Monday 20th of October 2014 | امروز ۱۳۹۳-مهر-۲۸

rss

|پرتال فرهنگی اجتماعی پرشین پرشیا! | در باره ما | تماس با ما | تبلیغات

persianpersia.com

 

 

 

 


فرهنگ و هنر > فلسفه و اندیشه >نظر هانری کربن در باره حکمت نبوی و آینده مطالعات فلسفه تطبیقی

فرهنگ و هنر

Custom Search جستجو در پرشین پرشیا با گوگل

 

 

 

 

 

 

تازه های فرهنگ و هنر



پیمان معادی با بازیگر زن آمریکایی در افتتاحیه فیلم کمپ ایکس+تصویر



 ● تعطیلی ناگهانی برنامه آزاده نامداری در تلویزیون

 ● پاروی بی قایق «محسن چاوشی» شنیدنی شد

 ● ده توصیه سوفی کینسلا: چگونه می‌توان نویسنده آثار پرفروش شد

 ● اطلاعاتی از عکاسی در دوره ناصرالدین‌شاه

 ● واکنش های جهانی به انتخاب پاتریک مودیانو برای نوبل ادبیات 2014

 ● برنده نوبل ادبی 2014 با این آثار به ایران آمد

 ● دفاع صادق خرازی از عباس کیارستمی / جای خاکریزها را عوض نکنید

 ● گفتگو با روشنک عجمیان

 ● خاطرات آغداشلو از روزگار جوانی‌اش

 ● مهرگان جشنی که در سایه «نوروز» مانده است

 ● کتک خوردن سهراب سپهری به‌خاطر نقاشی+دو اثر نقاشی از سپهری

 ● بشنوید قطعه متفاوت از «زانیار خسروی» با عنوان «هِی تو»

 ● در آن لحظات به علیرضا افتخاری و داستان دیدارش با احمدی‌نژاد فکر می‌کردم!

 ● دکتر آمد! / سریال مهران مدیری به روایت و تصویر

 

 

 

 


کتاب و نشر


ده توصیه سوفی کینسلا: چگونه می‌توان نویسنده آثار پرفروش شد

اطلاعاتی از عکاسی در دوره ناصرالدین‌شاه

غلامحسین دینانی: تفکر آزادانه در کتاب شهید مطهری کمتر دیده می شود!

انتشار مجموعه‌ کامل آثار پوشکین از زبان روسی با ترجمه ناهید کاشی‌چی

پیشنهاد کتاب / «برج فرازان»؛ باربارا تاکمن؛ ترجمه عزت‌الله فولادوند؛ نشر ماهی

 

 

 

تازه های سبک زندگی



کرم روشن کننده پوست صورت بزنیم یا نه؟



 ● استفاده از شامپوهای رنگ کننده مو,آری یا نه؟

 ● خانمها و انتخاب مانتو بر اساس قد و اندام

 ● انواع چسب ها از چسب چوب تا چسب آهن

 ● یک طراحی دکوراسیون عالی چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟+عکس

 ● مدل های جدید کت سفید دخترانه,ساده و شیک

 ● چگونه در ذهن دیگران ماندگار و تاثیر گذار شویم؟

 ● اصول انتخاب پرده اتاق در دکوراسیون اتاق کودک

 ● ریزه کاری های طراحی دکوراسیون اتاق کودک

 ● دکوراسیون اتاق کودک برای فصل مدرسه+عکس

 ● برای داشتن یک ازدواج موفق، دختران و پسران نیازمند مهارت هایی هستند

 ● آدمهای موفق و ایده های شادی در لحظه حال

 ● آرایش متناسب با سن و فرم صورت

 ● استرس مالی چه تاثیری بر زندگی زناشویی همسران دارد؟

 ● علل کودک آزاری و انواع روشهای کودک آزاری

 

 

 


آخرین های سایت


پیمان معادی با بازیگر زن آمریکایی در افتتاحیه فیلم کمپ ایکس+تصویر



تعطیلی ناگهانی برنامه آزاده نامداری در تلویزیون



پاروی بی قایق «محسن چاوشی» شنیدنی شد



ده توصیه سوفی کینسلا: چگونه می‌توان نویسنده آثار پرفروش شد



دردسرهای انتخاب سرپرست تیم ملی فوتبال/ کت و لیوان در اختیار کی‌روش!



داستان‌های کی‌روش و ملی‌پوشان استقلال/ پای قلعه‌نویی هم در میان است!



اطلاعاتی از عکاسی در دوره ناصرالدین‌شاه



واکنش های جهانی به انتخاب پاتریک مودیانو برای نوبل ادبیات 2014



کرم روشن کننده پوست صورت بزنیم یا نه؟



استفاده از شامپوهای رنگ کننده مو,آری یا نه؟



چگونه از سرماخوردگی پیشگیری کنیم؟



با بی میلی کودکان به خوردن صبحانه چه کنیم؟



 

 

 

 

 

 

فلسفه و اندیشه

Thursday 5th of January 2012 10:48:57 ________ ۱۳۹۰-دي-۱۵

نظر هانری کربن در باره حکمت نبوی و آینده مطالعات فلسفه تطبیقی

 


نظر هانری کربن در باره حکمت نبوی و آینده مطالعات فلسفه تطبیقی

فلسفه تطبیقی مطلوب هانری کربن، دارای دو خصیصه است، یکی از این خصایص روش شناختی است و خصیصه دیگر هستی شناختی است.

 

روش فلسفه تطبیقی مطلوب کربن، پدیدارشناسی است و هستی شناسی ای که لازمه فلسفه تطبیقی اوست، هستی شناسی ای سنتی، باطنی و غیر مدرن است که بهترین نمونه آن را کربن در آثار فیلسوفان ایرانی ای چون سهروردی می یابد. در اینجا با محوریت سخنرانی کربن درباره فلسفه تطبیقی در کتاب «فلسفه ایرانی و فلسفه تطبیقی» ابتدا خصیصه روش شناختی فلسفه تطبیقی کربن را تبیین می کنیم، سپس سراغ خصیصه هستی شناختی آن می رویم.

● فلسفه تطبیقی و پدیدارشناسی

 

کربن اولین وضع کننده اصطلاح فلسفه تطبیقی را پل ماسون اورسل معرفی می کند. براساس تبیین کربن، روش فلسفه تطبیقی اورسل بر اساس مشابهت روابط استوار است و نه همسانی و برابری اصطلاحات دو نظام فکری (کربن ۱۳۶۹:ص۲۰)

 

 

اورسل روش درست برای مقایسه ۲ نظام فکری را جستجوی همسانی معنی اصطلاح x از نظام فکری A با اصطلاح y در نظام فکری B نمی دانست. به باور او، تطبیق بین نسبت ها صورت می گیرد؛ فی المثل مقایسه و تطبیق بین نسبت x در نظام فکری A از یک سو و نسبت y در نظام فکری B. اما کربن خود روش شناسی اورسل را نقد می کند و آن را بیش از حد پایبند و وابسته به تواتر زمانی و احکام مشروط علیت تاریخی می داند. (همان:۲۰) روش مورد نظر خود کربن در فلسفه تطبیقی، روش پدیدارشناسی است. او این رهیافت در فلسفه تطبیقی را در مقابل رهیافت اورسل قرار می دهد. (همان)

 

 

رهیافت مدنظر اورسل تاریخ محور است و علاقه مند به تعیین علت های تکوین جریان ها و تمرکز مباحث روی تاثیر و تاثرات جریان های سابق بر جریان های لاحق فکری است. اما رهیافت مدنظر کربن، ذات محور است و شهود ذات را مقصود خود دارد. ذات یک جریان فکری و ذات یک اندیشه در این رهیافت، محوریت دارد و نه ظهوری که این ذات در یک بستر زمانی و مکانی خاص دارد. رویکرد کربن پدیدارشناسانه است و او پدیدارشناسی مورد نظر خود (و البته نه کار برد ویژه آن در فلسفه تطبیقی) را متعلق به ادموند هوسرل می داند. کربن این پدیدارشناسی را از هوسرل وام می گیرد و در فلسفه تطبیقی به کار می برد:

 

 

«... آنچه فلسفه تطبیقی می تواند در بخش های متفاوت میدان ویژه مقایسه مورد توجه قرار دهد، نخست آن امری است که به زبان آلمانی Wesenschau یا ادراک شهودی یک ذات نامیده می شود. این واژه به اصطلاحات پدیدارشناسی یا به طور دقیق تر پدیدارشناسی خاص هوسرل مربوط می شود...» (همان۲۰)

 

 

بنابراین در اینجا لازم است به طور بسیار مختصر به تبیین اهمیت مساله ذات در پدیدارشناسی هوسرل بپردازیم.

 

 

 

● شهود ذات در پدیدارشناسی هوسرل

 

ادموند هوسرل، اولین کسی است که پدیدارشناسی را مبحث اصلی و محوری نظام فلسفی خود قرار داد. پدیدارشناسی نزد هوسرل باید علمی ضروری باشد چرا که علم فقط وقتی حقیقتا علم است که ضروری باشد.

 

 

هوسرل با عزل نظر از وجود خارجی قصد دارد به چنین بداهتی (Evidence) دست یابد. این بداهت، بداهتی یقینی(Apodictic) است و نه بداهتی قطعی. در بداهت یقینی، هیچ نوع امکان تشکیک نیست: «....بداهت یقینی دارای این ویژگی بارز است که نه فقط به طور کلی یقین به وجود چیزها یا وضعیت های بدیهی است، بلکه در عین حال ... پیشاپیش هر گونه شک قابل تصور را به مثابه شکی بی محتوا منتفی می کند.» (هوسرل، ص۵۰)

 

 

بداهت یقینی مورد نظر هوسرل که فلسفه باید واجد آن باشد، زمانی حاصل می شود که متعلق بداهت برای ما حاضرباشد: «بداهت شیئی یا وضعیت، صرفا دورادور به نحو ناکافی افاده نمی شود، بلکه خود آن برای ما حاضراست، و فاعل حکم، آگاهی حلولی از آن دارد.» (هوسرل،صص۴۴ـ۴۳)

 

 

هوسرل خود را بعضا پوزیتیویست می نامد چرا که او نیز مانند پوزیتیویست ها می خواهد بنیاد معرفت را بر پایه آنچه داده شده، بنانهد. اما پوزیتیویست ها را از این حیث که دیدن را به طور کلی با دیدن حسی اشتباه می گیرند و نمی فهمند که هر موضوع حسی و جزئی دارای ماهیت است، در اشتباه می دانست چرا که جزئی یک امرضروری نیست بلکه یک تصادف یا یک امر ممکن است. (رک: بوخنسکی، ص۱۰۹)

 

 

درروش شناسی مبتنی برعلوم جدید ازذوات و ماهیات چشم پوشی شده است: «در این روش شناسی نحوه رهسپاری برای نایل آمدن به قوانین معیت یا مقارنت یا توالی و تعاقب یا تقدم و تاخر این ظواهر که همان فنومن ها در معنای هیومی است، بیان می شود. این روش شناسی اگر درتفکری غالب آید، ناگزیر با نفی ذوات و ماهیات و از این طریق با نفی فلسفه و تفکر فلسفی ملازمه دارد.» (ریخته گران، صص۳۳ـ۳۲)

 

 

هوسرل در مقابل این تفکر، خواستار احیای ذوات و ماهیات است. پدیدارشناسی بایدعلم به ماهیت و علم به ذات (Eidetic science) باشد چرا که فقط ذوات هستند که ضروری و بدیهی هستید. توضیح این که به هر شیئی یک سری محمول ها به شکل ضروری حمل می شود. آنچه در شیء هسته و منشا و سرچشمه تمامی این محموله است، ذات شی است. (ورنو و وال، صص۴۰ـ۳۹)

 

 

هوسرل امر جزئی را بیرون از قلمرو پدیدارشناسی قرار می دهد، چرا که جزئی و مفرد نامتعین و تعریف ناپذیر است ولی درآن ذاتی است که به طور بدیهی می تواند به آن نسبت داده شود. تنها ذوات (Eidos) و نسبت های این ذوات هستند که می توانیم آنها را بشناسیم.

 

 

ذوات همان معنای امورجزئی یا به عبارت بهتر، وحدت تنوع پدیدارهای جزئی است: «ممکن است که ذات فقط بر یک فرد دلالت کند، مانند ذات جهان یا ذات من، اما آن در عین حال وحدت جلوه های مختلف و مظاهر متنوع همین فرد نیز هست، به طوری که معنی یک امر جزئی، خود هرگز جزئی نیست و عمومیتی را در بر می گیرد.» (ورنو و وال، ص۳۹) پس ذات نمی تواند امری جزئی باشد.

 

 

گفتیم که ذات به صورت بدیهی به اشیا نسبت داده می شود. چرا که سوژه، ذات را شهود می کند. آگاهی سوژه از امری اگر بدون واسطه صورت گیرد، آگاهی شهودی است.

 

 

اما شهود دو گونه است، شهود تجربی و شهود ماهوی (Eidetic intuition). درتاریخ فلسفه عقل گراها شهود عقلی و تجربه گراها شهود تجربی(حسی) را ممکن می دانستند.

 

 

هوسرل قائل به دو شهود است؛ شهود تجربی و شهود ماهوی. او معتقد است این دو شهود همزمان رخ می دهد و درهمان حال که نفس محسوسات را ادراک می کند، ماهیات را نیزمی بیند. برهمین اساس ما دو گونه دانش داریم: «دانش های امور واقع(Factual sciences) که مبتنی بر تجربه حسی اند و دانش های ماهیت یا آیده تیک (Essentialist or eidetic sciences) که مقصود از آنها بیشتر بینش یا شهود ماهیت یا دیدار آیدوس و ماهیت است. (بوخنسکی، صص۱۱۰ ۱۰۹)

 

 

شهود تجربی همان ادراک حسی کیفیات محسوس به صورت بی واسطه است. شهود ماهوی، ادراک بی واسطه ماهیت است: «شهود ذات ( = ماهیت = Eidos)، وقوف به امری است که نگاه شهود ما متوجه آن می شود و آن عینا دراین شهود داده شده است، این شهود، شهودی است اصلی و بنیادی که ذات را در هویت جسمانی اش درمی یابد و ادراک می کند.» (ورنو و وال، ص۴۲)

 

 

 

● شهود ماهیت و فقر رویکرد اصالت تاریخ

 

کربن روش پدیدارشناسی را در مقابل اصالت تاریخ قرار می دهد و به این نحو روش مختار خود را مخالف اصالت تاریخ می داند. کربن در مخالفت با اصالت تاریخ مدعی می شود اصالت تاریخ به مرگ پدیدار منجر می شود، زیرا اصالت تاریخ ـ که تحقیقات فلسفی مورد انتقاد کربن از جمله فلسفه تطبیقی اورسل تحت تاثیر آن هستند ـ ذات تفکر فلسفی را به دوره ای که آن تفکر در آن ظهور کرده است، تقلیل می دهند و به این شکل ذات تفکر فلسفی در اصالت تاریخ مورد غفلت قرار می گیرد. اصالت تاریخ «مدعی تجدید معنا و محمل یک منظومه فلسفی با توجه به دوره ای است که در آن ظاهر شده است، گویی که این دوره به تنهایی تبیینی برای این منظومه فلسفی می تواند باشد.» (کربن: ۲۹)

 

 

لازمه اتخاذ رویکرد پدیدارشناسی هوسرلی، در مطالعات فلسفی، تقلیل آیدتیک است و کنار گذاشتن درک تاریخی از شیء، لازمه تقلیل آیدتیک. درک تاریخی از هر چیز، آن را در سلسله علی معلولی فرآیندهای زمانی لحاظ می کند و حال آن که پدیدارشناسی هوسرلی کاملا با چنین رویکردی مخالف است، چرا که در این رویکرد، پژوهشگر به ذات شیء مورد پژوهش، دست نخواهد یافت.

 

 

کربن نیز از همین منظر مخالف رویکرد اصالت تاریخ است. اگر در مطالعات فلسفی، رویکرد اصالت تاریخ اتخاذ شود، هر فیلسوف فرزند زمان خود دانسته می شود و اندیشه های او، واکنشی طبیعی به مجموعه اوضاع اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زمانه اش. اما رویکرد پدیدارشناسانه کربن، اندیشه فلسفی را دارای هویت و ذاتی فرازمانی می داند که پژوهش تطبیقی مدنظر کربن، با محوریت همین ذات فرازمانی اندیشه های فلسفی صورت می گیرد:

 

 

[در اصالت تاریخ] درباره یک فیلسوف گفته می شود او به زمان خود تعلق داشت و با این تبیین ساده لوحانه براحتی فراموش می شود که یک فیلسوف بیش از هر چیز زمان خاص خود است زیرا اگر او براستی یک فیلسوف باشد بر آنچه به اشتباه زمان نامیده شده است، سلطه دارد... (همان)

 

 

اما توجه به این نکته الزامی است که کربن روش پدیدارشناسی را در پیوند با هستی شناسی سنتی و باطنی به کار می برد و به همین خاطر پدیدارشناسی کربن، نمودی کاملا تازه نسبت به پدیدارشناسی هوسرل پیدا می کند. بنابراین، تبیین پدیدارشناسی کربن، نیازمند تبیین هستی شناسی مطلوب اوست.

 

● نگرش هستی شناسی باطنی و انسان شناسی کربن

 

فلسفه تطبیقی مورد نظر کربن دو خصیصه مهم دارد؛ یک خصیصه روش شناختی که او در آن، روش پدیدارشناسی را اختیار می کند و خصیصه دیگر، خصیصه هستی شناختی. هستی شناسی مطلوب کربن که پیش شرط مطالعات فلسفه تطبیقی اوست، هستی شناسی سنتی و باطنی است. کربن این هستی شناسی را ضمن انتقادهای خود به نگرش مدرن، بیان می کند.

 

 

کربن نگرش مدرن را منجر به پیدایش مکتب تعطیل ، یعنی سکوت بشر درباره عوالم متافیزیکی می داند و حال آن که به باور کربن، این چیزی نیست جز نابودی پدیدارها:

 

 

این اندیشه [=اندیشه مدرن] همه کوشش خود را به کار برده است تا راه را بر مجراهایی که می تواند [ما را] به ورای این جهان هدایت کند ببندد (آنچه مکتب تعطیل نامیده می شود)... اندیشه جدید بی آن که پدیدارها را نجات دهد، بسادگی با نفی معنای استعلایی آنها، پدیدارها را ازمیان برده و نابود کرده است تا با اطمینانی دروغین اعلام کند که از این پس تعاطی به مابعدالطبیعه امکان پذیر نیست. (کربن: ۲۹)

 

 

نکته: وظیفه فلسفه تطبیقی مدنظر کربن توجه به فیلسوفان و عرفایی است که به زبان های مختلف، خبر از عالم غیب داده اند. وظیفه فلسفه تطبیقی، فهم و تطبیق عناصر این فلسفه های حکمی است. فلسفه های مورد پژوهش در فلسفه تطبیقی، اندیشه هایی است که در چارچوب حکمت نبوی می گنجد

 

 

کربن رویکرد مدرن را برنمی تابد و حتی آن را غیرمنطقی توصیف می کند. به باور کربن، اندیشمندان مدرن چون خود تجربه ای از عالم متافیزیک نداشتند، آن را نفی می کنند. کربن در نقد این رویکرد به استدلالی از شیخ اشراق متوسل می شود که مدعی است مبنای بشر در سایر حوزه ها، مثلا در حوزه ستاره شناسی بر اعتماد به سایر افرادی است که در آن حوزه دارای شهود مستقیم بوده اند، پس چرا در حوزه متافیزیک نمی باید به شهود کسانی که از عوالم مافوق طبیعی تجربه کسب کردند، اعتماد کرد. (رک: همان: ۳۰)

 

 

کربن نگرش مدرن را در تقابل تام با این هستی شناسی سنتی می داند. نگرش مدرن همه پدیدارها و اتفاقات و حوادث را به پدیدارها و حوادث تجربی و زمانمند این جهانی تقلیل می دهد و عالم ملکوت را در هستی شناسی، حذف می نماید. براساس دیدگاه مدرن ـ به بیان کربن ـ هر حادثه ای تجربی است و الا با انگ اسطوره ای بودن غیرواقعی تلقی می شود:

 

 

آنچه در این دوره [=دوره مدرن] نتوان به صورت امری تاریخی به معنای تجربی کلمه مورد بررسی قرار داد، اسطوره یعنی غیر واقعی شمرده می شود. (همان: ۳۱)

 

 

کربن در کنار تاریخ زمانمند و این جهانی ای که نگرش مدرن آن را تنها تاریخ واقعی تلقی می کند، تاریخ قدسی را مطرح می کند. تاریخ قدسی تاریخ حوادث ملکوت است؛ حوادثی که نه در ظرف زمان و مکان جهان مادی، بلکه در ملکوت رخ داده اند و معنا و ذات و بنیان همه حوادث زمانمند تاریخ این جهانی، همان حوادث عالم قدسی؛ یا به تعبیر کربن، حوادث لطیف یا باطنی یا قدسی اند. ماوای این حوادث همان عالم مثال فیلسوفان ایرانی (یعنی برزخ میان محسوس و معقول) است:

 

 

مرتبه این حوادث از جنگ های قیصر یا امپراتوری ناپلئون که قابل ضبط در کتاب های تاریخ است، متمایز است. حق این حوادث، زمانی ادا خواهد شد که واقعیت خاص آنها در عالم میانی که مورد بحث ویژه فیلسوفان ایرانی بوده است، پذیرفته شود: عالم مثال که عالم امر خیالی نیست بلکه برزخ میان محسوس و معقول است. (کربن: ۳۲)

 

 

کربن از اصطلاحی دیگر برای نامیدن تاریخ قدسی استفاده می کند که گویی به نحو غیرمستقیم حکایتگر نوعی بینش افلاطونی در انسان شناسی اوست: تاریخ درونی. تاریخ قدسی یا تاریخ درونی، درون انسان است و نه این که انسان درون این تاریخ باشد:

 

 

... انسان به طور ذاتی چیزی را به همراه خود دارد که برای همیشه بر تاریخ تقدم دارد، انسان همیشه این امر را با خود خواهد داشت و همین فریادرس او برابر تاریخ خواهد بود. این همان تاریخ درونی، باطنی به معنای دقیق کلمه و تاریخ لطیف خواهد بود که حوادث آن نه در جهان ظاهری اعیان خارجی بلکه در عالم لطیف حالات زیسته شده اتفاق می افتد، حوادثی در ملکوت، در «آسمان» یا «دوزخ» که انسان در خود دارد. (همان: ۳۱)

 

 

پس درک انسان محصور به چارچوب های زمانی و مکانی این جهانی و تاریخ این جهانی که در آن زیست می کند، نیست، بلکه انسان پیشاپیش درکی از عالم قدسی و ملکوت دارد، این درک بر تاریخ جهان مادی و هستی زمانمند این جهانی انسان تقدم دارد. این درک پیشین از تاریخ را کربن، تاریخ قدسی یا درونی می نامد و تاریخ ظاهری چیزی جز روگرفتی از این تاریخ درونی نیست. نادیده گرفتن تاریخ درونی به معنای بی پایه و فاقد ذات کردن تاریخ ظاهری است. پس انسان درون خود چیزی دارد که متعلق به جهان ظاهری و طبیعی نیست (بلکه به عکس، این جهان طبیعی است که متعلق و نمودی از آن جهان ماورایی است): انسان تجربه ای پیشینی از جهان ماورایی دارد.

 

 

بنابراین به باور کربن نفی حوادث ملکوتی، ناشی از ناتوانی نگرش مدرن به درک حوادث مافوق طبیعی است و عدم اعتماد به کسانی است که از عوالم باطنی و حوادث عالم مافوق طبیعی خبر دادند. به این شکل کربن با اعتمادپذیر دانستن ادعای انبیا و عرفا، هستی شناسی ای باطنی و سنتی را اتخاذ می کند.

 

 

در ادامه به تبیین این موضوع می پردازیم که کربن چگونه این هستی شناسی باطنی را با پدیدارشناسی پیوند می دهد.

 

● پیوند پدیدارشناسی با هستی شناسی سنتی در فلسفه تطبیقی کربن

 

براساس هستی شناسی سنتی و باطنی مطلوب کربن، هویت و ذات هر چیز نه در وجود زمانمند و تاریخی آن، بلکه در وجود فراتاریخی (یا به عبارتی قدسی) آن نهفته است و این ذات نهفته نیاز به کشف دارد، پدیدارشناسی در همین نقطه به کار کربن می آید و این تبیین از وظیفه پدیدارشناسی با معنای لغوی این اصطلاح نیز مطابقت دارد:

 

 

پدیدار چیزی است که خود را نشان می دهد، امری است که ظاهر می شود و در این ظهور چیزی را آشکار می سازد که در آن نمی تواند آشکار شود مگر در صورتی که در عین حال در زیر آن ظاهر پوشیده بماند. (کربن: ۲۱)

 

 

بنابراین پدیدارشناسی در اینجا در بستر هستی شناسی باطنی و سنتی به کار می رود. شعار رجوع به ذات اشیاء، متعلق به پدیدارشناسی هوسرل است، ولی هوسرل خود، این ذات را در عالمی ماورایی و قدسی جستجو نمی کرد، بلکه در آگاهی بی واسطه و در عمل ماهیت بخشی (ایده آسیون) در پی این ذات می گشت. اما کربن در اینجا، رجوع به ذات را از پدیدارشناسی هوسرلی به عاریت می گیرد ولی این ذات را طبق هستی شناسی باطنی فلاسفه مسلمان ایرانی، در عالم قدسی و متافیزیکی جستجو می کند. براساس این هستی شناسی ذات و معنای هر پدیده این جهانی و مادی، در عالمی قدسی و ماورای طبیعی ماوا دارد و شهود ذات نیز در عالم ماورایی و ملکوت صورت می گیرد: (رک: کربن: ۳۰)

 

 

شهود ذات، شهودی ماورای زمان و مکان است. این شهود در زمان و مکان این جهانی نمی گنجد. زمان و مکان این جهانی قابلیت ندارد که ظرفی تمام و عیار باشد برای انسانی که به شهود ذات امور در عالم قدسی نایل شده است. چنین انسانی بر زمان و تاریخ سلطه دارد و اساسا اوست که ظرف زمان و تاریخ است. (رک: همان ۲۹ و ۳۱)

 

 

حوادث زمانی و مکانی این جهانی، ظهور حوادث قدسی است و تاریخ ظاهری نمود تاریخ باطنی. بنابراین، حوادث قدسی و تاریخ درونی ذات پنهان و مستور حوادث و تاریخ ظاهری است و کار فیلسوف، کشف این ذات پنهان است و در اینجا پدیدارشناسی کربن (که در پی شهود ذات پدیده های طبیعی در عالم قدسی است) با عرفان اسلامی (که غایتش کشف المحجوب است) تلاقی پیدا می کند:

 

 

... کشف محجوب [یعنی] رها ساختن و کشف حجاب از آنچه ضمن آشکارساختن خود در پدیدار (phainomenon) پنهان می شود.... پدیدارشناسی و تاویل نزد عرفا جز این نیست؛... منظور این است که اجازه دهیم تا آنچه پنهان است، خود را پدیدار سازد. تاویل اساسا این است. (همان: ۳۳) (و رک: همان: ۴۳)

 

● وظیفه فلسفه تطبیقی

 

با توجه به آنچه بیان شد، از نگاه کربن پدیدارشناسی روش مطلوب فلسفه تطبیقی است و پدیدارشناس همواره به دنبال ذات موضوع مورد پژوهش است. پس اعمال روش پدیدارشناسی در فلسفه تطبیقی مستلزم رجوع به ذات اندیشه های فلسفی است. اندیشه های فلسفی، اگر واقعا اندیشه های فلسفی باشند، اندیشه هایی فرازمانی و فرامکانی اند و نه محصور در جبرتاریخی زمان و مکان خاص خود.

 

در اینجا فیلسوف وظیفه ای پیامبرگونه و عارفانه دارد؛ یعنی خبر دادن از عالم غیب. (همان: ۴۹) وظیفه فلسفه تطبیقی مدنظر کربن توجه به چنین فیلسوفان و عرفایی است؛ آنان که به زبان های مختلف، خبر از عالم غیب داده اند. وظیفه فلسفه تطبیقی، فهم و تطبیق عناصر این فلسفه های حکمی است. پس فلسفه های مورد پژوهش در فلسفه تطبیقی، هر فلسفه و اندیشه ای نیست، بلکه اندیشه هایی است که در چارچوب حکمت نبوی می گنجد:

 

 

برای این که حکیم همچون ورثه پیامبران ظاهر شود، باید فلسفه، حکمتی نبوی باشد. در این زمینه نیز گمان من این است که میان عرفای سه شاخه سنت ابراهیمی امر مشترکی وجود دارد. این مساله موضوع بحث دیگری است که باید به عنوان ذخیره برنامه فلسفه تطبیقی آینده نگه داشت. تنها همین عرفا هستند که خواهند توانست با اثرات ناشی از تقدس زدایی جهان رمزناآشنا مواجهه کنند. امام اول در گفت وگوی معروف با مرید خود کمیل بن زیاد به همین عرفا اشاره می کند. (همان: ۴۹)

 

 

 

 

   منابع
۱ـ رشیدیان، عبدالکریم ۱۳۸۴: هوسرل در متن آثارش، نشرنی، اول
۲ـ کربن، هانری (۱۳۶۹) فلسفه ایرانی و فلسفه تطبیقی. سید جواد طباطبایی، توس، اول
۳ـ احمدی، بابک(۱۳۷۰): ساختاروتاویل متن. ج۲.مرکز.کرج.چاپ اول.۱۳۷۰.
۴ـ هوسرل، ادموند(۱۳۸۱): تاملات دکارتی، عبدالکریم رشیدیان.نشرنی چاپ اول
۵ ـ ورنو،روژه و وال، ژان(۱۳۷۲) پدیدارشناسی وفلسفه های هست بودن، مهدوی، یحیی، خوارزمی. تهران
۶ـ ریخته گران،محمدرضا (۱۳۸۲) پدیدارشناسی هنر مدرنیته، ساقی.چاپ اول.
۷ـ بوخنسکی،ا، م (۱۳۷۹) فلسفه معاصراروپایی. شرف،علمی فرهنگی.چاپ دوم.
۸ ـ هوسرل، ادموند(۱۳۸۱): تاملات دکارتی، عبدالکریم رشیدیان.نشرنی چاپ اول
حسین شقاقی

 

گردآوری و تنظیم:گروه فرهنگ و هنر پرشین پرشیا

www.persianpersia.com/artandculture

 

روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir ) :منبع

 

ارسال این خبر یا مقاله برای دوستانتان از طریق آیکون سمت چپ

 

 

 

 


 

مروری بر مطالب گذشته فلسفه و اندیشه


       جستاری در رساله گرگیاس افلاطون

       چرا باید در جهان «شر» وجود داشته باشد و چرا عالم سراسر «خیر» نیست؟

       همه آنچه می خواهید درباره « ژاک دریدا» و فلسفه او بدانید

       نگاهی اجمالی به آرای ویل دورانت در باب زیبایی

       مطالعه فلسفه را از کجا آغاز کنیم؟

       تحرک فیلسوفان مسلمان برای چالش با فلسفه غرب

       گفت وگو با غلامحسین ابراهیمی دینانی در باره فلسفه

       «هایدگر در ایران» و تاثیر گذاران بر احمد فردید در گفت وگو با دکتر بیژن عبدالکریمی

       از سکولاریسم به پسا سکولاریسم از دید یورگن هابرماس

       ما از چه زاویه ای باید به تحلیل و بررسی «فلسفه غرب» بپردازیم؟/دکتر شهین اعوانی

       اخلاق و جایگاه آن در جهان مدرن

       خِرد اُسقف برکلی و موجودیت جوهری کائنات

       ملاصدرا و اسپینوزا بر سر دوراهی وحدت وجود

       درآمدی بر فلسفه تحلیلی/فلسفه تحلیلی چیست؟

       جایگاه فلسفه در ایران با توجه به آرای ارسطو

       ژان ژاک روسو طلایه دار کافکا، سلین و پونژ/ منشا شر در جامعه مدرن

       امیل دورکیم: «خواستنی بودن اخلاق»

       فروید چه ارتباطی با زیبایی شناسی دارد؟

       از شناخت کیهان به سوی معرفت انسان و فلسفه

+مطالب بیشتر        


 

 

 

 

تئاتر

رادیو و تلویزیون

اندیشه

سینمای جهان

سینمای ایران

موسیقی ملی

هنرهای تجسمی

عکاسی

ادبیات ایران

ادبیات جهان

کتاب و نشر

تاریخ و تمدن ایران

تاریخ وتمدن جهان

فرهنگ

صنایع دستی

اخبار فرهنگی هنری

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

 

 

 


تازه های

فلسفه و اندیشه


نگاه پراگماتیستی به فلسفة تحلیلی معاصر/ریچارد رورتی


تاریخ خرد و دیوانگی انسان در نگاه میشل فوکو


مفهوم سنت در اندیشه کارل پوپر


فروید و ادبیات


اسلاوی ژیژک در نیویورک تایمز:آیا می‌توان گفت داعش پیشامدرن است؟


هنر و زیبایی شناسی مدرن از دیدگاه آدورنو


پدیدارشناسی دازاین/دازاین در فلسفه هایدگر چیست؟


ندای آزادی انسان/نکته هایی درباره عصر روشنگری


فلسفه و ژورنالیسم در گفتگو با ناصر فکوهی


ترس از مردن؛ اشراف انسان به قطعیت مرگش


مارکس به روایت سید جواد طباطبایی


گفتاری در مسئله رابطه نفس و بدن


اسطوره‌زدایی نخستین گام نهادینه‌کردن اعتدال در گفتگو با ناصر فکوهی


دیدگاه پیرس و سارتر در مورد آگاهی و خود


گزاره های تحلیلی؛ مناظره کارناپ و کواین


مقدمه ابن خلدون ، مقدمه ای بر فلسفه تاریخ


جستاری در رساله گرگیاس افلاطون


چرا باید در جهان «شر» وجود داشته باشد و چرا عالم سراسر «خیر» نیست؟


همه آنچه می خواهید درباره « ژاک دریدا» و فلسفه او بدانید


نگاهی اجمالی به آرای ویل دورانت در باب زیبایی


 

 

 

 
   PersianPersia PersianPersia.com |2014-2003|.باز نشر مقالات با ذکر منبع بلامانع است
.تمام حقوق برای سایت پرشین پرشیا محفوظ است