بهترین روش های نگهداری از مواد غذایی

هر کدبانویی باید برای خرید مواد غذایی، پول و سلیقه خرج کند اما این هم کافی نیست. هر ماده غذایی بعد از ورود به آشپزخانه باید به محلی مناسب منتقل و آنجا نگهداری شود....

همه می دانیم که بهتر است گوشت، تخم مرغ، شیر، میوه، سبزی و شیشه آب را در یخچال نگاه داریم اما بقیه مواد غذایی را باید کجا و چطور نگه داشت؟ کافی است نگاهی به جای جای آشپزخانه تان بیندازید تا آمار خوراکی هایی که خارج از یخچال نگهداری می کنید دست تان بیاید. ما این بار خواستیم به مواد غذایی داخل کابینت ها سرکی بکشیم و برای این منظور با دکتر آراسب دباغ مقدم دکترای تخصصی صنایع غذایی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ارتش گفت وگویی داشتیم.

▪ آقای دکتر! لطفا برایمان بگویید که چرا برخی غذاها را باید حتما در یخچال بگذاریم اما برخی دیگر را می توانیم در محیط باز هم نگهداری کنیم؟

اصولا مواد غذایی از جنبه نگهداری به ۲ گروه تقسیم می شوند: دسته اول مواد غذایی فسادپذیرند که باید در شرایط سرما نگهداری شوند. در صنایع غذایی دو نوع سردخانه داریم؛ سردخانه بالای صفر درجه سانتی گراد که همان محیط یخچال است و سردخانه زیر صفر درجه سانتی گراد که فضای فریزر را در برمی گیرد. دسته دوم مواد غذایی ای هستند که فسادپذیری کمتری دارند. این گروه را باید در مکان های خشک، خنک و دور از تابش مستقیم نور خورشید قرار دهیم. البته این گروه بندی کلی است و هر ماده غذایی شرایط منحصر به فردی را هم می طلبد.

▪ آیا ظرف ماده غذایی در نگهداری آن اهمیتی دارد؟

بله. بسیاری از مواد غذایی به عنوان نمونه یک بسته آرد در یک نوبت مصرف نمی شوند. در نگهداری از این مواد غذایی بهتر است از ظروفی که خود کارخانه ماده غذایی را در آن بسته بندی کرده، استفاده شود. اگر ماده غذایی به خصوصی ظرف مناسبی ندارد باید بعد از باز شدن در بسته آن را به نحوی نگهداری کرد که در معرض هوا و رطوبت قرار نگیرد. این ۲ عامل شرایط را برای رشد میکروارگانیسم ها مساعد می کنند.

▪ چرا گاهی اوقات غلات، حبوبات و سایر خشکباری که در کابینت نگه می داریم، دچار آفت و حشرات ریز می شوند؟

برخی افراد تصور می کنند که آفت ها به خشکبار داخل کابینت و انباری حمله و در میان آنها لانه گزینی می کنند اما به طور معمول این خوراکی ها در مزارع کشاورزی و طی فرآیند تولید یا انبارداری کارخانه ها به تخم آفات آلوده می شوند و اگر طی نگهداری آنها در منزل شرایط مساعدی برای آفات فراهم شود از تخم درمی آیند.

▪ چه شرایطی؟

رطوبت، گرما و تهویه نامناسب هوا سبب خروج حشرات از تخم ها می شوند. به عنوان نمونه کیسه خشکبار را کف انباری، کابینت یا آشپزخانه می گذاریم در حالی که محل نگهداری مواد غذایی باید از گردش هوای مناسبی برخوردار باشد.

▪ آیا کارخانه های صنایع غذایی برای پیشگیری از آلودگی محصولات به این آفات تدابیری نیندیشیده اند؟

امروزه در کارخانجات معتبر صنایع غذایی با استفاده از پرتوی گاما یا گاز اکسیداتیلن محصولات خود را ضدعفونی می کنند و به این ترتیب تخم ها و حشرات ناشی از آنها نمایان نخواهند شد.

▪ یعنی این محصولات دیگر به هیچ عنوان دچار آفت نخواهند شد؟

خیر اما آفت زدگی آنها به تاخیر خواهد افتاد. به هر صورت بهتر است برای نگهداری از خشکبار در منازل ۳ نکته ای که عرض کردم رعایت شود.

▪ آیا می توانیم این گونه خوراکی ها را در یخچال نگه داریم که دیگر دچار آفت نشوند؟

این دسته خوراکی ها خشک اند و تمایل زیادی به جذب رطوبت دارند. رطوبت یخچال بالاست بنابراین نگهداری خشکبار در یخچال کیفیت آنها را دستخوش تغییر خواهد کرد.

▪ پس این خوراکی ها را کجا نگه داریم؟

بهتر است مواد غذایی خشک را در قسمت هایی از خانه نگه داریم که خنک ترند. آشپزخانه معمولا گرم است. انباری های خنک محلی مناسب اند. به علاوه بهتر است بسته چنین خوراکی هایی را مستقیما روی زمین یا به طور فشرده قرار ندهید. در عوض از قفسه بندی های مشبک برای چیدن بسته خشکبار استفاده کنید. در ضمن توصیه می کنم خشکبار را برای استفاده کوتاه مدت خریداری کنید تا کیفیت و ارزش غذایی آنها حفظ شوند.

▪ برنج را باید کجا و چگونه نگه داریم؟

بهتر است گونی های برنج را روی پالت نگاه دارید. پالت جسمی سکومانند از جنس فلز، پلاستیک یا چوب است. انواع فلزی و پلاستیکی و مشبک آن بهترند چون قابلیت شست وشو و جریان هوا دارند. اگر برنج را برای مصرف طولانی مدت خریداری کرده اید از قرص های برنج استفاده کنید. برای حفظ ایمنی قرص را در قوطی کبریت سوراخ شده ای قرار دهید تا گاز فسفین آزاد و از آفت زدگی جلوگیری شود.

▪ برای نگهداری از ادویه ها چه توصیه ای دارید؟

قبل از هر چیز باید بگویم که ادویه ها را به میزان مختصر تهیه کنید تا عطر، طعم و کیفیت خود را به مرور زمان از دست ندهند. ادویه ها، پودرهایی خشک اند که باید در محیطی خشک و خنک نگهداری شوند. در این مورد یخچال توصیه نمی شود و بهتر است آنها را درون شیشه های دردار کوچکی داخل کابینت های بالایی آشپزخانه نگهداری کرد تا بویی را از محیط به خود جذب نکنند.

▪ خلال خشکبار در پخت و پز کاربرد زیادی دارد. آیا برای نگهداری آنها باید نکته به خصوصی را رعایت کرد؟

خلال ها جذب رطوبت بالایی ندارند و می توان آنها را در یخچال گذاشت. به علاوه امروزه در کارخانجات برای خشکبار از بسته بندی های ضد رطوبت استفاده می شود.

▪ لطفا درباره عوامل میکروسکوپی که ممکن است در خشکبارها رشد کنند، توضیح دهید؟

برخی افراد تصور می کنند که قارچ را باید حتما به چشم دید اما اگر حبوبات، مغزها و غلات به مدت طولانی در شرایط نامناسب (گرما، رطوبت زیاد و تهویه نامناسب) نگهداری شوند، احتمال رشد قارچ های میکروسکوپی و عفونت افلاتوکسین در آنها بالا خواهد رفت.

▪ نمک هم ماده ای خشک است. بهترین فضای آشپزخانه برای نگهداری آن کجاست؟

نمک ماده خشکی است که تمایل زیادی به جذب رطوبت دارد. روش هایی مانند استفاده از ژل های جاذب رطوبت در کنار نمک مفیدند اما به دلیل مسایل ایمنی بهتر است در خانه از آن استفاده نشود. بنابراین توصیه می کنیم نمک را در ظرف در بسته ای داخل کابینت بگذارید و یادتان باشد که فضای مجاور اجاق گاز معمولا هنگام طبخ غذا رطوبت بالایی دارد.

▪ درباره نگهداری روغن ها هم توضیح می دهید؟

در نگهداری از روغن حتما باید آنها را از گرما، نور و هوا دور نگه داشت. هوا اکسیژن دارد که سبب ایجاد طعم گس فلزی مانند در روغن خواهد شد.

▪ برای حفظ خصوصیات قهوه چه توصیه ای دارید؟

قرار دادن قهوه به مدت طولانی در معرض هوا سبب از دست رفتن طعم و جذب رطوبت و ایجاد کپک های میکروسکوپی در آن خواهد شد. بنابراین قهوه را به میزان کم خریداری کنید و در جای خشک و خنک بگذارید.

   یاسمین ثریا