بیماری هاری؟

یكی از بیماری های شایع و مشترك از طریق حیوان به انسان، هاری است. هاری در اثر ویروسی از خانواده رابروویریده ایجاد می‌شود كه مغز را درگیر می‌سازد. انتقال بیماری به انسان در پی گاز گرفتن یا پس زدن توسط  حیوان آلوده صورت می‌گیرد. سگ‌ها و گربه‌ها ممكن است مبتلا شوند،‌ بسیاری از خفاش ها و روباه‌ها هم به این بیماری مبتلا می‌شوند اما جوندگان به ندرت هاری می‌گیرند. دوره نهفتگی از زمان مواجهه تا ظهور نشانه‌ها، معمولا سه تا هفت هفته است اما می‌تواند از 10 روز تا دو سال متغیر باشد.

هنگامی‌كه انسان توسط سگ یا گربه مبتلا به ‌هاری گزیده شود دچار علایم و نشانه‌هایی می‌شود كه شناسایی آن در تشخیص این بیماری مهم است. علایم بیماری هاری در انسان و حیوانات مشابه است و مانند هر بیماری دیگر دارای مراحلی است كه شامل دوره نهفتگی ( دوره كمون)،  بروز علایم اولیه بیماری و بروز علایم پیشرفته بیماری است. مدت زمان مراحل فوق در انواع جانداران حساس به بیماری، متفاوت است. باید بدانید هر نوع حیوان گزیدگی را هارگزیدگی تلقی كرده و بلافاصله اقدامات درمان  پیشگیری شامل شست و شوی زخم و واكسیناسیون را به كار برید چرا كه تا زمان بروز علایم بیماری در حیوان، ممكن است دیگر فرصتی برای نجات انسان نباشد.

در طول دوره نهفتگی به شدت زخم، تعداد جراحات و محل آنها بستگی دارد. در واقع محل جراحات هر چه به عصب مركزی ( مغز و نخاع) نزدیك تر باشد طول دوره نهفتگی كوتاه تر خواهد بود. به نحوی كه گاز گرفتن صورت زودتر موجب بروز علایم بیماری می‌شود. این مرحله به طور معمول در انسان 15 تا سه ماه به طول می‌انجامد، ولی از چند روز تا چند سال هم مشاهده شده است.

علایم بیماری شامل علایم غیر اختصاصی مانند تب،‌ لرز،‌ خستگی، سردرد، ضعف و درد عضلانی،‌ بی اشتهایی، اشكال در بلع، حالت تهوع و استفراغ، سرگیجه، دردهای شكمی ‌و اسهال،‌ گلودرد،‌ تنگی نفس،‌ سرفه خشك، نگرانی و ترس،‌ تحریك پذیری و عصبی بودن،‌ و نیز علایم اختصاری بیماری هاری است.

علایم موضعی در محل گاز گرفتگی شامل سوزش، گز گز، و مور مور است. این علایم در مسیر عصب حسی عضو گاز گرفته شده نیز به علت تكثیر ویروس در ریشه خلفی عصب حسی بروز می‌كند.
هاری درمان نشده با درد و به دنبال آن مور مور شدن محل گاز گرفتگی تظاهر پیدا می‌كند و فرد گزیده شده شدیدا به تغییرات دما و جریانات هوا حساسیت نشان می‌دهد و هر بار كه می‌خواهد چیزی بنوشد احساس خفگی می‌كند. بی قراری،‌ انقباضات عضلانی،‌ خشونت و رفتار تهاجمی، هیجان مفرط و آبریزش بیش از حد از دهان هم وجود دارند.

هاری تا چه حد خطر آفرین است؟
هاری تقریبا همیشه به مرگ فرد منتهی می‌شود و مرگ و میر، به دلیل نارسایی و فلج قلبی، تنفسی معمولا هفت تا 25 روز پس از ظهور نشانه‌های بیماری روی می‌دهد. بنابراین، اگر سگ، گربه یا یك  حیوان اهلی شما را گاز گرفت لازم است حیوان را گرفته و در جایی حبس كنید تا توسط دامپزشك مورد معاینه قرار گیرد. چنانچه یك حیوان وحشی شما را گاز بگیرد باید در صورت امكان حیوان را كشته و مغزش را برای هاری به آزمایشگاه ارسال كرد. راكون های وحشی، راسوها، خفاش ها، گرگ‌ها و روباه‌ها عموما مبتلا به‌هاری‌اند مگر آنكه خلافش ثابت شود بنابراین از تماس با این حیوانات وحشی خودداری كنید.

اگر جایی زندگی می‌كنید كه خفاش در آن منطقه زیاد است و آنجا خوابیدید و بعد از بیدار شدن متوجه شدید كه خفاشی در اتاق شما یا فرزندتان وجود دارد، خفاش را بكشید و لاشه آن را برای آزمایش بفرستید. در غیر این صورت فرض را بر این قرار دهید كه خفاش مبتلا به بیماری هاری بوده و با شما یا كودك تان تماس دارد بنابراین به پزشك مراجعه كنید تا همه اقدامات درمانی برایتان صورت گیرد.
درمان شامل تجویز آنتی بادی است كه نیمی ‌از آن مستقیما به داخل زخم و نیمی‌دیگر به عضله مجاور تزریق می‌شود. ممكن است پزشك شما را تحت یك دوره واكسیناسیون پنج مرحله ای هم قرار دهد. دوز اول به‌همراه آنتی بادی تزریق می‌شود و دوز های بعدی 3، 7، 14 و 28 روز پس از دوز اول تزریق می‌شود.

طرز برخورد با هاری
1. زدودن و خارج كردن ویروس هاری از محل زخم، مهم ترین اقدام برای درمان پیشگیری از ابتلا به‌هاری است. می‌توان ادعا كرد كه درصد بالایی از پیشگیری به رعایت كامل همین نكته مربوط است. باید بلافاصله و به طور فوری لابه لای زخم را با آب تمیز و صابون، حداقل به مدت 5 تا 10 دقیقه و به طور عمقی شست و شو داد. سپس باید كف صابون را از لابه لای زخم با استفاده از شلنگ آب یا پیستوله آب پاش و جریان آب روان خارج كرد. چرا كه باقی ماندن صابون اثر بعضی مواد ضد عفونی كننده مورد استفاده پس از شستشو را خنثی میكند.

2. ضد عفونی كردن زخم با محلول بتادین یا الكل اتیلیك 40 تا 70 درصد و یا سایر مواد ویروس كش.

3. خودداری از بخیه زدن فرد حیوان گزیده شده زیرا ویروس هاری بسیار حساس بوده و در مقابل نور و اكسیژن هوا،‌ قدرت بیماری زایی خود را از دست می‌دهد.

4. تزریق واكسن ضد هاری. واكسن ضد هاری لازم است در سه یا پنج نوبت تزریق شود. در صورتی كه حیوان مهاجم فقط سگ یا گربه تحت نظر بوده و حیوان مهاجم پس از گزش، سالم (بدون علامتی از بیماری) باشد، ‌می‌توان واكسیناسیون را در سه نوبت تزریق كرد.