Friday 25th of April 2014 | امروز ۱۳۹۳-ارديبهشت-۰۵

rss

|پرتال فرهنگی اجتماعی پرشین پرشیا! | در باره ما | تماس با ما | تبلیغات

persianpersia.com  

 

 

 


فرهنگ و هنر > فلسفه و اندیشه >نگاهی به زندگی و آرای افلاطون

فرهنگ و هنر

Custom Search جستجو در پرشین پرشیا با گوگل

 

 

فلسفه و اندیشه

Thursday 30th of June 2011 23:28:50 ________ ۱۳۹۰-تير-۰۹

نگاهی به زندگی و آرای افلاطون

 


بی شک افلاطون یکی از بزرگ ترین فیلسوفان سراسر تاریخ اندیشه بشری است و برخی او را بزرگ ترین فیلسوف می دانند؛ تا جایی که آلفرد نورث وایتهد بر این باور است که تمام فلسفه غرب چیزی جز حاشیه نویسی بر نظریات افلاطون نیست. جرج سانتیانا نیز می گوید؛ «به هر گوشه یی از ذهنم که مراجعه می کنم، می بینم افلاطون آنجا بوده است.»

 

 

عده یی نام اصلی اش را آریستوکلس دانسته و گفته اند بعدها به خاطر پیکر تنومندش او را افلاطون نامیده اند. در سال ۴۲۷ یا ۴۲۸ ق.م در خانواده یی اشرافی و وابسته به الیگارشی حاکم آتن به دنیا آمد و وقتی سقراط مرد، ۳۱ سال داشت و ۸۱ سال عمر کرد. بعد از مرگ سقراط، افلاطون آتن را ترک کرد و با اقلیدس به مگارا پناهنده شد. (کاپلستون، ۱۳۷۵، صص ۱۵۷ ۱۵۵) بعد از بازگشت به آتن آکادمی۱ را بنیان گذاشت که مطالعات و فعالیت های آن تنها به فلسفه اختصاص نداشت و رشته های وسیعی از علوم مانند ریاضیات، اخترشناسی، علوم طبیعی و... در آن تدریس می شد.

 

آثار افلاطون؛ تقریباً همه آثار به جا مانده از افلاطون به شکل گفت وشنود و مکالمه (دیالکتیکی) است که در اکثر آنها سقراط یک طرف محاوره قرار دارد و مهم ترین شان (جمهوری و مهمانی) نه تنها آثار بزرگی در فلسفه بلکه شاهکارهایی در ادبیات محسوب می شوند. نوشته های او ارزش هنری و دراماتیک بسیاری دارند۲ و بسیاری معتقدند هیچ کس نثر یونانی را به این خوبی ننوشته است. (مگی، ۱۳۷۷، ص ۲۵) معمولاً آثار افلاطون را به سه دوره اولیه، میانی و پایانی تقسیم بندی می کنند. در آثار اولیه بیشتر تلاش دارد آرا و عقاید استادش سقراط را بیان کند.

 

از مهم ترین رسائل این دوره می توان به دفاعیه، کریتون، اتوفرون، لاخس، خارمیدس، پروتاگوراس و گرگیاس اشاره کرد. در دوره میانی افلاطون به اندیشه های اختصاصی خود و دفاع از آنها می پردازد. مهمانی، فیدون، جمهوری و فدروس از مهم ترین آثار این دوره هستند. وقتی به دوره پایانی می رسیم ناگهان از کیفیت ادبی و دراماتیک مکالمات کاسته می شود و تا حدودی با رساله هایی به سبک تحلیلی و دانشگاهی مواجه می شویم. تئتتوس، پارمنیدس، سوفسطایی، مرد سیاسی، تیمائوس و کریتیاس به این دوره تعلق دارند.

 

 

معرفت شناسی و هستی شناسی؛ جدا ساختن معرفت شناسی افلاطون از هستی شناسی او بسیار دشوار است و در آثارش مطالب معرفت شناسی و هستی شناسی غالباً به هم آمیخته است و به موازات هم پیش می روند. افلاطون با توجه به نظریه هستی شناسانه «مثل» است که مرجع معرفت را «کلیات» می داند که جایگاه آنها عالم مثال است. به اعتقاد افلاطون معرفت باید دو ویژگی داشته باشد؛

 

۱) خطاناپذیر باشد،

 

۲) درباره هست ها (آنچه هست) باشد.

ادراک حسی به باور افلاطون هیچ کدام از این دو ویژگی را ندارد چرا که ادراک های حسی مدام در حال تغییر(شدن) هستند و همچنین بسیاری از این ادراکات خطاپذیر هستند (مثل شکسته شدن قاشق در آب). افلاطون در رساله تئتتوس همچنین دو استدلال در معرفت بودن ادراک حسی ارائه می کند؛ اگر معرفت ادراک حسی باشد، هیچ انسانی نمی تواند عاقل تر از انسان دیگر باشد زیرا هر کس بهترین داور ادراک حسی خود است.

 

پس عمل پروتاگوراس برای تعلیم دیگران قابل توجیه نیست. اگر معرفت مساوی ادراک حسی باشد، دانستن مساوی با دیدن خواهد بود و در این صورت کسی که چیزی را در گذشته دیده(دانسته)، اگرچه هنوز ممکن است آن را به خاطر بیاورد ولی چون آن را اکنون نمی بیند، در نتیجه نمی شناسد. در حالی که عکس این فرض صادق است، می توان نتیجه گرفت ادراک حسی مساوی با معرفت نیست (ولو آنکه نوعی معرفت باشد). (کاپلستون، ۱۳۷۵، ص ۱۷۴)

 

 

در تئتتوس افلاطون سه نظریه در مورد معرفت را مطرح می کند و اگرچه به طور مشخص نظر نهایی خود را درباره اینکه معرفت(شناخت) چیست بیان نمی کند، اما با خواندن آن آنقدر درباره مساله و جزییاتش چیزهای تازه یاد می گیریم که احساس می کنیم غنی تر شده ایم. اولین نظری که مطرح می شود همان یکی دانستن معرفت و ادراک حسی است. دومین نظر این است که معرفت یعنی حکم صادق. افلاطون در این باره می گوید حکمی ممکن است صادق(حقیقی) باشد، بدون آنکه کسی که آن حکم را می کند به حقیقت آن معرفت داشته باشد.

 

(ممکن است بر اثر حدس بگویم امروز فلان اتفاق می افتد و به طور تصادفی همان گونه شود، اما من نسبت به آن هیچ معرفتی نداشته و تنها یک حدس زده ام.) نظریه سوم این است که معرفت عبارت است از حکم صادق به علاوه بیان علت(توجیه) آن. افلاطون این نظر را هم با ارائه چند دلیل رد می کند. یک دلیل آن این است که اگر بیان علت به معنای تجزیه یک شناخت به اجزای اولیه باشد، صرف این تجزیه عقیده درست را به شناخت(معرفت) تبدیل نمی کند. به طور مثال با برشمردن اجزایی که در ساختن واگن قطار به کار می رود(چرخ ها، میله ها و...) نمی تواند مدعی شود که معرفتی علمی درباره واگن دارد.۳ (همان، ص۱۷۷)

 

نتیجه آنکه افلاطون معتقد است متعلق معرفت کلیات هستند، نه جزییات و کلیات در عالم مثال وجود دارند. (مثال عدالت، مثال زیبایی، مثال نیکی و...) ما اشیا و امور جزیی را وقتی با این مثال ها می سنجیم، درمی یابیم که بهره یی از آنها در امور عینی و جزیی وجود دارد. تمثیل غار به خوبی این نظر افلاطون را روشن می کند.

 

 

یکی از تاثیرات نظریه مثل در زندگی روزمره را می توان در این دید که اغلب مردم نسبت به اصل بودن حوادث و اتفاقات ظاهری بدگمان هستند و اغلب دوست دارند در پس حوادث ظاهری، نهانی را ببینند و حالت افراطی این مساله به دایی جان ناپلئونی بودن و کار، کار انگلیسی ها است (توهم توطئه ) منجر می شود.

 

نظریه دیگر افلاطون که با مثل ارتباط وثیقی دارد، نظریه «شناخت به معنای تذکار» است. به اعتقاد افلاطون شناخت یا معرفت بخشی از طبیعت ذاتی نفس است و نفس آدمی پیش از آنکه به دنیا بیاید از معارف بهره مند بوده و بعد از تولد آن معارف و علم به مثل را از دست می دهد، اما خاطره آنها باقی می ماند و با دیدن اشیا و جست وجوی حقیقت باز گرد و غبار از آن خاطره ها زدوده می شود و بار دیگر آنها را به یاد می آوریم.(هرش، ۱۳۸۶، ص۴۴) فلاسفه جدید ایده آلیست (اصالت معنا) نیز بر همین اساس معتقدند باید معرفت فطری یا تصورات فطری در ما وجود داشته باشد. حتی نوام چامسکی در زبان شناسی نظریه یی مشابه دارد و معتقد است انسان وقتی متولد می شود دستور زبان در ذهنش وجود دارد. (مگی، ۱۳۷۷، ص ۳۵)

 

 

فلسفه سیاسی؛ افلاطون انسان را ذاتاً حیوانی اجتماعی (مدنی الطبع) می داند و از این رو مساله سیاست و دولت شهر همیشه مورد توجه او بود. فلسفه سیاسی افلاطون بیشتر در سه رساله جمهوری، قوانین و مرد سیاسی تبیین شده است. او علاقه مند نبود که وضع حاکم و ویژگی های حکومت موجود را توصیف کند و بگوید که کشورهای محقق چه هستند بلکه مایل بود تعیین کند کشور و دولت مطلوب چگونه باید باشد، بنابراین در جمهموری نظریه مدینه فاضله را طرح کرد.(کاپلستون، ۱۳۷۵، صص۲۵۸ ۲۵۷) از جمهوری تفسیرهای گوناگونی صورت گرفته. عده یی آن را توصیف الگوی دولت آرمانی دانسته اند و گروهی دیگر عقیده دارند دولت در جمهوری صورت بزرگی از یک انسان است و هدف آن این است که بگوید چگونه باید باشد.(هرش، ۱۳۸۶، ص۵۱)

 

به اعتقاد افلاطون دولتمردی (سیاست ورزی) یک علم است و دولتمرد باید بداند که کشور چیست و زندگی آن چگونه باید باشد، وگرنه کشور و شهروندان را به خطر نابودی می کشاند.(کاپلستون، ۱۳۷۵، ص۲۵۹) از این رو او «فیلسوف شاه» را بهترین کسی می داند که صلاحیت کشورداری دارد. بر اساس همین نظر بود که وقتی در سیسیل بود با دییون برادر زن حاکم خودکامه سیراکوز بود طرح دوستی ریخت. او امیدوار بود شاهزاده دییون را به گونه یی تربیت کند که بتواند آرمان حکومت «فیلسوف شاه» را محقق سازد، که بعد از مدتی دوستی آنها به عداوت تبدیل شد. بعد از دییون، افلاطون امیدوار بود پسر او را آن گونه که می خواهد تربیت کند، اما با قتل او تمام امیدهای افلاطون برای تربیت فیلسوف شاه بر باد رفت.(کاپلستون، ۱۳۷۵، صص۱۶۰ ۱۵۸)

 

 

مدینه فاضله(کشور آرمانی) افلاطون از سه طبقه بزرگ تشکیل شده است؛ صنعت گران و پیشه وران در پایین قرار دارند، مددکاران و سپاهیان در بالاتر از آنها و پاسداران یا پاسدار در راس قرار دارند. حکمت مدینه در طبقه کوچک فرمانروایان قرار دارد و شجاعت مدینه در مددکاران و سپاهیان و پشه وران باید از سپاهیان و اوامر آنها اطاعت کنند. (کاپلستون، ۱۳۷۵، ص۲۶۳)

 

افلاطون معتقد است عدالت مدینه در این است که هر کسی بدون دخالت در کار دیگران مواظب و متوجه کار خود باشد. او عدالت را هماهنگی می داند و نه مساوات. از سوی دیگر بی عدالتی سیاسی از نظر او عبارت است از داشتن روحیه نا آرام و بی قرار و دخالت در کار دیگران. (همان، صص۲۶۴ ۲۶۳) چنین نظریه یی درباره دولت و عدالت باعث شده فلسفه سیاسی افلاطون را محافظه کارانه بدانند.

 

 

 

به نظر افلاطون اگر حکومت بر اساس نظم و قانون باشد، حکومت پادشاهی بهترین نوع حکومت است و آریستوکراسی(حکومت عده یی خاص) در مرتبه بعد قرار دارد و دموکراسی(حکومت همگانی) بدترین نوع است، اما اگر قانون و نظم حکمفرما نباشد، برعکس مدل قبل دموکراسی بهترین خواهد بود و بعد از آن آریستوکراسی و در این صورت پادشاهی (حکومت خودکامه) بدترین نوع حکوت خواهد بود. (همان، ص۲۶۹)

 

 

 

   پی نوشت ها؛
۱ آکادمی افلاطون را بحق می توان نخستین دانشگاه اروپایی نامید.
۲ نکته جالب آن است که هنرمندان در مدینه فاضله افلاطون جایگاهی ندارند و حکم به اخراج آنها می دهد.
۳ برای آشنا شدن با دلایل دیگر افلاطون در این زمینه رجوع شود به رساله تئتتوس و همچنین جلد اول تاریخ فلسفه کاپلستون، صص ۱۷۸ ۱۷۷
منابع؛
۱ فردریک کاپلستون، ۱۳۷۵، تاریخ فلسفه(جلد اول)، ترجمه؛ سیدجلال الدین مجتبوی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش
۲ بریان مگی، ۱۳۷۷، فلاسفه بزرگ، ترجمه؛ عزت الله فولادوند، انتشارات خوارزمی
۳ ژان هرش، ۱۳۸۶، شگفتی فلسفی(سیری در تاریخ فلسفه)، ترجمه؛ عباس باقری، نشر نی

گردآوری و تنظیم:گروه فرهنگ و هنر پرشین پرشیا

www.persianpersia.com/artandculture

 

روزنامه اعتماد :منبع

 

ارسال این خبر یا مقاله برای دوستانتان از طریق آیکون سمت چپ

 

 

 

 


 

مروری بر مطالب گذشته فلسفه و اندیشه


       فلسفه اقبال لاهوری/اقبال و شریعتی؛ دو روشنفکر دینی یا روشنفکر و دینی

       آیا فلسفه را می توان به همگان آموخت؟

       جان استوارت میل و معمای فرهنگ سیاسی

       ارسطو و اخلاق نیکوماخوسی

       مابعدالطبیعه در فلسفه چیست؟

       رمانتیسیسم را فراموش نکنیم

       جبر تاریخ و توان انسان به باور نیچه

       هستی از چه ساخته شده است؟ این سئوالی است که بیشتر اندیشمندان یونان باستان را به خود جلب کرده بود.

       فیلسوفان عصر جدید و شکل گیری علم نوین,رنه دکارت و ...

       نگاهی بر اندیشه های دانته نویسنده کتاب معروف کمدی الهی

       دین پیرایی لوتر بر مدرنیته فلسفی در نگاه احسان شریعتی

       فرانسیس بیکن و آغاز فلسفه تجربه گرایی در اروپا

       نظری به مقوله زیبایی در سنت های زیبایی شناختی و فلسفی غرب

       رمانتیسم در سراب زیبایی شناسی/کنکاشی در مبانی فکری و تبعات عملی نهضت رمانتیک

       بررسی عمل اتانازی(مرگ مشفقانه) در دستگاه اخلاقی کانت

       فراموش شدن علمی مهم و کلیدی به نام «زیباشناسی» در حوزه نقد و قرائت متون

       کنکاشی در مبانی و مفاهیم لیبرالیسم

       چالش دیلتای و نیچه با هگل در مبانی انسان شناسی

       آغازگران مدرنیته ایرانی/معنای مدرنیته چیست؟

+مطالب بیشتر        


 

 

 

 

تئاتر

رادیو و تلویزیون

اندیشه

سینمای جهان

سینمای ایران

موسیقی ملی

هنرهای تجسمی

عکاسی

ادبیات ایران

ادبیات جهان

کتاب و نشر

تاریخ و تمدن ایران

تاریخ وتمدن جهان

فرهنگ

صنایع دستی

اخبار فرهنگی هنری

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

 

 


تازه های

فلسفه و اندیشه


بدون فلسفه نمی توان فرهنگی پربار و غنی داشت/ آسیب شناسی تفکر فلسفی در ایران


فرآیند شناخت از منظر روانشناسی و فلسفه


آرتور شوپنهاور؛ فیلسوف اراده و بازنمود


هانری برگسون,فیلسوفِ مهجور فرانسه


پراگماتیسم؛ اصالت و مصلحت عمل,از چارلز پرس تا ویلیام جیمز


هانا آرنت و گفتار و عمل به مثابه حیات سیاسی


از دیالکتیک سقراطی تا تجربه گرایی ارسطویی


رابطه فاشیسم و آنارشیسم با دموکراسی


نیچه و مسئله فهم نیچه!


فهم تجربه نیستی


کشف ضمیر ناخودآگاه فیلسوف/نشانه شناسی فلسفه


نگاه لیبرالی یا انقلابی، فهم واقعی یا آرمانی؟/ موانع اعتدال گرایی در گفت‌وگو با محمود سریع القلم


فلسفه در میان ایرانیان، از بندر گناوه تا تبریز


درآمدی بر فلسفه، تاریخ و تقسیمات آن


کنکاشی در تاملات فلسفی فلوطین فیلسوف ذهن گرای باستان


مراحل آغازین شکل گیری فلسفه نوین


فلسفه اقبال لاهوری/اقبال و شریعتی؛ دو روشنفکر دینی یا روشنفکر و دینی


آیا فلسفه را می توان به همگان آموخت؟


جان استوارت میل و معمای فرهنگ سیاسی


ارسطو و اخلاق نیکوماخوسی


 

 

 

 

تازه های فرهنگ و هنر



چرا نیکی کریمی از رفتن به برزیل انصراف داد؟



 ● بازیگر جدید نقش «مریلین مونرو» معرفی شد

 ● بدون فلسفه نمی توان فرهنگی پربار و غنی داشت/ آسیب شناسی تفکر فلسفی در ایران

 ● فرآیند شناخت از منظر روانشناسی و فلسفه

 ● صدور اولین مجوز برگزاری کنسرت برای یک خواننده زیر زمینی در ایران

 ● خانواده‌ مقتولان بزرگوارانه از قصاص می‌گذرند/ به امید نبود نیازمند در کشور

 ● با محبوب ترین آثار گارسیا مارکز در ایران آشنا شوید

 ● ساعت کار نمایشگاه کتاب 27-سال 93 تهران اعلام شد

 ● نیکی کریمی و روایت نقش‌های زنان ماندگار در سینمای ایران

 ● انتشار کتاب جدید هیلاری کلینتون/ ایران تهدیدی برای آمریکا‌

 ● بررسی «بازنویسی و بازآفرینی شاهنامه برای بچه‌ها»

 ● همسر رییس‌جمهور آمریکا باز هم بازیگری می‌کند

 ● آخرین ها با امیرحسین رستمی

 ● سیروس مقدم سریال ماه رمضان شبکه یک را کلید زد

 ● واکنش شکیرا، اوباما، کلینتون و خوان ماتا به مرگ «گابریل گارسیا مارکز»

 

 

 


کتاب و نشر


انتشار کتاب جدید هیلاری کلینتون/ ایران تهدیدی برای آمریکا‌

نگاهی به رمان «گاماسیاب ماهی ندارد» نوشته حامد اسماعیلیون

نقد و بررسی کتابِ «مشروطه ایرانی» اثر دکتر ماشاءالله آجودانی

بهترین کتابهای ایران در سال 1391معرفی شدند

کتاب درآمدی بر فلسفه زیست شناسی

 

 

تازه های سبک زندگی



خصوصیات دخترهایی که مجرد می مانند



 ● فوت و فن‌های تمیز کردن ماهی و از بین بردن بوی ماهی از دست

 ● مزاياي نصب کفپوشهای لمينت‌ برای دکوراسیون منزل

 ● خريد مبل مناسب و چند راهنمایی خوب

 ● دکوراسیون اتاق خواب کوچک راچگونه بچینیم؟

 ● جدیدترین مدلهای پیراهن های زنانه بهاره به پیشنهاد مجله Elle+عکس

 ● راهنمای خواندنی و جدید برای خرید طلا و جواهرات

 ● دختران بخوانند/نکاتی کلیدی در اولین برخورد با خواستگارتان

 ● چرا چیزهایی می خریم که نیازی به مصرف آنها نداریم؟

 ● ۴داستان واقعی از عشق های عجیب

 ● نکاتی مهم برای والدینی که فرزندان دوقلو دارند

 ● چگونه اول صبح صورتی زیبا و شاداب داشته باشیم؟

 ● همسر مطلوب مردهای ایرانی را بشناسید

 ● با دخترهای پر توقع اینجوری رفتار کنید تا هر دو خوشبخت شوید!

 ● بهترین زمان برای جدا کردن اتاق خواب کودک چند ماهگی است؟

 

 

 


آخرین های سایت


چرا نیکی کریمی از رفتن به برزیل انصراف داد؟



بازیگر جدید نقش «مریلین مونرو» معرفی شد



بدون فلسفه نمی توان فرهنگی پربار و غنی داشت/ آسیب شناسی تفکر فلسفی در ایران



فرآیند شناخت از منظر روانشناسی و فلسفه



علل مهم در ریزش موی ابرو و مژه/کاشت ابرو و مژه



حساسیت بهاری و درمان چشم های اشک آلود در ​فصل بهار



خصوصیات دخترهایی که مجرد می مانند



نکات جالب و ناگفته درباره جام‌ جهانی در دوره های گذشته



نخستین خرید پرسپولیسی ها برای فصل آینده



فوت و فن‌های تمیز کردن ماهی و از بین بردن بوی ماهی از دست



مزاياي نصب کفپوشهای لمينت‌ برای دکوراسیون منزل



خريد مبل مناسب و چند راهنمایی خوب



 

 

 

از آرشیو موسیقی


تار و ترمه -ابو‌عطا ۴

 

 

 

◊ خوش‏بختی انسان و امیدش به موفقیت و دوام علاقه‏مندی‏اش به زندگی، تا حدّ زیادی ناشی از انتظار آینده بهتر، قطعی نبودن آینده و بی‏اطّلاعی انسان از آینده است.   آلفرد آدلر ◊

   PersianPersia PersianPersia.com |2014-2003|.باز نشر مقالات با ذکر منبع بلامانع است
.تمام حقوق برای سایت پرشین پرشیا محفوظ است