آشنایی با علل و نشانه های «گیر زبان» و شیوه درمان آن

● آشنایی با علل و نشانه های «گیر زبان» و شیوه درمان آن
وقتی صحبت از گیر کردن زبان می شود اغلب ما حالتی را تصور می کنیم که در اثر ترس یا هیجانات روحی شدید، فرد قادر به تکلم نیست، امــا منظور ما در این مقاله حالت نسبتاً شایعی است که در آن زبان به کف دهان چسبندگی دارد و نمی تواند خوب حرکت کند. جلوی آینه دهان خود را باز کرده و زبان خود را به طرف بالا ببرید. خواهید دید که رشته و پرده ای از زیر زبان به کف دهان چسبیده است. به این رشته «فرنولوم» می گویند. وقتی نوزادی به دنیا می آید «فرنولوم» زبان او نسبتاً ضخیم است و قسمت زیادی از زبان را به کف دهان متصل می کند. با رشد کودک، «فرنولوم» نازک تر شده و پسروی می کند، یعنی چسبندگی زبان به کف دهان به قسمت های عقبی زبان محدود می شود. در بعضی از کودکان ممکن است «فرنولوم» محکم به زبان چسبیده باشد و مانع حرکت کامل زبان شود که به آن گیر زبان می گوییم. اما چه هنگامی گیر زبان احتیاج به درمان دارد؟

● در نوزادان
نوزادی که زبانش گیر دارد، ممکن است در مکیدن و شیر خوردن با مشکل روبه رو شود و در نتیجه خوب وزن نگیرد و لذا والدین به دلیل خوب وزن نگرفتن، نوزاد را نزد متخصص اطفال می برند و معمولاً همکاران متخصص اطفال هستند که این نوزادان را برای درمان بیشتر به نزد جراح گوش ، گلو و بینی یا فوق تخصص جراحی اطفال ارجاع می دهند.

● در بچه های نوپا و بزرگ تر
▪ تغذیه: بعد از اینکه کودک دندان درآورد، شیر دادن به کودک مبتلا به گیر زبان ممکن است برای مادر دردناک باشد لذا ممکن است مادر مجبور شود شیر دادن طبیعی را قطع کند.
▪ صحبت: برای تکلم، زبان به طور معمول قابلیت بسیار زیادی برای جبران محدودیت حرکتی ناشی از «گیر زبان» دارد، اما در مبتلایانی که محدودیت حرکتی زبان زیاد باشد ممکن است ادای بعضی از حروف و کلمات به راحتی امکان پذیر نباشد. در این کودکان حدود سه سالگی، اشکالات تکلمی به خصوص ادای حروفی مثل سِ، شِ، زِ ممکن است جلب توجه کند. اگر بیش از نیمی از سخنان و کلماتی که یک بچه سه ساله ادا می کند توسط افراد غریبه درک نشود باید کودک از نظر «گیر زبان» بررسی شود. وقتی نوزادی مبتلا به «گیر زبان» است به راحتی نمی توان پیش بینی کرد که آیا بعداً دچار مشکلات تکلمی خواهد شد یا خیر امــا اگر موارد زیر وجود داشته باشد به احتمال زیاد هنگام به حرف افتادن مشکلات تکلمی ظاهر خواهد شد.
نوک زبان یک فرورفتگی داشته باشد یا به عبارت ساده تر نوک زبان دوشاخه باشد.
نوزاد نتواند زبانش را از دهانش بیرون بیاورد.
نوزاد نتواند زبانش را به سقف دهانش برساند.
والدینی که می خواهند بدانند آیا کودک آنها از این نظر مشکل دارد یا نه، می توانند آزمایش ساده ای را انجام دهند. کافی است یک بستنی قیفی به کودک خود بدهند. اگر کودک در لیسیدن بستنی با مشکلی مواجه نباشد به احتمال زیاد زبان وی گیر ندارد.
ظاهر فرد: ظاهر بچه های بزرگ تر که مبتلا به گیر زبان هستند ممکن است در اثر این مشکل دچار تغییراتی شود. مثلاً فاصله داشتن دو دندان پیش پایین از یکدیگر ممکن است نشانه ای از «گیر زبان» باشد.

● درمان
با جراحی می توان «گیر زبان» را برطرف کرد. این عمل بسیار ساده است و معمولاً عارضه ای هم ندارد. بسته به سن کودک این عمل با نیمه بیهوشی و حتی با بی حسی موضعی نیز قابل انجام است. به رغم اینکه اصلاح جراحی این اختلال بسیار راحت است، نتایج این عمل هم بسیار خوب است و تکلم راحت و اعتماد به نفس را به کودک برمی گرداند.

دکتر محمدحسن عامری
متخصص گوش، گلو و بینی جراحی سر و گردن