Sunday 26th of June 2016 | امروز ۱۳۹۵-تير-۰۶

|پرتال فرهنگی اجتماعی پرشین پرشیا! | در باره ما | تماس با ما | تبلیغات

persianpersia.com



روایت یک بازیگر از اعتیاد پدرش در «ماه عسل»/کاش او را نجات میدادیم

ماه عسل و پرستو صالحی


جوان ترین زن 80 ساله دنیا چه غذاهایی میخورد؟!تصاویر

خبرهای جالب


رازهایی جالب درباره خوانندگان سرشناس ایرانی که نمیدانید!

خبرهای جالب از خوانندگان ایرانی


محسن چاوشی پاسخ همه چیز را داد/با یک کیبورد آغاز کرد!

محسن چاووشی


جزئیات جلسه با مهاجم پرسپولیس/آقای گل برای ماندن شرط گذاشت!

خبرهای ورزشی فوتبال,طارمی


مصاحبه عجیب با دختر جوانی که با یک محکوم به اعدام ازدواج کرد!

خبرهای جالب


گروهان رفت سربازی، نفر برگشت!/برای 19 سرباز وطن پرکشیده

خبر اجتماعی,سلفی 19 سرباز کشته شده


"19 سرباز پر پر شده" و سه نکته درباره سه نهاد

خبرهای اجتماعی


10 مدل کلاه تابستانه زنانه شیک!تصاویر

کلاه زنانه تابستانه شیک


توصیه های ریچارد برانسون بنیانگذار ویرجین برای شروع یک کسب و کار موفق

چگونه در کسب و کار موفق شویم,کارآفرینی


۲۸ نکته مهم که بر مصاحبه کاری و استخدام شما اثر میگذارد

موفقیت در مصاحبه کاری


چگونه تشک خواب مناسب انتخاب کنیم؟

تشک خواب,انتخاب تشک خواب مناسب و طبی


کدام ضد آفتاب برای پوست من مناسب‌تر است؟

کرم ضد آفتاب,کرم ضد آفتاب مناسب پوست


آشنایی با انواع دردهای حاد,مثل میگرن,سنگ کلیه,آرتریت و ...

انواع دردهای مزمن,میگرن از دردهای مزمن





فرهنگ و هنر > تئاتر >بررسی سیر «نمایش» و شکل گیری «ادبیات نمایشی» در دوره قاجار

فرهنگ و هنر

جستجو در پرشین پرشیا با گوگل

 





 

تازه های فرهنگ و هنر



روایت یک بازیگر از اعتیاد پدرش در «ماه عسل»/کاش او را نجات میدادیم

ماه عسل و پرستو صالحی



 ● اعلام اسامی قدرتمندترین چهره‌های هالیوود در فهرست 100

 ● «ماه عسل»؛ مثبت یا منفی؟

 ● رازهایی جالب درباره خوانندگان سرشناس ایرانی که نمیدانید!

 ● محسن چاوشی پاسخ همه چیز را داد/با یک کیبورد آغاز کرد!

 ● گفت‌وگویی منتشر نشده با «مصطفی کمال پورتراب» یک هفته پیش از مرگ

 ● مجموعه۲جلدی «فلسفه برای نوآموزان» منتشر شد

 ● ساخت «خندوانه» متوقف شده است؟

 ● امیرعلی نبویان هم ازدواج کرد!عکس

 ● توصیه های جنیفر لوپز به ماریا کری برای داوری امریکن آیدل !

 ● چرا ایرانیان رمان نمی‌خوانند؟/مقایسه ایران و فرانسه!

 ● موسیقی ایرانی، جهانی شدن و لغو کنسرت‌ها در گفت‌و‌گوی مفصل با «کیهان کلهر»

 ● کارول اوتس با «پدرکشی» به ایران آمد

 ● نامه حبیب به احمدی نژاد/فرزند «حبیب»:پدرم هرگز به احمدی‌ نژاد نامه ننوشته است

 ● علت توقیف روزنامه قانون

 

 

 


رادیو و تلویزیون


هنرمندان ممنوع الکار

آخرین وضعیت ممنوع الکارها و ممنوع التصویرها/تصاویر

اخبار سریالها,خندوانه

برنامه تلویزیونی خندوانه به همه نشان داد هنوز بلد نیستیم شادی کنیم!

عکس از سریال شمعدونی

سرگرم کردن مردم با لودگی و سبک مغزی در "شمعدونی"!

ماجرای سیگار همیشه روشن «لاکی لوک» یا "لوک خوش شانس" چه بود؟

شرق:درباره دیدن یا ندیدن تلویزیون با آیدین آغداشلو به گفت‌وگو نشستیم

پایان لو رفته سریال پرمخاطب "همه چیزآنجاست" در یک گفتگو

خاطرات مرتضی احمدی در یک گفتگوی خواندنی

برنامه های روی مخ تلویزیون!

از رامبد جوان تا...کدام بازیگر، مجری بهتری شد؟

سربداران؛ قهرمانانی از دل تاریخ ایران

 

تازه های سبک زندگی



10 مدل کلاه تابستانه زنانه شیک!تصاویر

کلاه زنانه تابستانه شیک


توصیه های ریچارد برانسون بنیانگذار ویرجین برای شروع یک کسب و کار موفق

چگونه در کسب و کار موفق شویم,کارآفرینی


۲۸ نکته مهم که بر مصاحبه کاری و استخدام شما اثر میگذارد

موفقیت در مصاحبه کاری


رنگ پارکت و اثر آن بر فضای داخلی/چطور رنگ پارکت را انتخاب کنیم؟

پارکت مناسب,انتخاب رنگ پارکت مناسب خانه


چگونه تشک خواب مناسب انتخاب کنیم؟

تشک خواب,انتخاب تشک خواب مناسب و طبی


موس چیست؟+کاربردهای موس برای مو

کاربرد موس مو,موس چیست,روش استفاده از موس مو


رنگ زدن خانه و اشتباهاتی که در نقاشی ساختمان انجام میدهیم

نقش رنگ زدن خانه در دکوراسیون


خانمهای شیک پوش این 12 آیتم را حتما در کمد لباسشان دارند!تصاویر

شیک پوشی خانمها


انواع آرایش مو و عوارض آنها,دکلره,میزانپلی,لولایت ...

انواع آرایش مو و عوارض آن,آرایش مو در خانمها


سقف کاذب چیست؟/انواع سقف کاذب و روش های اجرای آن /تصاویر

دکوراسیون منزل,سقف کاذب,اصول سقف کاذب مدرن



 ● 10 شیوه نصب کاشی و سرامیک در کف/تصاویر

 ● 8 روش برای خلاصی از شر پشه و مگس ها

 ● راهنمای انتخاب و خرید تخت نوزاد و تخت اتاق کودک

 ● اکسسوریهای گردن برای خانم های شیک پوش/تصاویر

 ● نامزدی و این اسرار مگو که باید بگویید!

 ● دکوراسیون بهاری+عکسهای زیبا از دکوراسیون منزل در این فصل

 ● سبک های مختلف آرایشی برای مجالس و میهمانی های مختلف

 ● آشنایی با انواع کفش مجلسی زنانه/تصاویر

 ● بازگشت به رابطه قبل از طلاق؛ درست یا غلط؟!

 ● چگونه یک لباس با کیفیت و خوب را تشخیص دهیم؟

 ● 12 راز موهای زیبای زنان هالیوودی

 ● 10 مدل لباس عروس جدید,زیبا و شیک/تصاویر

 ● میوه,سبزیهای مناسب و هندوانه و طالبی رسیده را چگونه تشخیص دهیم؟

 ● راهنمای انتخاب و خرید ماشین لباسشویی+انواع ماشین لباسشویی

 ● چرا شوهرم دروغ میگوید و چگونه با او برخورد کنم؟

 

 

از گوشه و کنار ایران وجهان



لطیفه های ایرانی درباره نتیجه رفراندم بریتانیا!

خبرهای جالب ار رفراندوم ماندن یا رفتن انگیس ار اروپا


جوان ترین زن 80 ساله دنیا چه غذاهایی میخورد؟!تصاویر

خبرهای جالب


سلفی جنیفر لوپز بدون آرایش! + عکس یادگاری در کنار پدر

خبرهای جالب,جنیفر لوپز


مصاحبه عجیب با دختر جوانی که با یک محکوم به اعدام ازدواج کرد!

خبرهای جالب


دایی,پروین و فردوسی پور در کنار حسن روحانی/عکس

حسن روحانی


ماجرای ازدواج شیلا خداداد و همسرش در یک گفتگوی خواندنی

شیلا خداداد و همسرش فرزین سرکارات


مهریه های عجیب و غریب اما واقعی دختران ایرانی در این روزها!!

مهریه های عجیب


انتقاد بهاره رهنما از آرایش زنان ایرانی!

از گوشه و کنار ایران و جهان,بهاره رهنما


واکنش تند مهناز افشار به انتشار یک خبر/تصاویر

خبرهای جالب,مهناز افشار و همسرش


سحر قریشی: من یه ﻋﺬﺭ ﺧﻮﺍﻫﯽ به خودم ﺑﺪهكارم! عکس

خبرهای جالب از سحر قریشی


نقاشی سیاه قلم زیبا از چهره نیکی کریمی/عکس

خبرهای جالب و جدید از نیکی کریمی


مسعود روشن پژوه دختری به این سن و سال دارد؟/عکس

مسعود روشن پژوه مجری تلویزیون


کدام نامزد انتخابات امریکا برای ایران بهترند؟ کلینتون یا ترامپ؟

خبرهای سیاسی


یک بازیگر دیگر زن کشف حجاب کرد!

خبرهای جدید


شلاق خوردن کارگران معدن طلای آق دره/ برکناری مدیرکل کار آذربایجان غربی

خبرهای جدید



 ● پایان زندگی مشترک زوج سرشناس هالیوود

 ● ترانه علیدوستی و شهاب حسینی با نخل طلا/عکس یادگاری

 ● سحر دولتشاهی در حال گردش در خیابان های کن!/عکس

 ● مهدی پاکدل تولد 35 سالگی همسرش بهنوش طباطبایی را تبریک گفت + عکس

 ● فائزه هاشمی: خطایی نکرده ام و پشیمان نیستم

 ● واقعا زنان زیبا اینقدر مشکل می آفرینند؟!

 ● تعلیق و محاکمه خانم رییس جمهور در آستانه المپیک به دلیل جعل آمار

 ● بازداشت منتشرکننده عکس مینو خالقی

 ● بهروز وثوقی برای محمدرضا شجریان اینچنین نوشت/عکس

 ● روایت «حاج آقا» از «شب سوئیت» اعدامی‌ها

 

 

 

 

تئاتر

 

بررسی سیر «نمایش» و شکل گیری «ادبیات نمایشی» در دوره قاجار

 


سالهای آخر قرن هجدهم میلادی، در زمانی که آقامحمدخان با سرکوب دیگر مدعیان حکومت، سلسله قاجار را پایه گذاری می کرد، اگر چه جامعه ایران با نمایش ها و بازی های نمایشی سنتی مثل تعزیه و شبیه خوانی آشنایی داشت اما هیچ اطلاعی از نمایش غربی (یا همان درام و تئاتر) در ایران نبود. این بی اطلاعی به علاوه اینکه نمایش های سنتی هیچگاه مورد توجه و اعتنای حاکمان و ادیبان قرار نگرفته بود و مخصوص عوام ارزیابی می شد، باعث شده بود که در ایران تا آن زمان، نه ادبیات نمایشی شکل گرفته باشد، نه نمایش دارای مرکز و محلی مخصوص (مثل سالن های نمایش در اروپا) باشد، نه گروه هایی باشند که براساس ضابطه ای خاص و به صورت حرفه ای به کار نمایش بپردازند.

 

همه این موضوعات اما در طول حکومت سلسله قاجار شکل گرفت، به طوری که در پایان دوره قاجار، هنر نمایش در ایران جایگاه رفیعی داشت و بسیار مورد توجه بود، بسیاری از روشنفکران و نویسندگان به نمایشنامه نویسی یا ترجمه نمایشنامه های خارجی دست زده بودند، سالن های نمایش بسیاری ساخته و گروه های نمایشی بسیاری در کشور شکل گرفته بود و یکی از اصلی ترین موضوعات مورد توجه مردم و مطبوعات نمایش و ادبیات نمایشی بود.

 

 

آشنایی با نمایش مدرن


آشنایی ایرانیان با نمایش مدرن و به تبع آن، شکل گیری «ادبیات نمایشی» خصوصا «نمایشنامه نویسی» در دوره قاجار و به سبب آشنایی ایرانیان با فرهنگ غرب آغاز شد و با تغییرات اجتماعی و بنیادین در ایران، گسترش یافت. اولین آشنایی ایرانیان با نمایش مدرن نه از طریق متون نمایشی، که از طریق «تماشا و تماشاخانه» یعنی از طریق مشاهده نمایشها بر صحنه بود . به طور مشخص در طول دوران سلطنت فتحعلی شاه، محمدشاه و ناصرالدین قاجار، گزارش ها و مشاهدات و برداشت های ایرانیان از نمایش فرنگستان که از طریق سفرنامه ها، شرح حال ها و روزنامه ها در بین اهل سواد منتشر می شد، همگی از یک ویژگی یگانه یعنی آشنایی با نمایش از طریق تماشا برخوردارند و کمتر اشاره ای به متون نمایشی در آنها یافت می شود. با این وصف، سفرهای خارجی ایرانیان را باید سرآغاز توجه ایرانیان به نمایش و نمایشنامه نویسی در ایران دانست و براساس مستندات تاریخی، می توان موارد زیر را مهمترین نمونه های قابل ذکر و تاثیر گذار در این خصوص دانست:

 

 


الف سفرهای ناصرالدین شاه به فرنگ


سفرهای ناصرالدین شاه به ممالک غربی به ترتیب در سالهای ۱۲۹۰، ۱۲۹۵ و ۱۳۰۶ هجری قمری صورت گرفته و بدون شک از جمله حوادث بسیار مهم تاریخ نمایش در ایران محسوب می شود .سفر شاه و همراهان به ممالک فرنگ و آشنایی با علوم و فنون جدید و در حاشیه آن رفتن به تماشاخانه ها و تماشای انواع نمایش های اروپایی، از اسباب و انگیزه هایی شد که در دربار قاجار در طول نیمه اول قرن چهاردهم قمری، توجه خاصی به هنر تئاتر کند و از حامیان و مشوقان آن شود. هنگامی که ناصرالدین شاه برای نخستین بار به فرنگ رفت و تئاترهای اروپا را دید، پس از مراجعت به ایران بلافاصله «تکیه دولت» را برای این منظور و با توجه به سبک معماری آلبرت هال (Albert Hall) بنا نهاد اما چون روحانیون با تئاتر مخالفت کردند، تماشاخانه تبدیل به تکیه و محل تعزیه خوانی شد.

 


ب سفر عذرخواهی مقامات دولتی به روسیه


الکساندر سرگیه ویچ گریبایدوف (Aleksander Sergeyevich Griboyedov) (۱۷۹۵ ۱۸۲۹) یکی از کمدی نویسان برجسته و مشهور روس بود که به عنوان وزیر مختار آن کشور در دوران سلطنت فتحعلی شاه قاجار به ایران آمد اما در ۳۰ ژانویه ۱۸۲۹م.(۱۲۴۴ قمری) در حمله مردم به سفارت روسیه کشته می شود. به نظر می رسد که در ایران آن زمان، کسی از هنر گریبایدوف چندان اطلاعی نداشته است اما قتل وی، سبب آشنایی جمعی از مقامات دولتی با هنر نمایش می شود!


پس از قتل گریبایدوف، هیاتی از طرف دربار ایران برای عذرخواهی، به دربار روس اعزام می شود که این عده در طول سفر خویش به تماشاخانه های پطرزبورگ هم می روند که شرح مشاهدات آنها در سفرنامه ای که توسط میرزا مصطفی افشار نوشته شده آمده است. جز او در این سفر میرزا صالح شیرازی وفردی به نام میرزا آقا نیز حضور داشتند که میرزا صالح بعدها به وزارت می رسد . بدین ترتیب آشنایی وی با تماشاخانه های فرنگستان و نیز انتقال این اطلاعات به سایر رجال قاجاری، بی شک در تاسیس تماشاخانه دارالفنون و ترغیب بعضی از رجال زبان دان به ترجمه آثار نمایشی بدون اثر نبوده است. میرزا آقا هم ممکن است میرزا آقا تبریزی باشد که اولین نمایشنامه نویس ایرانی است به زبان فارسی نمایشنامه نوشته و در فصل چهارم به طور مبسوط راجع به وی و نمایشنامه هایش بحث شده است.

 

 


پ سفرهای نویسندگان، متفکران اجتماعی و محصلان ایرانی:


از جمله اتفاقات مهم دوره پادشاهی فتحعلی شاه، اعزام پنج تن از محصلین ایرانی به انگلیس در سال ۱۲۳۰ قمری است که در بین آنها میرزا صالح شیرازی هم بود . وی در سفرنامه خویش گزارشهایی درباره تماشاخانه های لندن داده است که نشان از توجه این گروه به نمایش در دیار فرنگ دارد.
 


در دوره سلطنت محمدشاه نیز حسین خان آجودانباشی نظام الدوله با هیاتی برای انجام یک رشته ماموریت به سفارت دربارهای اتریش، فرانسه و انگلیس تعیین شده و روانه اروپا می شود که در سفرنامه نگارش یافته توسط منشی وی به حضور این هیات در تماشاخانه های اروپا اشاره می شود ؛ هر چند به نظر می رسد این هیات رغبت چندانی برای تماشا و نظر مثبتی نسبت به نمایش نداشته اند.


میرزا حبیب اصفهانی(۱۲۵۰ ۱۳۱۱ق) نیز که اولین مترجم متون نمایشی است، پیش از آنکه دست به ترجمه نمایشنامه های خارجی بزند، مقاله ای درباره «تماشا و تماشاخانه» در روزنامه اختر (شماره ۴۴ سال ۱۳۰۳ قمری چاپ استانبول) نوشته بود. آخوند زاده، اولین ایرانی ای که نمایشنامه مدرن نوشت نیز پیش از سفر به تفلیس و تماشای نمایشهایی در تماشاخانه بزرگ آن شهر، از تئاتر بی خبر بود و شعر می سرود.

توجه دربار به نمایش های سنتی


پیش از این اشاره شد که سفرهای ناصرالدین شاه به فرنگ باعث آشنایی و علاقه او به تئاتر شد اما باید دانست که این شاه قاجاری پیش از آن نیز به نمایش های سنتی ایران علاقه داشت و اجرای نمایش هایی چون بقال بازی و تعزیه در دربار او رواج بسیار داشت .توجه به تعزیه از اولین سال های سلطنت نیم قرنی ناصرالدین شاه وجود داشته است و اگر تا پیش از آن تعزیه در روستاها بیش از شهرها رواج داشت در دوره سلطنت وی تعزیه در دربار رواج بسیاری یافت:» ناصرالدین شاه که از همه چیز وسیله تفریح می تراشید...شبیه خوانی را وسیله اظهار تجمل و نمایش شکوه و جلال سلطنتش کرد و آن را به مقام صنعت رساند.در استبداد، رفتار پادشاه برای رجال سرمشق است .شاهزاده ها و رجال هم به شاه تاسی می کردند و آنها هم تعزیه خوانی راه می انداختند.»


در سالهای ابتدایی سلطنت ناصرالدین شاه، «نصرالله اصفهانی» متخلص به «شهاب» به تشویق میرزا تقی خان امیرکبیر حدود شصت مجلس از تعزیه را به نظم درآورد که این اشعار دارای ارزش ادبی هم هستند و این اقدام جزو اولین کوششها برای توجه ادیبان و خواص به هنر تعزیه است. اما مهمترین موضوع درباره تعزیه در این دوره، تحول مضامین این درام مذهبی بود، به نحوی که هم نمایشهای تعزیه به موضوعات غیر مذهبی کشیده شد و هم موقعیتها و موضوعات کمدی هم در آن راه یافت تا در ایام و مراسم دیگری جز محرم و عزاداری هم به کار آید و پایگاه جدید اجتماعی پیدا کند: «همین که اعیانیت در تعزیه وارد شد،نسخه های تعزیه هم اصلاح شده و پاره ای چیزها که هیچ مربوط به عزاداری نبود مانند تعزیه دره الصدف و تعزیه امیرتیمور و تعزیه حضرت یوسف و عروسی دختر قریش نیز در آن وارد گردید.» کم کم نگارش متنهای تفننی که ربط زیادی به مایه های شناخته شده عزاداری نداشته باشد و اجرای آنها پیش از تعزیه اصلی رواج یافت .کمی بعد هجو و تحقیر کردن دشمنان دین بهانه ای شد برای آنکه رنگ تندی از هزل و مسخره و مضحکه به این متنها افزوده شود و سپس تعزیه نامه های مضحک با عنوان «گوشه» صورت مستقل پیدا کرد.

 


نقل شده که ناصرالدین شاه به یکی از شبیه های مضحک به نام«عروسی بلقیس» خیلی علاقه داشت و لااقل سالی دوبار این تعزیه در تکیه دولت به نمایش در می آمد و شاه و بانوان حرمسرا از پشت پرده چنان می خندیدند که صدای آن در بازار شنیده می شد.


روحیه تفریح جوی ناصرالدین شاه باعث شد تقلید هم در این دوره در دربار رونق پیدا کند و مقلدانی چون کریم شیره ای و اسماعیل بزاز به دربار راه یافتند و به شدت مورد توجه شاه بودند، به طوری که کریم شیره ای که فردی بیسواد و لوده بود، در دربار و خلوت شاه حضور داشت و همچنین نایب نقاره خانه سلطنتی بود. این وضعیت در طول سلطنت ناصرالدین شاه چنان نهادینه شد که در دوره مظفرالدین شاه رئیس بازیگران و مطربهای دربار لقب «باشی» داشت.

 

 

نهضت ترجمه و اجرای نمایشنامه های غربی


پس از آشنایی ایرانیان با تماشاخانه های فرنگ، اگر چه اولین اقدام ناصرالدین شاه برای ساختن تماشاخانه ( که تکیه دولت شد) به ثمر ننشست اما گشایش مدرسه «دارالفنون» که با راهنمایی میرزا تقی خان امیرکبیر انجام پذیرفت، گام بلندی در شکل گیری نمایش و ادبیات نمایشی در ایران بود . دارالفنون مهمترین نهاد فرهنگی پایه گذاری شده در دوره قاجار بود که باعث شکل گیری و پیشرفت بسیاری از علوم و هنرها در ایران شد، ضمن اینکه افتتاح تماشاخانه کوچکی در کنار مدرسه و نیاز به متون نمایشی جهت تغذیه این تماشاخانه، عده ای از معلمان و مترجمان مدرسه را به ترجمه آثار نمایشی وا می داردو بدین شکل نهضت ترجمه نمایشنامه هادر ایران آغاز می شود. با این حال باید به این نکته اشاره کرد که پیش از دارالفنون نیز کسانی در این زمینه فعالیت کرده بودند که مهمترین آنها میرزا حبیب اصفهانی است که اگر چه بیشتر به عنوان مترجم «حاجی بابا » اثر جیمز موریه و اولین نویسنده کتاب دستور زبان فارسی شناخته می شود، اما بنا به شواهد و مدارکی که تاکنون یافت شده، ترجمه اولین نمایشنامه از یک زبان بیگانه به فارسی نیز توسط او صورت گرفته است.

 

 


کمدی «میزانتروپ» یا «گزارش مردم گریز» اثر مولیر، نمایشنامه ای است که میرزا حبیب در سال ۱۲۸۶ قمری، اقتباس یا ترجمه ای آزاد از آن را منتشر ساخت که همین ترجمه، راهگشای نهضت ترجمه و اقتباس در ادبیات نمایشی ایران شد. در زمینه اجرای نخستین آثار در صحنه تماشاخانه دارالفنون و نیز ترجمه نمایشنامه ها اتفاق نظر وجود ندارد . سید علی نصر، «عروسی اجباری» را نخستین نمایشی می داند که بر صحنه دارالفنون اجرا شده است اما حسن مقدم، «گزارش مردم گریز » و رشید یاسمی، «خرس سفید و خرس سیاه» و حسن شیروانی،«طبیب اجباری » را نخستین نمایشهایی می دانند که در دارالفنون اجرا شدند. ادوارد براون نیز عقیده دارد که «طبیب اجباری »،«تنفر از مردم» و «خر» مولیر که به وسیله معلمین قدیمی و جدید مدرسه دارالفنون ترجمه شدند از جمله نمایشهایی بوده اند که نخست در تماشاخانه دارالفنون اجرا شدند.

 

 

از زمانی که میرزا حبیب دست به ترجمه اولین نمایشنامه زد تا حوالی سال ۱۳۲۰ ق. یعنی اولین سالهای شکل گیری حرکتهای مشروطه خواهانه و آخرین سالهای حکومت نیم قرنی ناصرالدین شاه، تنها آثار مولیر بود که به فارسی برگردانده شده و انتشار می یافت که از جمله آنها می توان از ترجمه «طبیب اجباری»و «ژرژ داندن» نام برد که به ترتیب توسط محمدحسن خان اعتمادالسلطنه و میرزا جعفر قرچه داغی انجام پذیرفت، اما پس از آن، با آشنایی بیشتر روشنفکران با فرهنگ غرب و ازدیاد کتابهای چاپی، ترجمه و اقتباس نمایشنامه از انحصار آثار مولیر خارج شد، چنانکه در طی دوران مشروطه،آثار چند نمایشنامه نویس بزرگ دیگرمثل الکساندر دوما(Alexandre Dumas)(۱۸۰۲ ۱۸۷۰)، شناسایی و به فارسی ترجمه شد.در دوران انقلاب مشروطه، تعدادی از اپراها و کمدی های موزیکال قفقازی در ایران به معرض نمایش گذاشته شد و بعضی از آنها به فارسی هم ترجمه شد . نمایشنامه هایی نیز از ترکی به فارسی ترجمه شد که از آن جمله می توان به «نامه نادری» نوشته نریمانف(Narimanov) (۱۸۷۰ ۱۹۲۵)، «ضحاک» نوشته سامی بیگ (۱۸۵۰ ۱۹۰۲م )اشاره کرد.

 


در اواخر دوران قاجار، نهضت ترجمه و اقتباس، ابعاد گسترده تری می یابد. حسن ناصر تعداد زیادی از آثار اوژن لابیش(Eugene Labiche)(۱۸۱۵ ۱۸۸۸) و مولیر را ترجمه می کند، محمدعلی فروغی(۱۲۵۴ ۱۳۲۱ش) نیز دو نمایشنامه از مولیر ترجمه و اقتباس می کند که به نمایش در می آید و ابوالقاسم ناصر الملک(۱۲۴۵ ۱۳۰۶ ش) نایب السلطنه احمد شاه نیز دو نمایشنامه «اتللو» و «بازرگان وندیک» را از آثار ویلیام شکسپیر(William Shakespeare) (۱۵۶۴ ۱۶۱۶م) انتخاب و ترجمه می کند.


نکته مهمی که باید به آن اشاره شود این است که ترکیب دو موضوع «توجه دربار به نمایشهای سنتی» و «نهضت ترجمه نمایشنامه های غربی » باعث تحول در تقلید به عنوان مهمترین نمایش سنتی ایرانی شد. در زمان ناصرالدین شاه، بعد از مدتی که در دارالفنون نمایشنامه های غربی به اجرا درآمد، چون به قول اعتمادالدوله آن کارها «بی مزه و فاقد جذابیت » بود، تصمیم گرفته می شود از مقلدهای درباری در اجرای نمایش ها استفاده کنند و چون آنها «بی سواد بودند، متنهای ترجمه شده را برای آنها می خواندند و آنها عناصری از تقلید عامیانه خودشان را وارد می کردند و پیس مولیر را به شیوه جدیدی به اجرا در می آوردند».

 

 

شکل گیری نمایشنامه نویسی


علاوه بر رواج ترجمه و اقتباس از نمایشنامه های خارجی، نمایشنامه نویسی به سبک غرب نیز توسط ایرانیان از اواخر دوره سلطنت ناصرالدین شاه آغاز می شود .اولین ایرانی که به نمایشنامه نویسی روی آورد میرزا فتحعلی آخوندزاده است که شش نمایشنامه بین سالهای ۱۲۶۶ تا ۱۲۷۲، به زبان ترکی در قفقاز نوشت پس از او میرزاآقا تبریزی، اولین فردی است که نمایشنامه به زبان فارسی نوشته است . آشنایی میرزاآقا با نمایشنامه نویسی به واسطه مطالعه آثار آخوندزاده بوده و نمایشنامه هایش در حوالی سال ۱۲۸۸ نوشته شده است.


اگرچه نمایشنامه نویسان پیش از مشروطه به همین دو نفر ختم می شود ولی با آغاز دوران مشروطه این محدودیت در هم شکسته و عموم روشنفکران طبع خود را در این زمینه می آزمایند، چنان که گویی نمایشنامه نویسی در این دوره از وظایف انقلابی آنان شمرده می شد.در واقع مشروطه خواهان به نیکی دریافته بودند که اشاعه هنر در کشور یکی از ابزارهای گسترش تفکرات نو در میان مردم است و با چنین دیدگاهی، نمایشنامه نویسی و اجرای نمایش، صرف نظر از ابعاد هنری و فرهنگی آن، وسیله تبلیغاتی مناسبی برای پیشرفت افکار مشروطه خواهان محسوب می شد.


علیخان ظهیر الدوله(۱۲۴۳ -۱۳۰۳ش)، محقق الدوله، فروغی، عبدالله مستوفی(۱۲۵۷- ۱۳۲۹ ش)، منشی باشی بهرامی، عبدالرحیم خلخالی(۱۲۵۱- ۱۳۲۱ش)، میرزا احمد خان کمال الوزاره(۱۲۵۳- ۱۳۰۹ش) و مرتضی قلی خان مویدالممالک(۱۲۴۸-۱۲۹۲؟ش) مشهورترین این افراد بوده اند. متاسفانه علی رغم گستردگی موج نمایشنامه نویسی، بسیاری از آثاری که در این دوره نوشته شده، به کلی مفقود شده و کمترین اطلاعی از آنها در دسترس نیست.

 

 

گسترش مقاله نویسی و نقد در زمینه نمایش


علاوه بر نمایشنامه نویسی، در این دوران شاهد شکل گیری شاخه های دیگر ادبیات نمایشی از جمله مقاله نویسی در زمینه نمایش و نقد نمایشی نیز هستیم . اولین مورد در این زمینه، نوشته هایی از آخوند زاده است که بخشی از آن، نامه هایی بوده که او برای افراد مختلف نوشته بوده و در کتاب «الفبای جدید و مکتوبات » درج شده است.
 


با شروع انقلاب مشروطه و انتشار دهها روزنامه و مجله و تاسیس نخستین گروههای نمایشی، لزوم نگارش مقالاتی راجع به هنرهای نمایشی نیز احساس شده و به همین سبب در این دوره نگارش مقالات نمایشی گسترش قابل توجهی یافت. آغاز انتشار روزنامه «تئاتر» در سال ۱۳۲۶ قمری (۱۹۰۸ میلادی – دوران سلطنت محمد علی شاه) اتفاق مهم دیگری در این زمینه بود که توسط میرزا رضا خان طباطبایی نائینی (وفات:۱۳۱۰ ش)نماینده دور دوم مجلس به چاپ می رسید و یازده شماره از آن منتشر شد.


در همین دوران، محمد امین زاده در روزنامه «ایران نو» برای اولین بار در ایران به معرفی و نقد نمایش های در حال اجرا پرداخت. ایران نو از شعبان ۱۳۲۷ ق. شروع به کار می کند اما بعد از دو سال، رسول زاده در نتیجه فشارهای سفارت روس از تهران تبعید شده، به استانبول می رود و فعالیتهای روزنامه نگاری وی متوقف می شود. پس از رسول زاده، افراد دیگری هم در دوران مشروطه به طور پراکنده نقدهایی در نشریات مختلف نوشته اند که بخش عمده ای از آن در روزنامه های «برق» و «رعد» منتشر شده است.

 

 

شکل گیری گروه های نمایشی


همانطور که پیش از این اشاره شد در دوره ناصرالدین شاه، تلاشهایی برای تاسیس تالار نمایش و اجرای نمایش های غربی انجام گرفت اما آنچه در این دوره بیشتر مرسوم بود و مورد استقبال حکومت قرار گرفت نمایشهای سنتی تقلید و تعزیه بود .فقط برای مدت کوتاهی چند نمایش از مولیر در تالار نمایش دارالفنون به همت میرزا علی اکبرخان نقاشباشی و با حمایت ناصرالدین شاه اجرا شد که آن هم به زودی به سبب مخالفت رجال درباری و قشریون به تعطیلی دائمی کشیده شد. اما پس از مشروطه و بخصوص بعد از استبداد صغیر و فرار محمدعلی شاه، ابتدا تئاتر به عنوان هنری مکتوب (نمایشنامه نویسی ) مورد توجه واقع شد و در مرحله بعد گروه های نمایشی شکل گرفت.


«انجمن» گرایی و آشنایی با گروه های نمایشی قفقازی و نمایشهایی که در آن زمان توسط هنرمندان ارمنی قفقازی در ایران اجرا شد،باعث گردید روشنفکران و مشروطه طلبانی که نمایش را وسیله ای برای تنویر افکار عمومی و آشنایی مردم با اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی تشخیص داده بودند، نخستین گروه های نمایشی را در پایتخت تشکیل دهند.

 

 


گروه نمایشی «انجمن اخوت» (به سرپرستی ظهیرالدوله)،»شرکت علمیه فرهنگ»(که اعضای هیات مدیره آن افرادی چون محمدعلی فروغی، سلیمان میرزا اسکندری (۱۲۵۵- ۱۳۲۲ش) و عبدالله مستوفی بودند) و «تئاتر ملی» گروه هایی بودند که در سالهای ابتدایی سلطنت احمدشاه در تهران فعالیت می کردند. انجمن اخوت در اصل محفلی درویشی بود که تاریخ رسمی تاسیس آن براساس آگهی های مندرج در روزنامه های آن دوره، سال ۱۳۱۷ ق. است اما در سال ۱۳۲۶ و ۱۳۲۷ دست به فعالیت هایی نظیر برگزاری کنسرت و اجرای نمایش زده است که از نمایشنامه ها یا محتوای نمایشها اطلاعی در دست نیست. شرکت علمیه فرهنگ نیز در سال های ۱۳۲۷ تا ۱۳۲۹ ق. نمایشهایی را تهیه و در عمارت مسعودیه اجرا می کرد که از چند و چون این نمایش ها نیز اطلاعات دقیقی وجود ندارد. گروه «تئاتر ملی» بعد از انحلال شرکت فرهنگ در سال ۱۳۲۹ تاسیس شد و اولین «گروه نمایشی مستقل در ایران» به حساب می آید که تا سال ۱۳۳۵ ق. برپا بود و در این سال با فوت محقق الدوله، بنیانگذار آن از هم پاشیده شد. این گروه در آغاز مکان مخصوصی برای نمایش نداشت اما بعدا با ایجاد سالن کوچکی در بالای چاپخانه فاروس واقع در لاله زار، برنامه های خود را در آنجا به نمایش گذارد و به این ترتیب لاله زار را به مرکز تئاتر تهران بدل کرد.

 


علاوه بر این گروه ها، گروه های نمایشی ارامنه قفقاز و تهران، گروه های نمایشی ترکی عثمانی، گروه «نمایش آزاد» به سرپرستی افراسیاب خان آزاد، «شرکت نمایشی عالی ارشاد» به سرپرستی مرتضی قلی خان فکری ارشاد مویدالممالک، مدیر روزنامه ارشاد و «شرکت نمایش ایرانیان» مربوط به زرتشتیان تهران نیز از گروه هایی بودند که در دوره سلطنت احمد شاه در پایتخت به اجرای نمایش پرداختند.


علاوه بر تهران، در بعضی شهرها از جمله تبریز، رشت، مشهد و اصفهان نیز حرکتی مشابه آغاز شد و گسترش یافت که در این میان، تبریز و رشت به دلیل اینکه سالها به عنوان دروازه های ایران به روی تمدن غرب محسوب می شدند و از کانون های آزادیخواهی و تجدد به شمار می رفتند وضع بهتری داشتند و در دوره حکومت احمدشاه گروه های مختلف نمایشی در این شهرها شکل گرفت و به اجرای نمایش پرداخت.


به این ترتیب در سال های پایانی دوره قاجار، هنر نمایش نهالی بالنده شده بود که هر روز بر شاخ و برگش افزوده می شد.

نویسنده : محمدحسین روانبخش

گردآوری و تنظیم:گروه فرهنگ و هنر پرشین پرشیا

www.persianpersia.com/artandculture

 

روزنامه مردم سالاری :منبع
Sunday 1st of September 2013 19:24:01 ________ ۱۳۹۲-شهريور-۱۰



'مروری بر مطالب مفید و جالب 'تئاتر

 

کاربران گرامی,کانال رسمی پرشین پرشیا در تلگرام راه اندازی شده,با کلیک بر روی لینک زیر به ما بپیوندید.

https://telegram.me/persianpersia

لوگوی تلگرام

 

 

 

 


مطالب پیشنهادی:

شهره لرستانی از سینما، بازیگری و عشق قدیمی اش میگوید!


گفت‌و‌گو با روح الله جعفری، کارگردان نمایش تماشاچی محکوم به اعدام


"پشت سایه‌های کاج"را با بازیگران زن به جشنواره فجر می‌برم


هانیه توسلی: نقاشی، دغدغه این روزهایم است


«ریما رامین فر» از زندگی و دل مشغولی هایش می گوید


«حافظ»، حافظه ماست-با استاد «بهروز غریب‌پور» و اپرای حافظ


گفتگو با آشا محرابی، كارگردان نمایش «اتوبان»


اسکار برای من، نخل طلا برای فرزاد


عزت‌الله انتظامی: تئاتری‌ها زمانی خانه‌دار شدند كه سریال بازی كردند!



 

تئاتر

رادیو و تلویزیون

اندیشه

سینمای جهان

سینمای ایران

موسیقی ملی

هنرهای تجسمی

عکاسی

ادبیات ایران

ادبیات جهان

کتاب و نشر

تاریخ و تمدن ایران

تاریخ وتمدن جهان

فرهنگ

صنایع دستی

اخبار فرهنگی هنری

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

مشاهیر فرهنگ و هنر ایران

 


 

 

گوش کنید به موسیقی در آرشیو موسیقی پرشین پرشیا

 


آخرین های سایت


ماه عسل و پرستو صالحی

روایت یک بازیگر از اعتیاد پدرش در «ماه عسل»/کاش او را نجات میدادیم



خبرهای فرهنگی سینمایی

اعلام اسامی قدرتمندترین چهره‌های هالیوود در فهرست 100



ماه عسل و احسان علیخانی

«ماه عسل»؛ مثبت یا منفی؟



خبرهای جالب ار رفراندوم ماندن یا رفتن انگیس ار اروپا

لطیفه های ایرانی درباره نتیجه رفراندم بریتانیا!



خبرهای جالب

جوان ترین زن 80 ساله دنیا چه غذاهایی میخورد؟!تصاویر



خبرهای جالب,جنیفر لوپز

سلفی جنیفر لوپز بدون آرایش! + عکس یادگاری در کنار پدر



خبرهای جالب از خوانندگان ایرانی

رازهایی جالب درباره خوانندگان سرشناس ایرانی که نمیدانید!



محسن چاووشی

محسن چاوشی پاسخ همه چیز را داد/با یک کیبورد آغاز کرد!



خبرهای موسیقی,مصطفی کمال پورتراب

گفت‌وگویی منتشر نشده با «مصطفی کمال پورتراب» یک هفته پیش از مرگ



کتاب فلسفه برای نوآموزان

مجموعه۲جلدی «فلسفه برای نوآموزان» منتشر شد



خبرهای ورزشی فوتبال,مهدی تاج

کارلوس کی‌روش و برانکو ایوانکوویچ با هم رو در رو شدند؟



خبرهای ورزشی فوتبال,طارمی

جزئیات جلسه با مهاجم پرسپولیس/آقای گل برای ماندن شرط گذاشت!



خبرهای فرهنگی,خندوانه

ساخت «خندوانه» متوقف شده است؟



رازهای نجوم

اسرار نجومی و فضایی که دانشمندان قادر به تشریح آنها نیستند!تصاویر



خبرهای جالب

مصاحبه عجیب با دختر جوانی که با یک محکوم به اعدام ازدواج کرد!



خبر اجتماعی,سلفی 19 سرباز کشته شده

گروهان رفت سربازی، نفر برگشت!/برای 19 سرباز وطن پرکشیده



خبرهای اجتماعی

"19 سرباز پر پر شده" و سه نکته درباره سه نهاد



کلاه زنانه تابستانه شیک

10 مدل کلاه تابستانه زنانه شیک!تصاویر



چگونه در کسب و کار موفق شویم,کارآفرینی

توصیه های ریچارد برانسون بنیانگذار ویرجین برای شروع یک کسب و کار موفق



موفقیت در مصاحبه کاری

۲۸ نکته مهم که بر مصاحبه کاری و استخدام شما اثر میگذارد



پارکت مناسب,انتخاب رنگ پارکت مناسب خانه

رنگ پارکت و اثر آن بر فضای داخلی/چطور رنگ پارکت را انتخاب کنیم؟



تشک خواب,انتخاب تشک خواب مناسب و طبی

چگونه تشک خواب مناسب انتخاب کنیم؟



کرم ضد آفتاب,کرم ضد آفتاب مناسب پوست

کدام ضد آفتاب برای پوست من مناسب‌تر است؟



انواع دردهای مزمن,میگرن از دردهای مزمن

آشنایی با انواع دردهای حاد,مثل میگرن,سنگ کلیه,آرتریت و ...



کمبود پروتئین,اثرات کمبود پروتئین در بدن

مهمترین نشانه های کمبود پروتئین در بدن چیست؟



 

 

 

 

 


تازه های

تئاتر


بهنوش طباطیایی

در ستایش یک بازیگر به خاطر احترام او به تئاتر/ «فصل شکار بادبادک‌ها»


گفت‌وگو با قطب‌الدین صادقی درباره بحران در تئاتر امروز ایران


بلای جان تئاتر ایران به روایت کارگردان "سقراط" و "فاوست"


برندگان اسکار دنیای تئاتر سال 2014 معرفی شدند


شهره لرستانی از سینما، بازیگری و عشق قدیمی اش میگوید!


پریسا مقتدی رییس تئاترشهر شد/ اولین مدیر زن در قلب تئاتر ایران


هما روستا از تحصیل,کار,هنر تئاتر و ازدواجش میگوید


بهاره رهنما: عشق مرد و زن نمی‌شناسد/ مردهای نمایش‌های من راستگو، روشنفکر و دوست داشتنی‌ هستند


منتظر 5 بار غافلگیری در «آنتراکت بی‌آنتراکت» باشید/ بازگشت به ایران و بازی در «خط»


خانواده‌ مقتولان بزرگوارانه از قصاص می‌گذرند/ به امید نبود نیازمند در کشور


دلقک‌هایی بودیم که دیگر مهارت خنداندن نداشتیم/ خارجی‌ها می‌دانند در آثار ضد اخلاق و دین بازی نمی‌کنم


سیما تیرانداز: نمی‌خواستم کار کمدی اجرا کنم


عکس‌های مراسم پایانی جشنواره تئا‌تر فجر 92


بهاره رهنما:خودخواسته از جریان فمینیستی دوری کردم


هانیه توسلی: روی صحنه احساساتی می شوم


ویشکا آسایش «ملکه زیبای لینن» می شود


ناگفته‌های باران کوثری از عذاب‌ وجدان یک ساله‌اش تا «روایت ناتمام یک فصل معلق»


آناهیتا همتی: شخصا تبلیغات می كنم/دستم به دامنتان تبلیغات كنید!


محب اهری:هدیه احمدی‌نژاد را پذیرفتم ولی به نیازمندان دادم/ 2 بار سرطان را ضربه فنی کردم


بررسی سیر «نمایش» و شکل گیری «ادبیات نمایشی» در دوره قاجار


«ریما رامین فر» از زندگی و دل مشغولی هایش می گوید


نخستین عکس‌ها از نیکی کریمی در صحنه تئاتر+عکس


آيدا كيخايي: استفاده ابزاري از بازيگر سينما سوءاستفاده محسوب مي‌شود


اسکار برای من، نخل طلا برای فرزاد


گفتگو با بهترین «بازیگر زن» تئاتر در ایران


 

 

 

   PersianPersia PersianPersia.com |2016-2003|.باز نشر مقالات با ذکر منبع بلامانع است
.تمام حقوق برای سایت پرشین پرشیا محفوظ است