mobile menu icon
responsive search icon
منوی پرتال پرشین پرشیا
لوگوی سایت پرشین پرشیا
فرهنگ و هنر
فرهنگ و هنر > تئاتر >اسکار برای من، نخل طلا برای فرزاد

اسکار برای من، نخل طلا برای فرزاد

بخش:تئاتر

 نمایش «یادداشتی برای سهراب»، به نویسندگی و کارگردانی اصغر خلیلی از ۲۶ بهمن در سالن استاد سمندریان مجموعه ایرانشهر روی صحنه رفته است و این روزها مخاطبان تئاتر به تماشای اجرای ستاره هایی می‌نشینند که قبلا آنان را در عرصه‌های دیگری رصد کرده بودند.

 

فرزاد حسنی و کامران تفتی در کنار زری عماد و نگین ابدالی ، بازیگران این نمایش هستند که هر شب ساعت ۱۸ و ۳۰ دقیقه اجرا می‌شود. دهم اسفندماه با بازیگران مرد این نمایش در کافه گالری واقع در طبقه بالای سالن نمایش، گفت وگویی داشتیم که حاصل آن را می‌خوانید. فرزاد حسنی با جدیت تمام از انحراف بحث به سمت اجرا و برنامه‌های تلویزیونی جلوگیری می‌کرد و همین اتفاق باعث شد حدس‌های ما برای اینکه اجرای برنامه سال تحویل شبکه سوم را بر عهده داشته باشد، قوت بگیرد. او کوچکترین توضیحی درباره تصدیق یا تکذیب این مورد نداشت و ما هم اصرار نکردیم. گفت و گوی آرمان درباره فعالیت‌های اخیر او پیش روی شماست که از نظرتان می گذرد.

 

این روزها از اجرا کناره گرفته‌اید و فقط به بازیگری فکر می‌کنید؟

 

فرزاد حسنی: نه اینطور نیست. من هیچ وقت نگفته‌ام بازیگر هستم و مجری نیستم. هم بازی می‌کنم و هم اجرا.کامران تفتی: بگذارید من اینطور تصحیح کنم. فرزاد جزو مجری هایی است که خاستگاه او بازیگری است. این جمله به معنای تمیز دادن است ، نه ترکیب کردن. مطلق گویی هم نیست. فرزاد کارش را از بازیگری شروع کرده و کاری که الان دارد انجام می‌دهد، بازی است. در واقع اجرا، زیرمجموعه بازیگری است. دسته بندی تخصصی‌اش را از خودش سوال کن. اما کم داریم بازیگری که بتواند قدرت اجرای
فوق العاده ای هم داشته باشد.

 

 

تماشاگر ایرانی ذهنش را به کلیشه‌ها عادت می‌دهد. برای انتقال این باور که صحنه تئاتر، استودیوی تلویزیون نیست و شما در حال بازی هستید و نه اجرا، چه کار کردید؟

 

فرزاد حسنی: آنچه شما دارید می‌گویید آفت است و رعایتش باعث بد شدن بازی. به همین دلیل من اصلا به این جمله شما فکر هم نکردم. هر وقت بخواهم فکر کنم، بازی ام خراب می‌شود. اساسا بازیگر باید بازی‌اش را بکند و این موضوعات ذهنش را درگیر نکند. ما قرار نیست چیزی را خارج از صحنه تئاتر عوض کنیم. برای آن صحنه تعریف و قاعده داریم و همینطور جنس بازی. قرار نیست پیامی‌را خارج از پیام تئاتر منتقل کنم و بگویم من آنطور که شما فکر می‌کنید، نیستم. فکر کردن به این مسائل نوعی کار ژورنالیستی است و هیچ خاصیتی ندارد و فکر می‌کنم به کل یک موضوع و ماجرا ضربه می‌زند.

 

 

«یادداشتی برای سهراب» چندمین کار تئاتر شماست؟

 

فرزاد حسنی: من چند کار تئاتر داشتم که موارد زیادی از آن به اجرا نرسیده و آخرین باری که روی صحنه رفتم برای تئاتر «یلدا» بود به کارگردانی حسین پارسایی و با بازی خانم افسر اسدی و دیدار رزاقی. فکر می‌کنم مربوط می‌شود به هشت سال قبل.

 

 

با این حساب ممکن است خیلی از مخاطبان ما اطلاعی در مورد آن نداشته باشند.

 

فرزاد حسنی: خیلی‌ها که از سنگواره‌ها اطلاعات دارند به واسطه سن شان نیست، به واسطه مطالعه است.

 

 

به هر حال حافظه دیداری قوی تر است.

 

فرزاد حسنی: من هم وقتی درباره آنتونیونی صحبت می‌کنم، امکان دارد همه فیلم هایش را ندیده باشم، اما او را می‌شناسم، البته همه کارهایش را دیده ام.

 

 

یادم هست قبلا گفته بودید مجری‌های ما هم روی آنتن بازی می‌کنند.

 

فرزاد حسنی: اگر این را در قالب یک گپ دوستانه عنوان کرده بودم پس سندیت ندارد. به هر حال اتفاقا یکی از فرق‌های اساسی اجرا با بازیگری این است که اصلا بازیگری نیست. مجری باید در هنگام اجرا زندگی کند و در آنجا خود خود خودش است و این گاهی هم خیلی سخت تر از بازیگری است.

 

 

بازی شما به خاطر روایت دو مقطع سنی از یک کاراکتر سختی زیادی داشت. چطور به طراحی آن رسیدید؟

 

کامران تفتی : من یک پرسوناژ را با دو فاصله زمانی بازی می‌کنم و چون حد فاصل آن سی سال است، نه این را خیلی پدربزرگ می‌بینیم و نه آن را خیلی نوجوان. کار سختی بود، اما طراحی و نوع نگاه من به این کاراکتر نسبت به نوشته ای که اصغر خلیلی داشت و استراکچری که برای آن تعیین کرده بود، این بود که قبل از هر چیز واقعی باشم و به دور از کلیشه. می‌دانستم که این آدم شیزوفرنی دارد و بیمار است و سوای آن، مخاطب دارد این بیمار را در فضای ذهنی یک دختر نویسنده تماشا می‌کند. کسی که هم عاشق اوست و هم حس انتقام نسبت به او دارد. در هم گنجاندن همه اینها ، به نحوی که به ذهن تماشاگر هم بنشیند، کار سختی بود. باید به قدری واقعی کار می‌کردیم که آن را بپذیرد. تلاشم را کردم که اگر قرار است ۵۵ ساله باشم، به واقع۵۵ سالگی خودم را بازی کنم و نه ۵۵ سالگی آدمی‌را که شکمش گنده شده ، صدایش از دست رفته یا بیش از حد فرتوت شده است. اینطور به نقش نگاه کردم که اگر قرار باشد خودم ۵۵ ساله باشم، به چه شکلی خواهم بود؟ متوجه شدم که با قد و قامت خودم و به همین شکل ترکه ای پیر می‌شوم. البته سعی کردم فشار پدال گازم روی پیری این آدم نباشد و تمرکز روی نقیصه رفتاری او یعنی همان بیماری باشد. حالا آنچه پیش آمده دیگر به مذاق قضاوت تماشاچی. من همه تلاشم را انجام داده ام که واقعی باشم.

 

 

هر دوی شما بازی در سینما و تلویزیون و تئاتر را تجربه
کرده اید. این سه مدیوم چه تفاوت هایی با هم دارد؟ به نظرم تئاتر به خاطر مقوله نفس به نفس تماشاچی، قشنگ تر است.

 

کامران تفتی: سلیقه را باید کنار گذاشت، چون بحث تخصصی است. من همیشه گفته ام برای بازیگر، بودن در هر سه مدیوم الزامی‌است، ضمن اینکه هر کدام از آنها علم تخصصی رفتارشناسی خودش را دارد و همینطور بازیگر-ژانر شناسی خودش و اینها برای هر بازیگری از قوت لایموت خودش هم واجب تر است . اگر در سینما بازی کرد و موفق شد و در تئاتر بازی کرد و موفق نشد، دلیلی برای بازیگر بودن یا نبودنش نیست. بازیگر باید در تمام این مدیوم‌ها آزمایش شود تا حرفه او را بپذیرد. بعد او می‌تواند در این پروسه‌ای که آرام آرام طی می‌شود، مشخص کند که کدام جایگاه برای هدف او، نوع ارائه و تاثیرگذاری اش و همچنین همه آن چیزهایی که در وجودش به عنوان معیار وجود دارد، مناسب تر است؟ اینکه تئاتر به عنوان شاخه مادر بازیگری، سخت‌تر است و نفس به نفس تماشاچی و اینکه تلویزیون در جذب مخاطب عامه و کسب محبوبیت موفق تر است و اینکه سینما به خاطر خاص بودن، ماندگار تر است، همه اینها جزو حسن‌های مدیوم است و هیچ برتری خاصی به بازیگر نمی‌دهد. برتری بازیگر جایی است که در تمام مدیوم‌ها نفس می‌کشد و ماندگار است. نه به صرف یکی دو کار معدود. در تئاتر ، نوع بازی بازیگر و تخصص دیدگاهی او به مقوله است که فرق می‌کند. در تئاتر تکرار نداریم. فضای چیده شده و در عین حال کمک کننده‌ای مثل عملیات نجات که سر صحنه فیلمبرداری هست
( مثل سوفله کردن دیالوگ‌ها یا تکان دادن دست برای انتقال حس و …) وجود ندارد. در تئاتر همه چیز آنلاین است.فرزاد حسنی: تفاوت‌ها مثل تفاوت برخورد شما با آدم‌های مختلف توی زندگی است. شما اگر طرف مقابل را بشناسید ، برخورد صحیح تری دارید و هر چقدر کمتر بشناسید راه‌ها و بیراهه‌های متعددتری را امتحان می‌کنید. بنا‌‌براین من سینما و تلویزیون و تئاتر را مثل سه نفر آدم می‌بینم که سه رفتار گوناگون را می‌طلبند. رفتار شما با دو انسان ساکت یا پرگو، مختلف است. همینطور برخورد با یک آدم اندیشمند هم رفتار خودش را می‌طلبد. من این تعریف را هم نمی‌پذیرم که می‌گوید سینما بازی ریز می‌طلبد و تئاتر بازی درشت و تلویزیون چیزی ما بین آن! به نظر من هر کدام از اینها بازی درست را می‌طلبد. در تئاتر نمادها کار می‌کنند و در سینما
بر اساس ژانرها ، واقعیت‌ها پشت اثر می‌ایستند. در تئاتر یک صحنه داریم که پایمان را از یک سمتش به سمت دیگر می‌گذاریم و می‌گوییم از جا بلسا به جا بلقا رفتیم. اما این را در سینما نشان می‌دهیم. همین طور ادبیات‌ها هم متفاوت است.

 

 

پیش می‌آید که یک عامل بیرونی اجرای شما را تحت الشعاع قرار دهد؟

 

کامران تفتی: یادم می‌آید یک روز در شمال ایران در حال اجرای تئاتر بودم که زمین لرزید. هم من به بازی ام ادامه دادم و هم تماشاگران نشستند و تماشا کردند. به هنگام اجرای «شاهزاده و گدا» در سالن اصلی با بازی خسرو شکیبایی، در شب اول یک گربه روی صحنه آمد. آقای شکیبایی به درستی از آن صحنه استفاده کرد. یک بازیگر حرفه ای تئاتر یک سری نشانه ‌ها و نمادها و رفتارشناسی‌ها دارد که در سینما نیازی به آنها نیست. اگر هم وجود داشته باشد،
مینی مالیستی تر است و با پروپاگاند کمتر. همچنین اگزجره بسیار کمتری دارد.

 

 

فرق تماشاگر تئاتر با بقیه چیست؟

 

فرزاد حسنی: امکان دارد کسی که تماشاگر همیشگی تئاتر است، یک توفیرهایی در حوزه معرفتی با دیگران داشته باشد، اما تئاتر متعلق به همه مردم است و این درست نیست که به گونه‌ای تئاتر کار کنیم که فقط
عده ای خاص به تماشای آن بنشینند، هر چند هر تئاتری مشتری خودش را دارد.

 

 

اینکه کاراکتر نمایشی شما یک پرسوناژ داستانی در نوشته کاراکتر نویسنده نمایش (ملیحه) هم بود، در طراحی نقش تاثیری داشت؟

 

کامران تفتی: طبیعتا بله. سه بازه زمانی از منصور نیرومند دیده می‌شود. اول نمایش، خودش است. او بعد از سال‌ها برگشته . دومین برخورد، برخوردی است که سهراب را به یاد می‌آورد و هنوز مخاطب نمایش با نویسنده آشنا نیست و بعد از وارد شدن ملیحه و
نوشته هایش، ما داستان پیدا می‌کنیم و رگ و ریشه و همچنین ثبت و ربط. بعد ورود می‌کنیم به داستانی که در ذهن آن آدم دارد روایت می‌شود. آن داستان در انتها قطع می‌شود و سهراب و ملیحه باقی می‌مانند و منصور کار خودش را می‌کند. طبیعتا این تفکیک کردن‌ها به من اجازه نمی‌داد که بخواهم یک نگاه شخصی داشته باشم. من طبیعتا باید تحت تاثیر نگاه سهراب و نوع حرکت و ریتمی‌که او دارد انتخاب می‌کند و به من انتقال می‌دهد، حرکت کنم. این اجرا، اجرای بازیگر محوری است و منوط به فضای ذهنی نویسنده در متن نیست. بلکه منوط است به آن بازی که فرزاد حسنی انجام می‌دهد و به من انتقال می‌دهد. این چیزی است که الان دارد به عنوان شیوه بازیگری در مناطق مختلف جهان اجرا می‌شود. بازیگر امروز نباید وابستگی چندانی به راکورد یا الف و ب در متن داشته باشد. آن چیزی که از قلب بازیگر در صحنه بر می‌آید و با توجه به منطقی که از ادبیات نوشتاری نمایشنامه در دست او قرار گرفته است و در یک لحظه خاص اتفاق می‌افتد، نامش تئاتر است. نوع نگاه فرزاد در اجرای ما و ریتمی‌که بازی اش دارد، به بازی من هم خط می‌دهد. بازی من هم باید به همان نسبت تغییر کند و این چیزی است که کار را سخت می‌کند. مولد حرکتی کاراکتر من ، بازی شب به شب فرزاد است. چنین چیزی باعث می‌شود اجرا، اجرای واقعی و گرمی‌باشد.فرزاد حسنی: اینکه چطور یک کاراکتر نمایشی-داستانی را در بیاوریم، بیشتر به طراحی داستان بر می‌گردد و نحوه ای که قرار است جلو برود. به عبارت دیگر مقوله ای است که مربوط به نویسنده است، اما متعلق به کارگردانی. من و کامران به این نتیجه رسیدیم که باید بازی مان را انجام بدهیم. کامران در دو بازه زمانی و دو حس متفاوت و من با یک حس ثابت در دو بازه زمانی. ما سعی کردیم آنچه روی صحنه اتفاق می‌افتد زندگی این دو آدم در دو وقت متفاوت باشد؛ من در گذشته و احضار شدن امروزم و کامران در آمدنش و گذشته نه چندان دورش.

 

 

با این حساب تکلیف دستورات کارگردان چه می‌شود؟

 

فرزاد حسنی: این کار کارگردانی شده است. تئاتر یک کار گروهی است و همه روی هم تاثیر می‌گذارند. از طراح صحنه و گریم گرفته تا سایر عوامل. نباید از موضوعی که کامران مطرح کرد، اینطور برداشت شود که ما هر شب یک چیزی می‌گوییم. ما احساسات متفاوت و زوایای پنهانی را که هر شب به استخراج یک مورد آن نیاز است، استخراج می‌کنیم. به عبارت دیگر امکان دارد یک شب روی یک بعد از شخصیت بیشتر تمرکز کنیم که قبلا اینطور نبوده است. یک شب تصمیم می‌گیرم خستگی شخصیت را بیشتر نشان دهم و جایی دیگر بی خیالی او را. همین طور پشیمانی. کلا یک شب هایی چنین قرارهایی با هم می‌گذاریم. اگر کسی اجرای دو شب متوالی ما را تماشا کند به این تفاوت‌ها پی خواهد برد. کامران به پشیمانی کاراکترش بها داد و این در نوع برخوردها و شیوه نشستن او و حتی به هنگام مکالمه با سهراب، بارز بود. در اجرای بعد این بُعد از نمایشنامه برای او پررنگ بود که می‌خواست گناه را به گردن پدرش بیندازد. همه اینها در شرایطی است که دیالوگ‌ها و آدم‌ها و … تفاوتی نکرده است. همه چیز بستگی به حس ما دارد.کامران تفتی: اصلا به همین دلیل است که تئاتر ما تئاتر میرایی نیست و هر کسی می‌تواند آن را چندین بار تماشا کند.

 

 

ریتم تند حرف زدن شما ویژگی شخصیتی شماست که به کارتان هم وارد شده. همینطور است؟

 

فرزاد حسنی: یک جایی قرار است در خواب و خیال بیاییم و برویم و به گونه ای اصوات ما در ذهن منصور تداعی شود که به غش کردن او بینجامد، پس طبیعتا من باید با گفتارم یک فضای صوتی ایجاد کنم که خیلی هم سخت است. این اتفاق فقط در یک جای نمایش می‌افتد که احتیاج به تسلسل کلمات دارد. ورود هم به خاطر نفس گیر واقع شدن به این حالت است و همچنین اینکه ذهنیت منصور را به هم بریزد. فکر می‌کنم این یک حسن به حساب می‌آید که بتوان کلمات را سریع اما واضح به زبان آورد.

 

 

کدام ژانر تئاتری بیشتر مورد علاقه شماست؟

 

فرزاد حسنی: من همه چیز دوست دارم.
کامران تفتی: چرا اینقدر اصرار داری بازیگر را شقه شقه کنی توی بسته ای جا بدهی؟ بازیگر یعنی یک سکوی
آدم پذیری که قرار است تک تک کاراکترها را در تک تک اتمسفرها خلق کند. بعضی وقت‌ها رئال است، بعضی وقت‌ها سوررئال است ، بعضی وقت‌ها ابزورد و بعضی وقت‌ها کمدی. فرزاد فکر می‌کنم منظور سوالش فیوریت‌های تو بود! فرزاد حسنی: فیوریت من کارهایی است که در آن زندگی از جنس روز جریان داشته باشد، اما همه چیز هم بازی می‌کنم.

 

 

بنابراین ذهن من سمت رئال رفت.

 

فرزاد حسنی: چون با این بازی‌های درست، باید هم برود!

 

 

در آینده کارگردانی هم می‌کنی؟

 

فرزاد حسنی: نمی‌دانم. من از یک دقیقه بعد از خودم هم خبر ندارم.کامران تفتی: من زیادی آرمانگرا و متعصب هستم. متن‌های حماسی و ایرانی می‌پسندم.

 

 

راستی چرا متن‌های خارجی نمایش‌های جذاب تری بیرون می‌آید؟

 

فرزاد حسنی: برای من که اینطور نیست!
کامران تفتی: چون سلیقه شما سلیقه تکراری شده است. در ایران گونه‌های مختلف تئاتری تجربه نشده یا نگذاشته اند که تجربه بشود. ما متن حماسی بسیار فوق العاده ای داریم ، اما چون به گونه‌های مختلف اجرایی آن را کار نکرده ایم، دیگر برای خودمان هم مسخره شده است. دیگر کسی جرأت نمی‌کند به سراغ اسفندیاری برود که کت و شلوار به تن کرده است. کسی جرأت نمی‌کند افراسیاب را سوار پراید کند.فرزاد حسنی: حالا تو داری می‌گویی و فردا می‌روند و اجرا می‌کنند!
کامران تفتی: شما در بینوایان یک ژان وال ژان داری و یک کشیش در یک تاریخ خاص که اتفاق خاطره انگیزی برایش رخ داده است. با فیلم و تئاتر و تبلیغات به آن توجه می‌کنیم. چرا به سراغ داشته‌های خودمان نمی‌رویم؟ کورش کبیر را باید روی صحنه کار کرد. روی پرده سینما و توی قاب تلویزیون. اما به شیوه خودمان. آنچنان که مال ما باشد و کاملا دست یافتنی. ما خودمان دست به تلاش نمی‌زنیم و بعد می‌گوییم خارجی‌ها خیلی خوبند. مرغ همسایه همیشه هم غاز نیست!
شبیه سازی شده است و از چین آمده!!

 

 

در این چند هفته که از اجرا می‌گذرد اتفاق جالب قابل ذکری نیفتاده؟

 

کامران تفتی: در بازبینی ما وقتی فرزاد وارد صحنه شد، آن چراغ علاء الدینی که در دست داشت شکست و شیشه در دستش فرو رفت. من و زری عماد تصور کردیم رگ دستش رفت!فرزاد حسنی: فکر کردند جزئی از نمایش است!کامران تفتی: فرزاد به راحتی تا آخر نمایش بازی کرد. فرزاد حسنی: بعد از نمایش از ما پرسیدند هر شب قرار است شیشه چراغ بشکنید؟

 

 

بعد از این اتفاق، چطور ذهن شما برای ادامه بازی جمع شد؟

 

کامران تفتی: ری اکشن درست در لحظه وقوع یعنی بازی. در لحظه انجام است که تمرکز و حافظه و
بک گراند کاراکتر هم به یاری می‌آید. فرزاد به خوبی از پس کار بر آمد.فرزاد حسنی: و اینکه ما هر شب آماده‌ایم. یک شب کامران می‌افتد توی کارتنی که نباید بیفتد . شب دیگر چای می‌ریزد و … ما داریم روی صحنه زندگی می‌کنیم.کامران تفتی: این یعنی در اتمسفر بازی بودن. شاید همه آن چیزی باشد که می‌خواهی بدانی.

 

 

سال جدید یا سال‌های بعد تر چه برنامه‌ای دارید؟

 

فرزاد حسنی: این روزها به شدت مسموم سم شیرین تئاترم. تعریف عشق خیانت به آن است. از من نخواه که این احساس را تعریف کنم.کامران تفتی: از قول من هم بنویس این نخل طلا را می‌گیرد و من را مجسمه اسکار. فرزاد آرتیستی عمل می‌کند و بازی‌های گزینشی دارد، من نگاه صنعتی دارم و به هالیوود هم فکر می‌کنم.

برگرفته از: آرمان
گردآوری و تنظیم:گروه فرهنگ و هنر پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/artandculture

مروری بر دیگر مطالب 'تئاتر'



تازه های تئاتر