مسمومیت غذایی چیست و چگونه بوجود میاید؟

سفر به شهرهای دور و نزدیک و به اجبار یا اختیار، خوردن غذا در رستوران های بین راهی، بردن غذا با خود با وجود نبود امکانات لازم برای نگهداری، همه و همه دست به دست هم می دهند تا در این ایام شاهد موارد فزاینده مسمومیت غذایی باشیم. افراد مسموم اغلب علائمی همچون اسهال و استفراغ را تجربه می کنند، اما علائم همیشه این گونه نیست. مسمومیت غذایی به دلیل مصرف همزمان چندین نفر از یک ماده غذایی به صورت همه گیر بروز می کند که این نیز یکی از نشانه های تشخیصی است.

مسمومیت با مواد غذایی می تواند به طرق مختلفی رخ بدهد. گاهی عامل بیماری زا در غذا رشد کرده، تولید سم می کند و این سم است که مولد علائم می شود. گاهی نیز خود عامل بیماری زا وارد دستگاه گوارش شده و درون بدن اقدام به تولید سم می کنند. آسیب های شایع ناشی از تولید سم در بیرون از بدن شروع زودرسی داشته و برای درمان نیازی به مصرف آنتی بیوتیک نبوده و تنها درمان علامتی و جایگزینی مایع از دست رفته کفایت می کند. ا

شکال متنوع این نوع از مسمومیت به این قرار است:

ـ اگر برنج نیمه پخته را در هوای اتاق برای مدتی نگه داریم، محیط مناسبی برای رشد عوامل سم زا و بروز مسمومیت ایجاد می شود. این نوع از مسمومیت خود را با استفراغ در ظرف ۴ ـ ۲ ساعت پس از مصرف غذا نشان می دهد. گرم کردن غذا تاثیری در از بین رفتن سم ندارد؛ بنابراین برنج را خوب پخته و برای نگهداری از یخچال استفاده کنید.

ـ سس مایونز، سالاد سیب زمینی، کیک و شیرینی و تخم مرغ از غذاهایی هستند که در اثر نگهداری در هوای اتاق مستعد آلودگی هستند. سم ایجاد شده در این نوع غذاها اثری بر طعم و بو و ظاهر غذا نداشته، بنابراین به راحتی قابل شناسایی نیست. علائم تا ۶ ساعت از مصرف بروز کرده و شامل اسهال، استفراغ، درد شکمی و تهوع است.

ـ گوشت و محصولات گوشتی نیز ایجاد مسمومیت می کنند. در این نوع از مسمومیت اگر بروز علائم طی ۶ ساعت ابتدایی باشد با علائمی همچون اسهال، استفراغ، درد شکمی و حالت تهوع است و اگر پس از ۶ ساعت بروز کند با اسهال و گاهی استفراغ همراه است.

ـ سبزیجات در صورت ایجاد مسمومیت مولد علائم طی ۶ تا ۲۴ساعت پس از مصرف بوده و ظرف ۳۶ ساعت بهبود می یابند و بیماران آن از اسهال و گاهی استفراغ همزمان شکایت دارند.

ـ گاهی ماهی مصرفی آلوده به نوعی عامل بیماری زاست که روی بدن ماهی اقدام به تولید سم می کند. سم ایجاد شده در بدن باعث آزاد شدن موادی می شود که فرد را مسموم می کند. این علائم شامل خشکی دهان و احساس مزه تلخ یا فلفلی، قرمز شدن صورت، قرمزی چشم ها، اسهال، تهوع و استفراغ بوده که درمدت یک ساعت پس از مصرف بروز کرده و طی ۶ ساعت بهبود می یابد. بسیاری از افراد مسموم علائم را به حساسیت به ماهی نسبت می دهند در حالی که به آن ارتباطی ندارد و در صورت آلوده نبودن ماهی، این علائم بروز نمی کند.

دکتر بهروز هاشمی
متخصص طب اورژانس