جوش هایی که به درمان جواب نمی دهند

خواننده های زیادی از درمان نشدن جوش های صورتشان و بدمنظره بودن آثار به جا مانده از آنها گله دارند و از دست این جوش های مقاوم به درمان مستأصل شده اند. چرا جوش های شما درمان نمی شوند؟ آیا این مشکل شماست که درست دارو مصرف نمی کنید و جوش ها را دستکاری می کنید یا اشکال در روش های درمانی و تکنیک پزشکان است؟ شاید هم پای مشکلات دیگری در میان باشد که به این درمان نشدن دامن می زند. این هفته در «پوست و مو» قصد داریم درباره همین موضوع با دکتر منصور نصیری کاشانی متخصص پوست و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت و گو کنیم.

▪ آیا واقعا راهی برای بهبود جوش های درمان ناپذیر وجود ندارد؟

قبل از بررسی علل و نحوه درمان این نوع جوش ها، باید دید منظور از «جوش های درمان ناپذیر» چیست زیرا در علم پزشکی پدیده ای به نام جوش درمان ناپذیر وجود ندارد.

▪ یعنی این جوش ها با سایر جوش ها تفاوتی ندارند؟

چرا، اما عنوان درمان ناپذیر یا غیرقابل درمان برای آنها اشتباه است. این نوع جوش «جوش سرکش» یا «آکنه مقاوم به درمان» نام دارد اما به طور کلی ناموفق بودن درمان در یک یا چند مرحله اول، ممکن است برای هر فردی اتفاق بیفتد و مشکل حادی نیست.

▪ این مقاومت به درمان به چه دلیل ایجاد می شود؟

تشکیل آکنه ها روی پوست بر اثر علل متعددی اتفاق می افتد و برای یافتن دلایل پیدایش آنها باید تک تک این عوامل بررسی شوند. اگر یکی از این عوامل در بررسی ها در نظر گرفته نشده باشند، درمان با شکست مواجه خواهد شد.

▪ عوامل اصلی بروز آکنه کدام هستند؟

متخصصان پوست در بررسی آکنه ها برای درمان ۴ عامل اصلی را درنظر می گیرند؛ میزان تجمع باکتری ها در محل بروز جوش ها که نقش مهمی در به وجود آمدن و تشدید جوش ها دارد، وضعیت مجاری پیلوسباسه و غدد سباسه و میزان ترشح سبوم و در نهایت هورمون ها. وقتی آکنه یک بیمار درمان نمی شود، اولین علت آن می تواند بی توجهی به یکی از این ۴ عامل باشد.

▪ همکاری خود بیمار در درمان آکنه ها چقدر اهمیت دارد؟

در حقیقت یکی از مهم ترین عوامل بهبود آکنه و به طور کلی هر بیماری ای، همکاری خود بیمار با پزشک در پیگیری مراحل درمان است. این خود بیمار است که باید بر اساس دستور پزشک مراحل درمان را طی کند. اشتباه در مصرف داروها که یکی از عوامل شایع شکست درمان محسوب می شود، ممکن است علل متعددی داشته باشد که اصلی ترین آنها سهل انگاری در مصرف صحیح داروها و توضیح ندادن صحیح پزشک یا داروساز در مورد شیوه و میزان استفاده از داروست.

▪ آیا آکنه ها در همه افراد به یک شیوه درمان می شوند؟

نه، ولی به طور کلی برای درمان آکنه های خفیف داروهای موضعی و شستشو کافی است ولی در انواع دیگر داروهای سیستمیک (خوراکی) نیز برای بیمار تجویز می شود.

▪ یعنی روش درمانی پله ای؟

دقیقا، ولی اصول همه این روش ها با هم مشابه است. در مراحل اول، پزشک سعی می کند با استفاده از داروهای آنتی بیوتیک موضعی به درمان آکنه ها بپردازد. در این مرحله، برای از بین بردن جوش ها معمولا داروهای کمدولیتیک و داروهای موضعی مانند «ترتینوئین» تجویز می شود. توصیه برای استفاده از شوینده ها و شامپوهای مناسب همراه با استفاده از این داروهای موضعی در این مرحله کافی است. در مراحل بعدی و شدیدتر، پزشک آنتی بیوتیک های خوراکی را نیز در کنار داروهای موضعی تجویز می کند. درمان در مراحل بعدی می تواند استفاده از داروهای هورمونی برای مهار آندروژن ها باشد. در نهایت نیز در صورت وجود آکنه های کیستیک، داروی معروف «ایزوترتینوئین» خوراکی یا همان «آکوتان» برای بیمار تجویز می شود، اما در تمام این مراحل باید توجه داشت نمی توان برای همه بیماران مبتلا به آکنه از یک نسخه واحد استفاده کرد و تجویز هریک از این داروها باید با توجه به معاینه، بررسی و تشخیص پزشک انجام شود. در افرادی که مشاغل پر استرس دارند استرس می تواند با فعال نگه داشتن التهاب، آکنه ها را مقاوم به درمان کند. همچنین قرار گرفتن در معرض تابش نور مستقیم خورشید هم می تواند روند درمان را کندتر کند.

▪ و نکته پایانی؟

افراد مبتلا به آکنه باید از کندن و دستکاری جوش ها خودداری کنند. چون این کار علاوه بر ایجاد زخم و خراشیدگی روی پوست، جوش ها را از حالت استریل خارج می کند.

   پیمان صفردوست
پرسشی از دکتر منصور نصیری کاشانی متخصص پوست و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران