز باعث می شود که فرد تا سال ها این اختلال را به همراه داشته باشد.

یکی دیگر از اختلال های اضطرابی فوبیا (phobia) است. یعنی ترس شدید از مسائل مختلف مثلا بعضی افراد از آب می ترسند، بعضی از ارتفاع، خون و ... می ترسند.

 

 

ولی همیشه در اختلال های روانی نیست که اضطراب دیده می شود؛ بلکه در کل زندگی افراد از صبح تا شب حتی زمانی که در خواب هستند، افراد ممکن است اضطراب را از خود نشان دهند. خیلی از رفتارهای ما ممکن است بازتاب اضطرابی باشد که از درون احساس می شود و خودمان متوجه نمی شویم.

 

 

معمولا کمتر کسی دیده می شود که کاملا سالم و عادی باشد و اضطراب های زیادی از حد نداشته باشد، چه به خاطر عوامل مختلف چه به علت اینکه در زندگی با آن روبه رو شود. خیلی از افراد را می بینیم که برای همه چیز دچار اضطراب می شوند مانند همان اختلال فراگیر، ولی در سطح خفیف تر را در خیلی از اشخاصی که این اختلال را ندارند هم مشاهده می شود.

 

اولا که این اضطراب می تواند تاثیرات بدی در زندگی بگذارد که یکی از آنها علائم فیزیکی است و تاثیری است که روی بدن افراد می گذارد. خیلی از افراد وقتی به خاطر بعضی بیماری ها به پزشک مراجعه می کنند به آنها پاسخ داده می شود که این مشکل عصبی است و به دلیل استرس شدید است. این نشان می دهد اضطراب فرد آنقدر شدید است که باعث می شود بدن به آن واکنش نشان دهد. بیماری هایی مثل زخم معده، ریزش مو، سردرد، کمردرد و حتی سرطان و همه این بیماری ها می توانند پایه اضطراب و استرس داشته باشند.

 

 

حتی اضطراب می تواند سیستم ایمنی افراد را هم ضعیف کند و فرد برای بیماری های مختلف آمادگی بیشتری پیدا کند. حتی برای سرماخوردگی، کسی که اضطراب زیادی دارد بیشتر از بقیه افراد مستعد بیمار شدن است.

اضطراب در مسائل دیگر زندگی نیز تاثیر دارد، مثلا فردی که اضطراب زیادی از حد دارد ممکن است سر جلسه امتحان همه چیز را فراموش کند و عملکردش در امتحان افت پیدا کند. یعنی همان اضطرابی که باعث احساس مسوولیت و دوراندیشی فرد می شود وقتی از حد بگذرد باعث می شود نتیجه عکس دهد و عملکرد عادی را هم که از قبل داشته است از دست بدهد.

 

برای درمان اضطراب هم درمان های دارویی است و هم درمان های روانشناختی.

درمان های دارویی معمولا باید توسط روانپزشک؛ یعنی دکتر اعصاب و روان صورت گیرد.

داروها باعث می شوند عواملی که در مغز به آنها انتقال دهنده عصبی (Neurotransmitter) گفته می شود وقتی میزانش از حد معمول بالاتر رفته است را کنترل کند و کاهش دهد و با این عمل اضطراب کاهش پیدا می کند.

 

 

البته مصرف خودسرانه داروهای ضداضطراب می تواند باعث گرفتاری های زیادی در فرد شود که یکی از آنها اعتیاد به این داروها است و این داروها را معمولا نباید بیش از چند ماه مصرف کرد مگر اینکه پزشک این طول درمان را لازم تشخیص دهد و این داروها را اصلا نباید بدون تجویز پزشک مصرف کرد.یکی دیگر از روش های درمان اضطراب روش غیردارویی و روان شناختی است که مهم ترین آنها روان درمانی و مشاوره است.

 

با روان درمانی ریشه بیماری را پیدا می کنند و آن مسائلی که باعث اضطراب می شود را برطرف می کنند. همین طور با روش های دیگر روان درمانی افراد با اجرا کردن فعالیت هایی مثل (Relaxation) تن آرامی فرد با تغییرات فیزیکی که در بدنش می دهد مثل شل و سفت کردن عضلات حالت آرامش و تسلط پاراسمپاتیک به بدن را ایجاد می کند و باعث می شود که حالت های اضطراری کم شود.

 

 

و باز هم روش های مختلف روان شناختی دیگری برای کاهش اضطراب وجود دارد که توسط روان درمانگر و روان شناس معمولا اجرا می شود، ولی اگر افراد بتوانند فلسفه ای برای زندگی پیدا کنند و پیش بگیرند که آنها را به آرامش برساند ممکن است کار دارو و درمان های روان شناختی را انجام دهد.ما افراد عارفی را داریم که آنقدر روی خودشان خوب کار کردند که کمتر اتفاقی می تواند آنها را به هم بریزد و آنها را دچار تنش و آشوب و استرس کند چون آنها به گفته خودشان به حقیقت دست یافته اند. ما انسان ها معمولا گرفتار مسائلی هستیم که خیلی پیش پا افتاده است، ولی ذهنیت مسمومی که داریم ما را به اضطراب کشانده است و اگر که بتوانیم با معنویت خودمان آشتی کنیم (منظور از معنویت تنها مذهب نیست) جلوی اضطراب و افسردگی و اختلالات مختلفی که خودمان به وجود می آوریم را بگیریم.


حسین اسد بیگی پزشک روانشناس بالینی

 

علل اختلال اضطرابی

المیرا چهره گشا


مستعد بودن برای اختلالات اضطرابی ممکن است ارثی باشد یا به دلیل مشکلاتی که فرد در دوران کودکی داشته است، احتمال اینکه در بزرگسالی به آن مبتلا شود، بیشتر است. برای مثال عدم پیوند و علاقه بین یکی از والدین و کودک یا جدایی ناگهانی کودک از یکی از والدینش می تواند باعث دچار شدن او به اختلالات اضطرابی بیشتر شود. اختلال اضطراب عمومی ممکن است بعد از وقوع یک حادثه استرس زا در زندگی، مثل مرگ یکی از خویشاوندان نزدیک رخ دهد. با این حال در بعضی موارد هیچ علت خاصی نمیتوان برای ایجاد یک اختلال اضطرابی پیدا کرد. همچنین اغلب، اختلال وحشت و هراس نیز بدون هیچ گونه دلیل واضحی رخ می دهد.

 

 

افرادی که دچار اختلال اضطراب عمومی و اختلال وحشت و هراس (پانیک) هستند، علائم بدنی (فیزیکی) و روانی دارند. با این حال در اختلال اضطراب عمومی، علائم و مشکلات روانی دائمی تر است؛ ولی علائم بدنی به طور متناوب ایجاد می شوند. به دنبال یک کلمه وحشت و هراس، علائم جسمی و روحی توامان و به طور ناگهانی و غیر قابل پیش بینی ظاهر می شوند. این علائم عبارتند از:

احساس دلشوره و دلواپسی بدون اینکه هیچ علت واضحی برای آن وجود داشته باشد.

همیشه عصبی است و قادر به آرام شدن نیست.

کم شدن تمرکر حواس.

دائماً دارای افکار نگران کننده هستند.

خوابشان مختل شده و گاهی اوقات شب ها دچار کابوس می شوند.

همچنین این افراد ممکن است علائم افسردگی مثل زود از خواب بیدار شدن و احساس ناامیدی را نیز داشته باشند.

علائم جسمی در اختلال اضطرابی که به طور متناوب ایجاد می شوند عبارت است از:

سردرد.

شکم درد که گاهی اوقات با اسهال و استفراغ همراه است.

عرق کردن، گر گرفتگی و لرزش.

احساس اینکه چیزی در گلویشان گیر کرده است.

علائم جسمی و روحی در اختلال وحشت و هراس (پانیک) شامل موارد زیر است:

نفس زدن های کوتاه (احساس تنگی نفس.)

عرق کردن، لرزش و تهوع.

تپش قلب (آگاه شدن از اینکه ضربان قلبشان به طور غیر طبیعی می زند.)

سرگیجه و غش کردن.

ترس از خفگی و اینکه مرگ به آنها نزدیک است.

 

 

داشتن احساس غیر واقعی و ترس از اینکه عقلشان را از دست بدهند.بسیاری از این علائم و نشانه ها را می توان به طور اشتباه با یک بیماری خطرناک دیگر تفسیر کرد که این موضوع می تواند بر میزان اضطراب بیفزاید. بعد از مدتی که از این بیماری می گذرد، ترس از اینکه در مکان های عمومی دچار حمله و وحشت و هراس شوند، باعث می شود که از حضور در مکان های عمومی مثل غذا خوردن در رستوران یا در بین جمع بودن پرهیز کنند.


برگرفته از: روزنامه دنیای اقتصاد
گردآوری و تنظیم:گروه سلامت پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/health

مروری بر دیگر مطالب 'سلامت روان بزرگسالان'



تازه های سلامت روان بزرگسالان