mobile menu icon
responsive search icon
منوی پرتال پرشین پرشیا
لوگوی سایت پرشین پرشیا
فرهنگ و هنر
فرهنگ و هنر > موسیقی > سازهای ایرانی >کمانچه و تجربه های نوین+تماشای کنسرت کیهان کلهر در لندن

کمانچه و تجربه های نوین+تماشای کنسرت کیهان کلهر در لندن

بخش:سازهای ایرانی

نوازندگی کمانچه در دوره جدید با تغییرات شگرفی همراه بوده و می توان گفت پس از تنبک، بیشترین پیشرفت را داشته است. افزایش حرکت های سرعتی (پاساژ)، نواختن صداهای بسیار زیر یا به اصطلاح گرفتن پوزیسیون سوم که در عمل، دقت بسیار می طلبد، ایجاد صداهای مقطع (استاکاتو) با بهره گیری از تکنیک پیتزیکاتوی ویولن و همچنین اجرای ترمولو اشاره کرد. نوازندگان نوپرداز ضمن توجه به شیوه های نوازندگی قدیمی، برخی تکنیک های مورد استفاده در کمانچه نوازی مکتب موسیقی آذربایجان و همچنین استفاده از برخی فنون ویولن نوازی را در این ساز به کار برده اند.


صدای کمانچه در چارچوب سنتی خود همواره دارای صداهای اضافی است که گاهی از آن به عنوان خش یاد می شود. این صدا جزو ذات کمانچه نوازی ایرانی است و در واقع بخشی از شخصیت صدایی این ساز را تشکیل می دهد. برخی از نوازندگان دوره جدید، صدایی بدون خش را دنبال کرده اند. این نوع صدا برای برخی مخاطبان جالب تر است.


تا چند دهه پیش وسعت صدای کمانچه در گستره سنتی خود بود و صداهای خیلی زیر، کمتر شنیده می شد اما با روی آوری برخی نوازندگان پیشرو، اینک گستره صدای بیشتری از این ساز شنیده می شود. ایجاد صداهای بسیار زیر با استفاده از انگشت گذاری پوزیسیون سوم که ابتدا رحمت الله بدیعی تجربه کرده بود، اینک توسط اردشیر کامکار، سعید فرج پوری و کیهان کلهر به تکامل رسیده است. این تکنیک در عمل خیلی دشوار می نماید و کمتر نوازنده ای می تواند صداهای دقیق و ژوستی را به گوش مخاطب برساند.


در حال حاضر کمانچه، ساز بسیار مهمی در گروه نوازی ایرانی به حساب می آید. چنانکه بدون آن، ارایه یک کار پرحجم و جذاب بسیار دشوار است. صدای این ساز جلوه بسیار درخشانی به کار گروه نوازی می دهد و اگر نوازنده آن قوی باشد، به تنهایی می تواند با چندین ساز مضرابی ایران نظیر تار و سنتور برابری کند. می گویند اگر بخش کمانچه در یک کار گروهی به خوبی اجرا شود، کل کار قابل قبول خواهد بود. سه نوازی کمانچه، سنتور و تنبک اردشیر، پشنگ و ارژنگ کامکار نمونه جالبی از این دست محسوب می شود.


دونوازی کمانچه نیز از دیگر تجربه های نوین نوازندگی این ساز شناخته می شود. این شیوه که با الگو برداری از دوئت در موسیقی غربی شکل گرفته، به نوازندگان امکان می دهد تا صداهای بیشتر و جذاب تری از کمانچه تولید کرده و فضاهای بکری را تجربه کنند. دونوازی های اخیر اردشیر کامکار و شاگرد توانمندش شروین مهاجر نمونه خوبی از این رویکرد است.


اجرای پاساژهای سرعتی در کمانچه نوازی سنتی معمول نیست ولی چنین امکانی با تلاش اردشیر کامکار و کیهان کلهر رونق یافته است. اجرای این پاساژها به ساز کمانچه جلوه دیگری داده اند که گاه در تکنوازی یا گروه نوازی، توجه مخاطب را به خود جلب می کند. علاوه بر اینها، حضور کمانچه در همراهی با ارکستر غربی نیز یکی از تجربه های نوین است که از شاخص ترین نمونه ها می توان به کمانچه نوازی اردشیر کامکار در یکی از آثار ارکسترال ساخته هوشنگ کامکار به نام «برتارک سپیده» اشاره کرد.

 

ویدئوی کنسرت کیهان کلهر در لندن

برگرفته از: رسالت
گردآوری و تنظیم:گروه فرهنگ و هنر پرشین پرشیا
www.persianpersia.com/artandculture

مروری بر دیگر مطالب 'سازهای ایرانی'



تازه های سازهای ایرانی